Châu Âu tăng mạnh chi tiêu quốc phòng trước áp lực an ninh

Nhiều nước châu Âu đẩy mạnh tăng chi tiêu quốc phòng và năng lực quân sự trong bối cảnh Mỹ điều chỉnh hiện diện quân sự tại khu vực, còn căng thẳng với Nga tiếp diễn.

Ảnh minh họa.

Mới đây nhất, Bộ trưởng Quốc phòng Bỉ Francken công bố kế hoạch chi 3,7 tỷ euro (4,27 tỷ USD) cho đổi mới quốc phòng trong thập kỷ tới nhằm thúc đẩy nghiên cứu, phát triển và củng cố nền công nghiệp quân sự trong nước. Không chỉ Bỉ, hàng loạt quốc gia như Đức, Anh, Ba Lan và Romania cũng đồng loạt áp dụng các gói đầu tư khổng lồ vào mua sắm khí tài và sản xuất vũ khí.

Tại Anh, Thủ tướng Keir Starmer đưa ra cảnh báo về nguy cơ xung đột trực tiếp giữa Nga và một thành viên NATO, đồng thời tuyên bố lộ trình nâng chi tiêu quốc phòng lên mức 2,5% GDP vào năm 2027 và hướng tới mục tiêu 3% trong tương lai. Trong khi đó, Đức đã có bước chuyển mình lịch sử khi chi tiêu quốc phòng năm 2025 tăng vọt 24% lên 114 tỷ USD, lần đầu tiên vượt mốc chuẩn 2% của NATO kể từ năm 1990. Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius khẳng định Berlin đặt mục tiêu xây dựng quân đội chính quy mạnh nhất châu Âu vào năm 2039, đồng thời nới lỏng các quy định vay nợ để dồn lực cho mục tiêu này.

Đáng chú ý, các quốc gia thuộc sườn phía Đông NATO đang có tốc độ vũ trang nhanh hơn hẳn các đồng minh Tây Âu. Romania dự kiến phân bổ trung bình 3,4% GDP cho quốc phòng vào năm tới thông qua các dự án mua sắm và hạ tầng chiến lược. Estonia lên kế hoạch đẩy chi tiêu quân sự lên hơn 5% GDP từ năm 2026, còn Latvia cũng chốt ngân sách quốc phòng năm 2026 ở mức mục tiêu 4,73% GDP.

Chương trình Hành động An ninh vì Châu Âu (SAFE) đang tích cực giải ngân nhằm lấp đầy các lỗ hổng năng lực cốt lõi. Ảnh: FMT.

Ở cấp độ toàn khối, các cơ chế tài chính của EU nhằm nâng cao năng lực sẵn sàng chiến đấu đã bước vào giai đoạn thực thi. Chương trình Hành động An ninh vì Châu Âu (SAFE) thông qua năm ngoái, thuộc sáng kiến “Kế hoạch Tái vũ trang châu Âu/Sẵn sàng 2030” trị giá hơn 800 tỷ euro (923,95 tỷ USD), đang tích cực giải ngân nhằm lấp đầy các lỗ hổng năng lực cốt lõi. Ba Lan đã trở thành thành viên đầu tiên nhận được khoản tạm ứng 6,6 tỷ euro (7,62 tỷ USD) từ quỹ SAFE để triển khai siêu dự án hạ tầng phòng thủ mang tên “Lá chắn phương Đông”. Tính từ đầu năm đến nay, Ủy ban Châu Âu cũng đã phê duyệt hai đợt đầu tư quốc phòng cho 16 quốc gia thành viên.

Bên cạnh ngân sách, các nhà lãnh đạo châu Âu đang tập trung tối đa vào việc mở rộng quy mô sản xuất công nghiệp quốc phòng. Sau cuộc hội đàm cấp cao giữa các nhà lãnh đạo Anh, Pháp, Đức và Ukraine mới đây, các bên đều nhấn mạnh nhu cầu cấp bách trong việc tăng sản lượng tên lửa đánh chặn phòng không và phát triển công nghệ đối phó với các mối đe dọa tên lửa tiên tiến.

Thanh Giang