Trẻ em ở bản không điện

Điện lưới đã trở thành điều kiện tối thiểu ở nhiều vùng quê, nhưng nơi biên giới, vẫn còn những hộ dân nhiều năm liền sống trong cảnh không điện. Thiếu điện lưới không chỉ khiến cuộc sống sinh hoạt gặp nhiều khó khăn mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến việc học của con trẻ.

Trẻ em ở xã Trung Lý mơ ước một ngày điện về bản.

Chiều muộn ở Xa Lung, xã Mường Lý, bóng tối dần bao trùm bản làng. Không có điện lưới quốc gia, nguồn sáng trong mỗi ngôi nhà chỉ là ánh sáng leo lét từ bếp lửa, đèn năng lượng mặt trời hoặc tua-bin phát điện không đủ sáng. Bản Xa Lung có 67 hộ dân với hơn 300 nhân khẩu đến nay vẫn chưa được sử dụng điện lưới quốc gia. Thiếu điện đồng nghĩa với việc nhiều em nhỏ chỉ có thể tranh thủ học bài khi trời còn sáng. Thầy Lê Hoàng Thành, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Mường Lý, cho biết: "Bản Xa Lung hiện có 57 học sinh đang theo học ở các cấp học. Việc chưa có điện lưới đã ảnh hưởng không nhỏ đến việc học tập của các em. Sau giờ học ở trường, hầu hết học sinh về nhà đều không có điều kiện học bài vào buổi tối như các bạn ở vùng thuận lợi. Điều này ít nhiều ảnh hưởng đến việc ôn tập, làm bài tập và tiếp thu kiến thức của các em”.

Ghé gia đình anh Mua Seo Lù - một trong những hộ nhiều năm sống trong cảnh không điện. Bốn người con của anh Lù đều đang tuổi đến trường. Mỗi tối, việc học của các con luôn là điều khiến vợ chồng anh trăn trở. Anh cho biết, việc không có điện khiến việc sinh hoạt rất bất tiện. Các con muốn học thêm vào buổi tối cũng khó. Có hôm trời sương mù, mưa to, đèn tích điện không đủ để sạc thì việc học bài cũng phải dừng lại. Ngồi bên hiên nhà, Mua Thị Thi, học sinh lớp 5 (con gái thứ 2 của anh Lù) chỉ nói về mong ước giản dị: “Nếu có điện, buổi tối cháu sẽ học thêm, làm hết bài tập, hướng dẫn em đọc sách”. Mong ước ấy tưởng như rất bình thường đối với nhiều trẻ dưới xuôi, nhưng với những học sinh ở bản Xa Lung lại là điều xa vời.

Hiện nay, tại nhiều bản vùng biên xứ Thanh vẫn còn nhiều hộ dân chưa được sử dụng điện lưới quốc gia. Phần lớn đây là những khu vực nằm trong diện chờ sắp xếp, ổn định dân cư hoặc tái định cư nên chưa được đầu tư hạ tầng điện. Điều đó không chỉ ảnh hưởng đến đời sống sinh hoạt mà còn khiến việc học của trẻ em gặp rất nhiều trở ngại. Tại khu Hin Phăng, bản Suối Lóng, xã Tam Chung, nhiều hộ dân người Mông nơi đây vẫn sống trong cảnh không điện. Thầy giáo Ngân Văn Ân, giáo viên cắm bản điểm trường Suối Lóng, Trường Tiểu học Tam Chung, cho biết: "Việc học của học sinh nơi đây phụ thuộc rất nhiều vào điều kiện ánh sáng. Khu Hin Phăng đến nay vẫn chưa có điện lưới. Điều kiện học tập của các em rất khó khăn nên chất lượng học tập cũng bị ảnh hưởng".

Những khó khăn ấy hiện hữu trên từng gương mặt học trò. Em Sùng Thị Chơ, học sinh lớp 5, bản Suối Lóng, cho biết: “Ngoài quãng đường đến trường xa, buổi tối em rất ít khi có đủ ánh sáng để học bài. Những hôm đèn hết pin hoặc trời mưa kéo dài, việc học đành phải gác lại”.

Không chỉ ở Xa Lung hay Suối Lóng, câu chuyện ấy còn lặp lại tại nhiều bản làng vùng biên khác. Tại xã Trung Lý có bản Tung và bản Ma Hác. Đây là hai bản đang chờ tái định cư nên chưa được đầu tư hạ tầng lưới điện. Tại điểm trường tiểu học bản Tung và bản Ma Hác, mỗi điểm trường có khoảng hơn 30 học sinh từ lớp 1 đến lớp 3, với hai lớp ghép. Trước đây, việc dạy và học hoàn toàn phụ thuộc vào ánh sáng tự nhiên. Những ngày trời âm u hoặc sương mù dày đặc, lớp học trở nên tối hơn, ảnh hưởng đến việc giảng dạy và tiếp thu bài của học sinh. Sau này, nhờ sự hỗ trợ của các nhà hảo tâm, các điểm trường được lắp đặt hệ thống điện mặt trời nên điều kiện dạy học đã thuận lợi hơn. Tuy nhiên, nguồn điện này cũng chập chờn, thiếu ổn định, chỉ phục vụ tại trường, còn khi trở về nhà, các em vẫn phải học trong điều kiện thiếu ánh sáng.

Cô Ngô Thị Lan, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Trung Lý 1, mong mỏi: “Việc thiếu điện ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng dạy và học. Chúng tôi rất mong các cấp, các ngành sớm có giải pháp để các em học sinh không còn chịu thiệt thòi”. Cũng theo cô Lan, trong bối cảnh giáo dục ngày càng gắn với công nghệ, khoảng cách giữa học sinh vùng thuận lợi và vùng khó khăn càng trở nên rõ rệt. Khi nhiều nơi đã quen với máy tính, internet hay các thiết bị học tập thông minh thì ở không ít bản vùng biên như Ma Hác, Tung, một bóng đèn đủ sáng để làm hết bài tập vẫn là điều xa xỉ”.

Mặc dù thời gian qua, các địa phương đã phối hợp với các ngành chức năng rà soát nhu cầu thực tế, kiến nghị cấp trên quan tâm đầu tư, đồng thời lồng ghép với các phương án sắp xếp dân cư để từng bước tháo gỡ khó khăn cho bà con. Tuy nhiên, nhiều em học sinh vùng biên vẫn đang lớn lên trong những điều kiện thiệt thòi rất cần được quan tâm, giúp đỡ.

Chia tay những bản làng vùng biên, thoáng nhớ ánh mắt của cô bé Mua Thị Thi, con gái anh Lu, bản Xa Lung khi ngồi đọc sách cho các em nhỏ. Những đứa trẻ với ánh mắt trong veo chăm chú nhìn chị đầy khát vọng. Khát vọng ấy không phải là một chiếc máy tính mới hay một lớp học hiện đại. Các em chỉ mong mỗi tối có một bóng đèn đủ sáng để tiếp tục đọc sách, học bài trước khi đi ngủ. Một ước mơ rất nhỏ, nhưng cũng là khát vọng chung của biết bao trẻ em ở những bản làng biên giới vẫn đang chờ ánh sáng của điện lưới quốc gia.

Bài và ảnh: Đình Giang