Thăm mộ Vua Bà

Nằm trong quần thể khu Di tích quốc gia đặc biệt đền Bà Triệu trên địa bàn xã Triệu Lộc, tỉnh Thanh Hóa, núi Tùng là nơi yên nghỉ của Anh hùng dân tộc Triệu Thị Trinh cùng với ba ông tướng họ Lý - bề tôi dưới trướng của Vua Bà.

Video: Khu lăng mộ Bà Triệu nhìn từ trên cao.

Toạ lạc trên đỉnh núi Tùng là khu lăng mộ Bà Triệu cùng mộ ba tướng họ Lý. Ngọn núi thuộc dãy Tam Đa, có địa hình xen lẫn đá vôi và đồi đất, chạy hướng Tây Bắc.

Để lên khu lăng mộ Bà du khách phải đi qua hơn 300 bậc đá, độ dốc khá lớn.

Đứng trên đỉnh núi Tùng có thể phóng tầm mắt bao quát khắp cảnh bình yên, trù phú của làng mạc mà ngưỡng vọng công đức bậc tiền nhân.

Khu lăng mộ Vua Bà có mái làm theo kiểu mái kiệu long đình, đỉnh lăng gắn hình nậm rượu. Bên trong đặt bát hương, mặt chính của lăng đặt bàn thờ bằng đá.

Khu lăng mộ được xây theo bố cục hình vuông. Xưa kia, lăng xây bằng gạch, đến năm 2005, công trình được trùng tu, vẫn giữ nguyên hình dáng ban đầu nhưng thay toàn bộ bằng đá nguyên khối. Mộ Vua Bà được xây cao hơn 0,5m so với nền. Cấu trúc mộ vuông bốn mặt có kích thước 1,5m x 4m, chiều cao 2,3m. Mộ được mở cửa hình vòm ra 4 phía, mái tạo dáng cong ở các góc, đỉnh mộ gắn quả cầu tròn.

Cạnh ngôi mộ Bà là một bảo tháp cũng được tạc dựng bằng đá xanh nguyên khối kiên cố.

Dưới chân núi Tùng là phần mộ của ba tướng họ Lý: Lý Công Thành, Lý Công Hoằng và Lý Công Mỹ - những người làng Bồ Điền từng theo Bà Triệu đánh giặc.

Mộ ba ông tướng họ Lý có kích thước 3m x 3m. Phía sau mộ có bàn thờ xây gạch hình chữ nhật dùng làm nơi đặt đồ tế lễ. Ngoài khu mộ còn có tấm bia đá, trán bia ghi “Kỷ niệm bia chí”.

Cách chân núi Tùng khoảng 50m là miếu Bàn thề. Tương truyền đây là nơi ba anh em họ Lý tổ chức ăn thề đi theo nghĩa quân của Bà Triệu, thuộc khu ruộng Đồng Bảng, làng Phú Điền. Hiện trạng miếu chỉ là một bệ thờ xây bằng gạch, dài 2,04m, rộng 1,48, cao 1,38m.

Bà Triệu (tên là Triệu Thị Trinh, còn gọi là Trinh Nương, hay Triệu Ẩu), sinh năm 226, người huyện Quân Yên (Quan Yên), quận Cửu Chân. Bà có dung mạo hơn người, võ nghệ cao cường, thích giao du bạn bè, có hoài bão lớn thể hiện qua câu nói nổi tiếng: “Tôi muốn cưỡi cơn gió mạnh, đạp luồng sóng dữ, chém cá trường kình ở biển Đông, đánh đuổi quân Ngô giành lại giang sơn, cởi ách nô lệ, chứ không chịu khom lưng làm tỳ thiếp cho người!".

Năm 248, Bà Triệu cùng anh trai Triệu Quốc Đạt tập hợp trai tráng trong vùng tụ nghĩa chống lại ách đô hộ nhà Ngô. Một thời gian ngắn sau, Triệu Quốc Đạt lâm bệnh qua đời, Bà được tướng sĩ tôn làm chủ tướng. Trước sức mạnh của quân ta, các thành ấp của quân Ngô ở Cửu Chân lần lượt bị đánh hạ. Cuộc khởi nghĩa phát triển, lan rộng ra các vùng Giao Chỉ, kéo dài vào tận Nhật Nam. Trước tình hình đó, Ngô vương Tôn Quyền đã phải cử viên tướng Lục Dận làm Thứ sử đem quân sang đàn áp. Sau nhiều trận chiến ác liệt, nghĩa quân không thể chống chọi được với cường địch. Bà Triệu đã tuẫn tiết trên núi Tùng (nay thuộc xã Triệu Lộc) vào ngày 22 tháng 8 năm Mậu Thìn (248), khi mới tròn 23 tuổi.

Hoàng Đông - Hà Đan