Căng thẳng toàn cầu, khủng hoảng tài chính đe dọa các phái bộ gìn giữ hòa bình

Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI) ngày 25/5 cảnh báo, các căng thẳng địa chính trị và cuộc khủng hoảng tài chính đang đe dọa các sứ mệnh gìn giữ hòa bình, đặc biệt là những nhiệm vụ dưới sự bảo trợ của Liên Hợp Quốc.

Báo động gia tăng khi lực lượng gìn hòa bình được triển khai giảm xuống mức thấp nhất trong ít nhất 25 năm. Ảnh: SCMP.

Theo báo cáo của viện SIPRI, đến cuối năm 2025 chỉ còn chưa đầy 79.000 nhân sự quốc tế được triển khai trong các hoạt động gìn giữ hòa bình quốc tế, mức thấp nhất trong ít nhất 25 năm. Giám đốc Chương trình hoạt động hòa bình và quản lý xung đột của SIPRI, ông Jair van der Lijn cho biết trong một tuyên bố: “Nếu tình hình tiếp diễn theo hướng này, chúng ta có thể chứng kiến sự suy yếu nghiêm trọng của cơ chế quản lý xung đột đa phương và việc các thể chế như Liên Hợp Quốc bị gạt sang một bên gần như hoàn toàn, do tác động tổng hợp của khủng hoảng tài chính, chính trị và địa chính trị”. Ông nhấn mạnh: “Hệ quả có khả năng là sẽ có nhiều xung đột hơn, và những xung đột này sẽ gây tác động nghiêm trọng hơn đối với dân thường khi các quốc gia từ bỏ những chuẩn mực đã được thiết lập từ lâu”.

Tổng cộng có 58 hoạt động gìn giữ hòa bình được triển khai trong năm 2025, lần đầu tiên giảm xuống dưới ngưỡng 60 kể từ năm 2016. Gần ba phần tư nhân sự được triển khai đang phục vụ tại 5 quốc gia gồm Cộng hòa Trung Phi, Nam Sudan, Somalia, Cộng hòa Dân chủ Congo và Liban.

Theo SIPRI, các hoạt động do Liên Hợp Quốc dẫn dắt đang bị suy yếu bởi khủng hoảng tài chính, khi các nhà tài trợ lớn không thực hiện đầy đủ hoặc một phần các cam kết đóng góp. Do đó, đã thiếu khoảng 2 tỷ USD trong tổng ngân sách 5,6 tỷ USD được cam kết cho giai đoạn 2024-2025.

SIPRI lưu ý, ví dụ Mỹ đã yêu cầu chấm dứt Lực lượng lâm thời Liên hợp quốc tại Liban UNIFIL bất chấp các vi phạm thỏa thuận ngừng bắn giữa Israel và Liban. Theo một thỏa hiệp, Hội đồng Bảo an đã bỏ phiếu gia hạn nhiệm vụ này lần cuối cùng, đến tháng 12 năm 2026. Ảnh: SCMP.

Viện nghiên cứu này cho biết: “Trong Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, các yêu cầu cứng rắn và việc đe dọa phủ quyết từ các thành viên thường trực đã làm phức tạp việc gia hạn nhiệm vụ của các phái bộ”. SIPRI lưu ý, ví dụ Mỹ đã yêu cầu chấm dứt Lực lượng lâm thời Liên hợp quốc tại Liban UNIFIL bất chấp các vi phạm thỏa thuận ngừng bắn giữa Israel và Liban. Theo một thỏa hiệp, Hội đồng Bảo an đã bỏ phiếu gia hạn nhiệm vụ này lần cuối cùng, đến tháng 12 năm 2026.

Tuy nhiên, SIPRI khẳng định sự ủng hộ đối với nguyên tắc quản lý xung đột đa phương vẫn được duy trì. Bà Claudia Pfeifer Cruz, chuyên gia nghiên cứu cấp cao của SIPRI nhấn mạnh các quốc gia cần chuyển từ tuyên bố chính trị sang hành động cụ thể, bao gồm bảo đảm nguồn tài chính ổn định và tạo dư địa chính trị phù hợp, nhằm giúp các cơ chế đa phương vận hành hiệu quả hơn.

Thanh Vân

Nguồn: SCMP.