Để không phụ lòng những người đã nằm xuống

Trong hàng nghìn nghĩa trang liệt sĩ trên khắp đất nước, vẫn còn đó những ngôi mộ không tên. Đằng sau mỗi tấm bia vô danh là một gia đình mòn mỏi chờ đợi, là nỗi đau dai dẳng qua nhiều thế hệ. “Chiến dịch 500 ngày đêm” đang bước vào giai đoạn tăng tốc - đây là thời điểm cả hệ thống chính trị vào cuộc với tinh thần và trách nhiệm cao nhất.

Theo số liệu thống kê của Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, trên cả nước hiện còn khoảng 175.000 hài cốt liệt sĩ chưa tìm kiếm, quy tập được; hơn 300.000 ngôi mộ trong các nghĩa trang liệt sĩ còn thiếu thông tin, cần xác định được danh tính. Riêng tỉnh ta, hiện có 3.374 ngôi mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin, nằm lặng lẽ trong 32 nghĩa trang liệt sĩ và 3 đài tưởng niệm trên khắp cả tỉnh. Sau mỗi tấm bia vô danh là những người vợ không biết chồng mình yên nghỉ ở đâu, những đứa con lớn lên không biết mặt cha. Nỗi đau ấy đau đáu theo năm tháng.

Chính vì vậy, “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” được Đảng, Nhà nước phát động chính thức từ ngày 2/4/2026 không phải là một phong trào thông thường. Đó là quyết tâm chính trị lớn, là đạo lý dân tộc, là trách nhiệm người đang sống với người đã khuất. Trong cuộc họp với Tổ giúp việc Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ vào sáng 8/5, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà đã yêu cầu: Đến ngày 27/7/2026, cả nước phấn đấu tìm kiếm, quy tập được ít nhất 500 hài cốt liệt sĩ. Hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/2027), cả nước phấn đấu tìm kiếm, quy tập khoảng 7.000 hài cốt liệt sĩ và hoàn thành việc lấy mẫu sinh phẩm toàn bộ hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin trong các nghĩa trang liệt sĩ trên phạm vi toàn quốc. Đây không phải hứa hẹn, mà là chỉ tiêu được giao cứng, rõ người, rõ việc, rõ thời hạn.

Những tắc nghẽn kéo dài nhiều năm về cơ chế tài chính cho công tác giám định ADN cũng đã được Chính phủ tháo gỡ dứt điểm bằng Nghị quyết số 26/2026/NQ-CP ban hành ngày 6/5/2026, với mức chi được quy định cụ thể, rõ ràng. Quy trình lấy mẫu, vận chuyển, bảo quản và giám định được chuẩn hóa. Phần mềm quản lý thông tin mẫu hài cốt liệt sĩ được hoàn thiện và chuyển giao tận tay các địa phương.

Với tinh thần đó, Thanh Hóa đã sớm ban hành Kế hoạch triển khai “Chiến dịch 500 ngày đêm” trên địa bàn tỉnh, đồng thời xây dựng Chương trình hoạt động của Ban Chỉ đạo tỉnh về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ giai đoạn 2026-2030. Mục tiêu của tỉnh được xác định rõ: tìm kiếm, quy tập khoảng 45 hài cốt liệt sĩ trong và ngoài nước; hoàn thành việc lấy mẫu sinh phẩm đối với toàn bộ gần 3.000 ngôi mộ liệt sĩ còn thiếu thông tin trong 100% nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn tỉnh trước tháng 7/2027, chia làm hai giai đoạn với lộ trình và chỉ tiêu cụ thể cho từng thời điểm. Trách nhiệm được phân công tới từng sở, ngành, đơn vị - từ Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, Sở Nội vụ, Công an tỉnh, Hội Cựu chiến binh đến Tỉnh đoàn và UBND các xã, phường.

Tháng 5 và tháng 6 là thời điểm vàng để triển khai lấy mẫu tại các nghĩa trang liệt sĩ, trước khi mùa mưa đến. Mỗi ngày chậm trễ là mỗi ngày cơ hội thu hẹp lại. Các nhân chứng lịch sử ngày một già đi, ký ức ngày một phai mờ, địa hình ngày một biến đổi. Công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ vốn được ví là khó hơn tìm kim dưới đáy bể, nhưng chính vì khó, càng phải đổi mới tư duy, sáng tạo trong cách làm, dồn nguồn lực và ý chí vào những khâu then chốt.

Chiến dịch 500 ngày đêm đang bước vào giai đoạn tăng tốc, cần hành động mạnh mẽ hơn nữa, để không phụ lòng những người đã nằm xuống.

Thanh Hóa