Trồng khoai mán ruột vàng - hướng mở sinh kế cho người dân xã Quan Sơn

Nhằm tìm kiếm cây trồng phù hợp, nâng cao hiệu quả sử dụng đất và tạo sinh kế bền vững cho người dân vùng cao, xã Quan Sơn đã triển khai thí điểm mô hình trồng khoai mán ruột vàng tại bản Khạn, bước đầu mở ra hướng chuyển đổi sản xuất triển vọng cải thiện thu nhập cho các hộ tham gia.

Chính quyền và các lực lượng chức năng hỗ trợ người dân bản Khạn làm đất, xuống đồng vụ khoai mán ruột vàng đầu tiên.

Mô hình được triển khai trên diện tích 1ha với sự tham gia của 9 hộ dân bản Khạn. Đây là những hộ có điều kiện đất đai phù hợp và sẵn sàng tiếp cận phương thức sản xuất mới, qua đó vừa tạo tính lan tỏa trong cộng đồng, vừa bảo đảm việc theo dõi, đánh giá hiệu quả được sát thực tế. Ngay từ những ngày đầu triển khai, chính quyền xã đã phối hợp với cán bộ chuyên môn hướng dẫn người dân từ khâu làm đất, lựa chọn giống, xuống giống đúng thời vụ đến quy trình chăm sóc, bón phân, phòng trừ sâu bệnh, giúp bà con từng bước nắm bắt kỹ thuật, hạn chế rủi ro trong quá trình sản xuất.

Việc lựa chọn cây khoai mán ruột vàng không phải ngẫu nhiên mà xuất phát từ quá trình khảo sát, đánh giá thực tiễn tại một số địa phương lân cận, nơi loại cây này đã chứng minh được khả năng thích nghi tốt với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu vùng cao, đồng thời cho năng suất và giá trị kinh tế cao hơn so với nhiều cây trồng truyền thống. Trong bối cảnh diện tích đất sản xuất tại bản Khạn còn manh mún, chủ yếu trồng ngô, sắn với hiệu quả thấp, việc đưa cây trồng mới vào thay thế từng phần không chỉ giúp đa dạng hóa sản phẩm nông nghiệp mà còn góp phần nâng cao giá trị trên một đơn vị diện tích.

Không dừng lại ở việc hỗ trợ chuyên môn, chính quyền địa phương còn đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động nhằm thay đổi nhận thức của người dân, bởi thực tế cho thấy, một trong những rào cản lớn nhất trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng ở vùng cao chính là tâm lý e dè, quen với tập quán canh tác cũ, ngại thay đổi và lo ngại rủi ro khi thử nghiệm mô hình mới. Thông qua các buổi sinh hoạt bản, các hộ tham gia mô hình đã được chia sẻ kinh nghiệm, trao đổi trực tiếp với cán bộ kỹ thuật, từ đó củng cố niềm tin, tạo sự đồng thuận trong Nhân dân.

Theo đánh giá bước đầu, cây khoai mán ruột vàng có nhiều ưu điểm phù hợp với điều kiện sản xuất tại địa phương như dễ trồng, ít sâu bệnh, không đòi hỏi kỹ thuật quá phức tạp, thời gian sinh trưởng tương đối ngắn, có thể thu hoạch sau khoảng 8 - 10 tháng, giúp người dân nhanh chóng quay vòng vốn và chủ động trong sản xuất. Đặc biệt, củ khoai có chất lượng tốt, bở, dẻo, được thị trường ưa chuộng, vì vậy đầu ra sản phẩm được đánh giá khá ổn định, tạo điều kiện thuận lợi để phát triển theo hướng hàng hóa nếu được tổ chức sản xuất bài bản.

Thực tế kết quả triển khai tại một số bản trên địa bàn các xã lân cận cho thấy, với năng suất bình quân đạt 6 - 7 tấn/ha, giá trị sản xuất của cây khoai mán có thể đạt khoảng 100 triệu đồng/ha, sau khi trừ chi phí, người dân thu lãi 70 - 80 triệu đồng mỗi vụ, mức thu nhập cao hơn đáng kể so với các loại cây trồng truyền thống. Điều này không chỉ góp phần cải thiện đời sống kinh tế mà còn tạo động lực để người dân mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng, từng bước thoát khỏi tình trạng sản xuất nhỏ lẻ, tự cung tự cấp.

Bên cạnh những tín hiệu tích cực ban đầu, việc triển khai mô hình cũng đặt ra không ít yêu cầu cần được quan tâm trong thời gian tới, nhất là khi mục tiêu không chỉ dừng lại ở thí điểm mà hướng đến nhân rộng trên địa bàn. Trước hết, việc bảo đảm nguồn giống chất lượng, phù hợp với điều kiện địa phương là yếu tố then chốt quyết định hiệu quả sản xuất; đồng thời, công tác hướng dẫn kỹ thuật cần được duy trì thường xuyên, giúp người dân nắm vững quy trình canh tác, hạn chế rủi ro do thiếu kinh nghiệm. Cùng với đó, bài toán tiêu thụ sản phẩm cũng cần được tính toán từ sớm, bởi khi diện tích trồng được mở rộng, nếu không có sự liên kết với doanh nghiệp, HTX hoặc thương lái ổn định, nguy cơ “được mùa mất giá” hoàn toàn có thể xảy ra, ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập của người dân. Do vậy, việc xây dựng chuỗi liên kết sản xuất - tiêu thụ, gắn với định hướng phát triển sản phẩm nông nghiệp đặc trưng của địa phương là hướng đi cần thiết.

Mô hình thí điểm trồng khoai mán ruột vàng tại bản Khạn được coi là hướng đi phù hợp trong quá trình chuyển đổi cơ cấu cây trồng ở xã Quan Sơn, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp, tạo thêm sinh kế cho người dân vùng cao.

Bài và ảnh: Trần Hằng