Thủ tướng Israel tuyên bố tự chủ vũ khí, quyết giảm phụ thuộc vào Mỹ

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu vừa tuyên bố, Israel phải từng bước tăng tốc tự chủ quốc phòng, trong bối cảnh thỏa thuận viện trợ quân sự 3,8 tỉ USD/năm của Mỹ sắp hết hạn.

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu. Ảnh: The Times of Israel.

Phát biểu tại cuộc gặp với các sĩ quan dự bị ở khu vực Bờ Tây, Thủ tướng Netanyahu khẳng định: Tôi vô cùng trân trọng sự hỗ trợ mà chúng tôi nhận được của các đồng minh Mỹ trong nhiều năm qua. Nhưng hôm nay tôi muốn nói rằng, chúng ta cần một hệ thống sản xuất vũ khí độc lập của riêng mình. Chúng ta phải tự chế tạo vũ khí.

Nhà lãnh đạo Israel cho rằng việc tăng cường tự chủ quốc phòng là yêu cầu cấp thiết, trong bối cảnh nước này vẫn đang đối đầu với Iran và các lực lượng đồng minh của Tehran trong khu vực.

Phát biểu của ông Netanyahu phản ánh những bất đồng ngày càng rõ giữa Mỹ và Israel về vấn đề Iran. Trong khi Washington ưu tiên giải pháp ngoại giao với Tehran, Tel Aviv muốn duy trì quyền chủ động quân sự. Trước đó, nhà lãnh đạo Israel từng cam kết chấm dứt nhận viện trợ quân sự của Mỹ trong thập kỷ tới.

Mặc dù đặt mục tiêu tự chủ và tích hợp thêm nhiều công nghệ tiên tiến vào quân đội, thực tế Israel vẫn đang phụ thuộc lớn vào nguồn lực tài chính và khí tài từ Washington. Theo Hội đồng Quan hệ đối ngoại Mỹ, Israel đã nhận hơn 300 tỷ USD viện trợ kinh tế và quân sự từ Mỹ kể từ năm 1948 (đã điều chỉnh theo lạm phát), mức cao nhất mà Washington dành cho một quốc gia kể từ năm 1946.

Hiện Israel nhận khoảng 3,8 tỉ USD viện trợ quân sự mỗi năm theo thỏa thuận kéo dài 10 năm giữa hai nước. Thỏa thuận được ký năm 2016, có hiệu lực từ năm 2019 và sẽ hết hạn vào năm 2028. Phần lớn số tiền này được sử dụng để mua sắm vũ khí từ các nhà sản xuất quốc phòng Mỹ và chiếm khoảng 15% ngân sách quốc phòng của Israel.

Israel tuyên bố tự chủ vũ khí, quyết giảm phụ thuộc vào Mỹ. Ảnh: Defense News.

Tuần trước, Phó tổng thống Mỹ JD Vance cho biết khoảng hai phần ba số vũ khí phòng thủ được sử dụng để bảo vệ Israel trong những tháng gần đây là do Mỹ sản xuất và được tài trợ bằng tiền thuế của người dân Mỹ, cho thấy mức độ phụ thuộc đáng kể của Tel Aviv vào nguồn hỗ trợ từ Washington.

Trước những thay đổi của tình hình mới, các quan chức Mỹ và Israel xác nhận hai bên đã bắt đầu thảo luận về một khuôn khổ hợp tác an ninh mới có thời hạn 10 năm. Khuôn khổ này được kỳ vọng sẽ giúp hai nước chuyển dịch dần dần mối quan hệ từ hình thức nhận viện trợ đơn thuần sang quan hệ đối tác hoàn toàn bình đẳng và có đi có lại.

Thanh Giang