Tầm nhìn mới - Động lực mới - Không gian mới cho Thanh Hóa phát triển bứt phá (Bài cuối): Kết nối các cực tăng trưởng, kiến tạo không gian hội nhập

Điều chỉnh “Quy hoạch tỉnh Thanh Hóa thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050” (gọi tắt là Quy hoạch) không đơn thuần là cập nhật các chỉ tiêu phát triển hay bổ sung các dự án hạ tầng mới. Xa hơn, đây là sự thay đổi trong tư duy tổ chức không gian kinh tế, hướng tới xây dựng một mạng lưới phát triển liên kết từ vùng biển đến miền núi, từ Khu Kinh tế Nghi Sơn đến Cửa khẩu Quốc tế Na Mèo, tạo nền tảng để Thanh Hóa trở thành cực tăng trưởng mới của khu vực Bắc Trung bộ.

Điều chỉnh quy hoạch phát triển Khu Kinh tế Nghi Sơn liên kết với các trung tâm động lực khác của tỉnh.

Hình thành trục phát triển mới từ Nghi Sơn đến Na Mèo

Nếu như trước đây, các động lực tăng trưởng chủ yếu tập trung ở khu vực ven biển và đồng bằng thì trong điều chỉnh quy hoạch lần này, không gian phát triển được mở rộng theo hướng liên kết toàn tỉnh. Đây là bước đi phù hợp với lợi thế đặc biệt của Thanh Hóa - địa phương duy nhất nằm ở điểm giao thoa của năm không gian kinh tế gồm Bắc Trung bộ, Đồng bằng Sông Hồng, Trung du và miền núi phía Bắc, Đông Bắc Lào và Vịnh Bắc Bộ.

Theo điều chỉnh Quy hoạch, Thanh Hóa được tổ chức phát triển theo 3 không gian kinh tế gồm khu vực biển và ven biển, khu vực đồng bằng, khu vực trung du và miền núi phía Tây. Cùng với đó là 5 trung tâm động lực tăng trưởng gồm đô thị Thanh Hóa và vùng phụ cận; Khu Kinh tế Nghi Sơn; khu du lịch Sầm Sơn - Hải Tiến; khu vực Bỉm Sơn - Thạch Quảng; Lam Sơn - Sao Vàng.

Để kết nối các không gian phát triển, tỉnh tiếp tục duy trì 6 hành lang kinh tế gồm hành lang Bắc - Nam phía Đông; hành lang Bắc - Nam phía Tây dọc đường Hồ Chí Minh; hành lang Đông - Tây; hành lang Đông Bắc; hành lang kinh tế ven biển và hành lang kinh tế quốc tế. Trong đó, hành lang Bắc - Nam phía Đông tiếp tục phát huy vai trò kết nối Khu Kinh tế Nghi Sơn với hệ thống cao tốc Bắc - Nam, Quốc lộ 1A và tuyến đường ven biển. Hành lang Bắc - Nam phía Tây dọc đường Hồ Chí Minh trở thành trục phát triển mới cho khu vực trung du, miền núi. Đặc biệt, hành lang kinh tế quốc tế kết nối từ Cảng biển Nghi Sơn - Cảng Hàng không Thọ Xuân - Lam Sơn Sao Vàng - Cửa khẩu Quốc tế Na Mèo được xem là tuyến động lực chiến lược, mở rộng không gian giao thương với Lào và các nước tiểu vùng sông Mê Kông. Theo Phó giám đốc Sở Xây dựng Lý Đình Sỹ: “Điểm mới của điều chỉnh quy hoạch là chuyển từ tư duy phát triển từng tuyến giao thông riêng lẻ sang xây dựng mạng lưới giao thông đa phương thức. Cảng biển, sân bay, đường bộ, đường sắt và cửa khẩu được kết nối trong một hệ thống, thống nhất nhằm giảm chi phí logistics, nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hút đầu tư”.

Không gian phát triển mới cũng mở ra kỳ vọng lớn đối với khu vực biên giới. Khi các hành lang kinh tế được kết nối đồng bộ, hoạt động xuất nhập khẩu, thương mại, logistics và du lịch qua Cửa khẩu Quốc tế Na Mèo sẽ có điều kiện phát triển mạnh hơn, tạo thêm việc làm và mở rộng đầu ra cho các sản phẩm nông, lâm nghiệp miền núi. Theo Chủ tịch UBND xã Na Mèo, Lương Văn Thủy: “Người dân Na Mèo kỳ vọng khi hành lang kinh tế quốc tế được đầu tư hoàn chỉnh, hoạt động xuất nhập khẩu, thương mại, dịch vụ logistics và du lịch qua cửa khẩu sẽ phát triển mạnh hơn. Điều đó không chỉ tạo thêm việc làm cho người dân mà còn giúp các sản phẩm nông, lâm nghiệp của khu vực miền núi có cơ hội tiếp cận thị trường rộng lớn hơn”.

Từ Nghi Sơn đến Na Mèo, từ vùng biển đến biên giới, những tuyến kết nối mới đang từng bước xóa nhòa khoảng cách địa lý, đưa Thanh Hóa tiến gần hơn tới mục tiêu trở thành trung tâm liên kết vùng và cửa ngõ giao thương quan trọng của Bắc Trung bộ.

Định hướng những không gian phát triển mới, tầm nhìn dài hạn

Điểm nổi bật của điều chỉnh quy hoạch lần này không chỉ nằm ở việc xác định các trung tâm động lực mà còn ở cách thức kết nối các trung tâm đó thành một chỉnh thể phát triển thống nhất. Trong cấu trúc mới, Khu Kinh tế Nghi Sơn tiếp tục giữ vai trò đầu tàu công nghiệp, năng lượng và logistics. Quy hoạch xác định diện tích đất công nghiệp trong Khu Kinh tế Nghi Sơn đến năm 2030 đạt khoảng 4.500ha, sau năm 2030 đạt khoảng 9.500ha.

