Thúc đẩy hợp tác “Nhà trường - doanh nghiệp” để phát triển nguồn nhân lực

Trong bối cảnh chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và hội nhập kinh tế quốc tế diễn ra mạnh mẽ, yêu cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao ngày càng trở nên cấp thiết. Để đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, việc tăng cường gắn kết giữa nhà trường và doanh nghiệp được xem là giải pháp quan trọng, góp phần thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo và thực tiễn sản xuất, kinh doanh.

Sinh viên Trường Cao đẳng Bách Khoa Việt Nam thực tập tại Công ty TNHH Flamingo Hải Tiến.

Thời gian qua, các trường đại học, cao đẳng và cơ sở giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn tỉnh đã chủ động triển khai nhiều hoạt động hợp tác với doanh nghiệp trong quá trình đào tạo. Sự phối hợp được thực hiện đồng bộ ở nhiều khâu, từ xây dựng, cập nhật chương trình đào tạo, tổ chức thực hành, thực tập cho học sinh, sinh viên đến việc cử đội ngũ giảng viên đi thực tế tại doanh nghiệp nhằm cập nhật công nghệ, quy trình sản xuất và nhu cầu tuyển dụng. Những hoạt động này đã góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, giúp người học có điều kiện tiếp cận môi trường làm việc thực tế ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.

Ở góc độ doanh nghiệp, nhiều đơn vị đánh giá cao hiệu quả của mô hình hợp tác này và mong muốn tham gia sâu hơn vào quá trình đào tạo. Chị Đồng Thị Minh, Trưởng nhóm hành chính - nhân sự Công ty TNHH Flamingo Hải Tiến cho biết, với đặc thù hoạt động trong lĩnh vực du lịch, dịch vụ và nghỉ dưỡng, chất lượng nguồn nhân lực có ý nghĩa quyết định đến chất lượng dịch vụ cũng như năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Vì vậy, doanh nghiệp mong muốn được đồng hành cùng các cơ sở đào tạo ngay từ khâu xây dựng chương trình, góp ý chuẩn đầu ra, kỹ năng nghề và định hướng đào tạo phù hợp với yêu cầu thực tế.

Không chỉ trong lĩnh vực dịch vụ, nhiều doanh nghiệp sản xuất cũng đang tích cực đồng hành cùng các cơ sở đào tạo. Nhà máy Cơ khí công nghệ cao Nghi Sơn, thuộc Khu Kinh tế Nghi Sơn và là dự án trọng điểm trong chiến lược phát triển của Tập đoàn Đại Dũng, nhiều năm qua đã thường xuyên tiếp nhận sinh viên đến thực hành, thực tập. Đại diện doanh nghiệp cho rằng, để doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào công tác đào tạo nguồn nhân lực, cần có những cơ chế, chính sách đủ mạnh nhằm khuyến khích doanh nghiệp đầu tư cho giáo dục nghề nghiệp.

Theo đó, hoạt động đào tạo, đào tạo lại và nâng cao kỹ năng nghề cho người lao động tại doanh nghiệp cần được xem là khoản đầu tư cho phát triển nguồn nhân lực quốc gia và có chính sách hỗ trợ tương xứng. Bên cạnh đó, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp cần chuyển mạnh từ mô hình đào tạo theo năng lực sẵn có sang đào tạo theo nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và thị trường lao động. Đây không chỉ là giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo mà còn góp phần xây dựng hệ sinh thái phát triển nguồn nhân lực bền vững, trong đó Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp cùng chia sẻ trách nhiệm, cùng đồng hành và cùng hưởng lợi.

Theo Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Thanh Hóa, trong 6 tháng đầu năm 2026, các cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn tỉnh đã phối hợp với doanh nghiệp xây dựng, cập nhật và điều chỉnh 113 chương trình đào tạo. Đồng thời, có 12.048 lượt học sinh, sinh viên được bố trí thực tập tại các doanh nghiệp ở nhiều lĩnh vực như: công nghệ ô tô, điện, điều dưỡng, dược, hộ sinh, hàn, kỹ thuật chế biến món ăn, may thời trang và nghiệp vụ nhà hàng - khách sạn. Ngoài ra, 258 lượt giảng viên đã tham gia thực tế tại doanh nghiệp để nâng cao năng lực chuyên môn, cập nhật công nghệ mới; trên 69 doanh nghiệp cũng đồng hành cùng các cơ sở đào tạo thông qua các ngày hội việc làm và hoạt động tuyển dụng.

Mặc dù đã đạt được nhiều kết quả tích cực, việc triển khai mô hình hợp tác “Nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp” vẫn còn gặp không ít khó khăn. Trước hết, hành lang pháp lý và các cơ chế, chính sách hỗ trợ chưa thật sự đồng bộ, chưa tạo động lực đủ mạnh để doanh nghiệp tham gia sâu vào quá trình xây dựng chương trình đào tạo, xác định chuẩn đầu ra, đánh giá người học và phát triển kỹ năng nghề. Ở nhiều nơi, mối liên kết giữa 3 bên vẫn mang tính ngắn hạn, thiếu chiến lược lâu dài và chưa hình thành được hệ sinh thái hợp tác bền vững trong đào tạo, nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo.

Bên cạnh đó, việc thu hút chuyên gia doanh nghiệp tham gia giảng dạy, hướng dẫn nghiên cứu cũng như tạo điều kiện để giảng viên tham gia sản xuất, nghiên cứu tại doanh nghiệp vẫn còn nhiều rào cản. Chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư cơ sở vật chất, phòng thí nghiệm, trung tâm thực hành hoặc đồng tài trợ các chương trình đào tạo nhân lực chất lượng cao, nhất là trong các ngành công nghệ chiến lược, cũng chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Để nâng cao hiệu quả hợp tác trong thời gian tới, ngành giáo dục Thanh Hóa sẽ tiếp tục rà soát, sắp xếp cơ cấu tổ chức của các trường cao đẳng, trung cấp và trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên sau khi các đề án được UBND tỉnh phê duyệt, qua đó nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của các đơn vị. Đồng thời, tỉnh sẽ tăng cường đầu tư cơ sở vật chất cho các cơ sở giáo dục nghề nghiệp và giáo dục thường xuyên từ nguồn vốn các chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026-2030; khuyến khích các cơ sở đào tạo trong tỉnh mở rộng hợp tác với các trường đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp có uy tín trong và ngoài nước nhằm đào tạo đội ngũ chuyên gia đầu ngành, phát triển các nghề trọng điểm và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Bài và ảnh: Linh Hương