Thấp thỏm những tuyến đê xung yếu qua địa bàn xã Thắng Lợi

Sau cơn bão số 3 năm 2025, nỗi lo về những tuyến đê xung yếu lại bao trùm lên hàng trăm hộ dân nằm ven hai con sông Hoàng và sông Nhơm, đoạn qua địa bàn xã Thắng Lợi. Nhiều đoạn đê tả, hữu chưa được nâng cấp, cao trình chống lũ không đảm bảo, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn mỗi mùa mưa bão đến.

Tuyến đê hữu sông Hoàng đoạn qua địa bàn thôn Nhân Nhượng, xã Thắng Lợi chưa được đầu tư.

Men theo tuyến đê hữu sông Hoàng, đoạn qua các thôn Nhân Nhượng, Yên Nông, Đông Hưng, Tế Độ, điều dễ nhận thấy là một số tuyến đê chưa được đầu tư nâng cấp, nền đê vẫn là đất, cao trình chống lũ thấp hơn yêu cầu. Đặc biệt, đoạn đê qua thôn Nhân Nhượng, với chiều dài hơn 1km nhưng vẫn còn khoảng 600m chưa được cứng hóa, chỉ trơ nền đất, mùa mưa thì trơn trượt, mùa nắng thì gồ ghề, ảnh hưởng cả giao thông lẫn phòng chống lũ.

Ông Lê Văn Tự, trưởng thôn Nhân Nhượng, chỉ tay về phía đoạn đê chưa được gia cố, chia sẻ: “Đây là nỗi lo của hơn 100 hộ dân trong thôn. Khu vực này vốn là vùng “rốn” lũ, vai trò của tuyến đê là cực kỳ quan trọng. Trước kia, khi chưa có cống qua đê, mỗi lần lũ lớn là nước tràn vào nhà, hoa màu mất trắng. Giờ đã có 2 cống qua đê, nhưng đê xuống cấp, mái chưa kiên cố, mặt đê hẹp, nguy cơ mất an toàn vẫn luôn rình rập”.

Không chỉ tuyến đê hữu sông Hoàng, hệ thống đê điều của xã Thắng Lợi từng đối mặt với sự cố nghiêm trọng. Tại cống Tế Nông 6, vào mùa mưa lũ năm 2024, vị trí K2+300 trên tuyến đê bao bảo vệ 172ha lúa và hoa màu của thôn Tế Độ đã xảy ra tình trạng thân cống bị sập, mái đê sụt, một ống cống dài 2m bị vỡ. Đây vốn là công trình được xây từ năm 2008, sử dụng ống bê tông cốt thép ghép nối, đã bị lún và nghiêng về phía mặt đê. Khi mưa lớn thân cống bị lùng, thủng và dẫn đến sập hoàn toàn. Sự cố này không chỉ uy hiếp trực tiếp an toàn công trình mà còn gióng lên hồi chuông cảnh báo về tình trạng xuống cấp của nhiều hạng mục đê điều trên địa bàn.

Ông Vũ Thanh Tùng, Trưởng Phòng Kinh tế xã Thắng Lợi, cho biết: Xã chịu ảnh hưởng trực tiếp của hai con sông chính là sông Hoàng và sông Nhơm. Với nhiều tuyến có độ dốc lớn, dòng chảy quanh co, co thắt nhiều đoạn. Hệ thống đê điều của xã có nhiệm vụ bảo vệ không chỉ địa bàn Thắng Lợi mà còn một phần diện tích của các xã lân cận. Theo thống kê, xã đang quản lý tổng chiều dài đê cấp IV và V là 24,27km với 27 cống qua đê, gồm 4 tuyến chính.

Tuyến đê tả sông Nhơm dài 4,47km với 2 cống, bảo vệ các thôn Đạt Tiến 1, Đạt Tiến 2, Đông Hưng, Tế Độ. Đoạn từ K32+750 đến K36+500 vẫn chỉ là đê nền đất, cao trình chống lũ thiếu từ 0,42 đến 0,48m, lại không có cống qua đê nên tiềm ẩn nguy cơ sự cố khi lũ lớn. Đê hữu sông Nhơm dài 12,54km, có 15 cống và 3 đoạn kè dài tổng cộng 0,63km, giữ vai trò bảo vệ hệ thống đường liên thôn, liên xã và các khu dân cư. Tuy nhiên, nhiều vị trí chưa đạt chuẩn cao trình, mặt cắt ngang hạn chế, nguy cơ tràn đê, lùng mang cống vẫn hiện hữu.

Đối với tuyến đê hữu sông Hoàng, có chiều dài 2,76km với 3 cống, đi qua các thôn Nhân Nhượng, Đông Hưng, Yên Nông. Nhưng cả 3 cống đều hư hỏng, khuyết tật, cần được xử lý khẩn cấp. Riêng tuyến đê bao Tế Nông dài 4,5km, với 7 cống qua đê, bảo vệ 172ha đất nông nghiệp, song nhiều đoạn, tuyến cũng thiếu cao trình và mặt cắt ngang, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn khi nước lũ dâng cao.

Cũng theo ông Tùng, căn cứ kết quả kiểm tra hiện trạng công trình đê, kè, cống, mùa mưa bão năm 2025, xã Thắng Lợi đã lập 3 phương án bảo vệ đê tại các vị trí xung yếu, chuẩn bị sẵn vật tư gồm đất đắp, bao tải, đá hộc, rọ thép. Ban Chỉ huy Phòng, chống thiên tai và Tìm kiếm cứu nạn của xã được kiện toàn, hoạt động theo phương châm “Chủ động phòng tránh, đối phó kịp thời, khắc phục khẩn trương và hiệu quả”, huy động tối đa lực lượng tại chỗ và sức mạnh cộng đồng để giảm thiểu thiệt hại.

Giải pháp là vậy, song người dân cũng như chính quyền xã thừa nhận, đây chỉ là giải pháp tình thế. Căn cơ lâu dài, vẫn phải là đầu tư nâng cấp, kiên cố hóa các tuyến đê vốn đã xuống cấp, đáp ứng yêu cầu vừa phòng, chống lũ vừa phục vụ giao thông. Khi hệ thống đê điều vững chắc, người dân mới thực sự yên tâm canh tác, sinh sống và phát triển kinh tế.

Bài và ảnh: Đình Giang