Cửa khẩu Quốc tế Na Mèo được định hướng phát triển hình thành hành lang kinh tế quốc tế.

Nhiều hạ tầng chiến lược được bổ sung như kho dự trữ dầu thô quốc gia, hệ thống kho LNG, LPG, các tuyến đường ống năng lượng, trung tâm logistics cấp vùng và các khu công nghệ cao, công nghệ số tập trung. Song hành với Nghi Sơn là sự phát triển của Cảng Hàng không Thọ Xuân. Quy hoạch bố trí hai trung tâm logistics cấp vùng tại Khu Kinh tế Nghi Sơn và khu vực Cảng Hàng không Thọ Xuân; đồng thời hình thành thêm ba trung tâm logistics cấp tỉnh và bốn trung tâm logistics cấp liên xã gắn với các nút giao trên tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông.

Theo Ban Quản lý Khu Kinh tế Nghi Sơn và các Khu công nghiệp tỉnh, điều chỉnh quy hoạch lần này đã tạo ra tầm nhìn phát triển dài hạn cho toàn bộ không gian công nghiệp của tỉnh. Điểm nổi bật của quy hoạch là không phát triển Khu Kinh tế Nghi Sơn như một khu vực độc lập mà đặt trong mối liên kết với các trung tâm động lực khác của tỉnh. Cảng biển Nghi Sơn kết nối với Cảng Hàng không Thọ Xuân, với cao tốc Bắc - Nam, đường ven biển, đường Hồ Chí Minh và Cửa khẩu Quốc tế Na Mèo sẽ tạo nên mạng lưới logistics liên hoàn, giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian vận chuyển, giảm chi phí sản xuất và mở rộng thị trường. Đây cũng là yếu tố quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh trong thu hút các dự án công nghệ cao, công nghiệp chế biến, chế tạo và dịch vụ logistics.

Ông Hồ Mạnh Linh, Phó Giám đốc Công ty TNHH MTV Hóa chất Đức Giang, cho biết: “Với sự điều chỉnh quy hoạch về hệ thống hạ tầng giao thông kết nối giúp doanh nghiệp thuận lợi trong nhập khẩu nguyên liệu, xuất khẩu hàng hóa, giảm chi phí logistics, rút ngắn thời gian vận chuyển và nâng cao năng lực cạnh tranh. Đây cũng là một trong những lợi thế chiến lược tạo sức hút đối với các nhà đầu tư trong và ngoài nước khi lựa chọn Nghi Sơn là điểm đến phát triển các dự án công nghiệp quy mô lớn”.

Một điểm nhấn đáng chú ý là đề xuất hình thành khu kinh tế số và đổi mới sáng tạo Thanh Hóa với quy mô khoảng 25.000 - 30.000ha, nhằm tạo không gian phát triển mới cho các ngành công nghệ cao, kinh tế số và đổi mới sáng tạo. Ở phía Tây, Lam Sơn - Sao Vàng được định vị là cực tăng trưởng công nghiệp công nghệ cao, logistics hàng không và nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Trong khi đó, Sầm Sơn - Hải Tiến tiếp tục được xác định là khu du lịch biển quốc gia; Pù Luông và Bến En được định hướng trở thành các khu du lịch quốc gia tiềm năng sau năm 2030. Đô thị Thanh Hóa giữ vai trò trung tâm hành chính, tài chính, giáo dục, y tế và đổi mới sáng tạo của tỉnh. Quy hoạch nghiên cứu xây dựng trung tâm hành chính mới, trung tâm dữ liệu, khu công nghệ cao và trung tâm đổi mới sáng tạo, tạo nền tảng phát triển kinh tế tri thức và chuyển đổi số.

Không chỉ mở rộng không gian phát triển công nghiệp và dịch vụ, quy hoạch còn hướng tới xây dựng hệ thống hạ tầng đồng bộ. Giai đoạn 2026-2030, Thanh Hóa dự kiến xây dựng mới 47 dự án nguồn điện với tổng công suất 3.275MW, nâng sản lượng điện thương phẩm lên khoảng 15.143 - 16.518 triệu kWh mỗi năm. Trong lĩnh vực cấp nước, công suất các nhà máy nước dự kiến tăng từ khoảng 350.000m3/ngày hiện nay lên 450.000m3/ngày vào năm 2030 và khoảng 1,5 triệu m3/ngày vào năm 2050, bảo đảm nhu cầu phát triển đô thị, công nghiệp và dân sinh. Có thể thấy, thay vì phát triển theo từng địa bàn riêng lẻ, Thanh Hóa đang lựa chọn mô hình phát triển theo mạng lưới. Mỗi trung tâm động lực được giao những chức năng riêng nhưng đều được kết nối bằng hệ thống giao thông, logistics, năng lượng và hạ tầng số hiện đại.

Điều chỉnh quy hoạch lần này đã định hướng những không gian phát triển mới, miền biển và miền núi của tỉnh không còn cách biệt mà bổ trợ lẫn nhau về nguồn lực và cơ hội. Hệ thống giao thông đồng bộ giúp hàng hóa từ Na Mèo kết nối nhanh với Cảng biển Nghi Sơn, du khách dễ dàng tiếp cận các điểm đến trọng điểm, đồng thời hình thành chuỗi giá trị từ sản xuất, chế biến, logistics đến thương mại, dịch vụ, tạo nền tảng để Thanh Hóa trở thành cực tăng trưởng mới của Bắc Trung bộ.

Bài và ảnh: Lê Hợi