Tầm nhìn mới - Động lực mới - Không gian mới cho Thanh Hóa phát triển bứt phá (Bài 1): Tầm nhìn từ điều chỉnh Quy hoạch tỉnh đến năm 2050

Quy hoạch có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với việc hoạch định tương lai phát triển của mỗi địa phương, của đất nước, qua đó định hình mô hình phát triển phù hợp với điều kiện thực tiễn, tạo sự liên kết giữa các ngành, các lĩnh vực, các vùng kinh tế để phát huy hiệu quả tài nguyên và kết cấu hạ tầng. Sau khi trung ương điều chỉnh các quy hoạch quốc gia, quy hoạch vùng và thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, Quy hoạch tỉnh Thanh Hóa thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 153/QĐ-TTg ngày 27/2/2023 có nhiều nội dung không còn phù hợp. Vì vậy, tỉnh Thanh Hóa đã nhanh chóng điều chỉnh, cập nhật quy hoạch để phù hợp với định hướng, chủ trương mới của Trung ương và yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Đô thị Thanh Hóa - một trong năm cực tăng trưởng mới của tỉnh.

Quy hoạch đảm bảo sự thống nhất và đồng bộ

Quy hoạch tỉnh Thanh Hóa thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 153/QĐ-TTg ngày 27/2/2023. Sau hơn 3 năm thực hiện quy hoạch trên, tỉnh Thanh Hóa đã đạt được nhiều kết quả tích cực, cơ bản đã hình thành được nền tảng phát triển cho giai đoạn tiếp theo. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện đã xuất hiện những yếu tố mới cần cập nhật, bổ sung cũng như những tồn tại, bất cập cần được điều chỉnh quy hoạch để tháo gỡ các vướng mắc, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh trong giai đoạn tiếp theo.

Cụ thể, các chủ trương, đường lối tại Nghị quyết Đại hội toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, các nghị quyết trụ cột về phát triển trong thời gian gần đây, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Thanh Hóa lần thứ XX, việc hình thành chính quyền địa phương 2 cấp đã đặt ra yêu cầu phải có tư duy mới và vận dụng sáng tạo để phát triển tỉnh trong thời kỳ mới. Cùng với đó, Chính phủ và các bộ, ngành đã điều chỉnh các quy hoạch cấp quốc gia, cấp vùng để đảm bảo thực hiện các chủ trương, đường lối nêu trên.

Đặc biệt trong giai đoạn này có sự kiện mang ý nghĩa lớn là kỷ niệm 1.000 năm danh xưng Thanh Hóa vào năm 2029. Mốc sự kiện này đòi hỏi tỉnh phải chuẩn bị từ sớm các không gian du lịch - văn hóa - sự kiện, hạ tầng đô thị - giao thông - dịch vụ, không gian di sản - văn hóa - cảnh quan, các dự án mang tính biểu tượng cấp tỉnh và quốc gia tại Thanh Hóa. Đây là sức ép, song cũng là lợi thế đặc thù của tỉnh Thanh Hóa so với các tỉnh khác trong giai đoạn 2026-2030. Do vậy, Quy hoạch tỉnh được điều chỉnh phù hợp với định hướng quy hoạch cấp trên và có tính khả thi để thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Mở ra dư địa mới cho phát triển

Mỗi một quy hoạch được xây dựng hay điều chỉnh đều gánh trên mình sứ mệnh là định hướng cho phát triển, phân bổ nguồn lực hợp lý, đảm bảo sự phát triển bền vững, hạn chế rủi ro, xung đột và nâng cao chất lượng cuộc sống cho Nhân dân. Điều chỉnh quy hoạch tỉnh Thanh Hóa thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 cũng không nằm ngoài sứ mệnh đó.

Điểm thay đổi đầu tiên là tầm nhìn của quy hoạch được kéo dài từ năm 2045 lên năm 2050. Đây là điều chỉnh quan trọng nhằm đồng bộ với quy hoạch quốc gia, các quy hoạch ngành, lĩnh vực, đồng thời thống nhất với mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2050, hướng tới phát triển nhanh, bền vững, tăng trưởng xanh, chuyển đổi số, thích ứng với biến đổi khí hậu và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Nội dung điều chỉnh thể hiện nhiều thay đổi quan trọng cả về quan điểm, mục tiêu, tầm nhìn; phương thức tổ chức không gian phát triển kinh tế - xã hội; phương hướng phát triển hệ thống đô thị, các khu chức năng, khu vực khó khăn, đặc biệt khó khăn; phương hướng phát triển hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội...

Các điểm nhấn được coi là xương sống của quy hoạch đã có sự thay đổi quan trọng. Cụ thể, tư duy đã được thay đổi từ “quy hoạch phát triển” sang “quy hoạch hệ sinh thái cho phát triển”. Trong đó, cùng với 3 trụ cột kinh tế được xác định ở quy hoạch cũ là: “Công nghiệp chế biến, chế tạo”; “Nông nghiệp” và “Du lịch” thì ở điều chỉnh quy hoạch đã xuất hiện thêm 2 trụ cột tiềm năng là: “Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số”, “Logistics và dịch vụ cảng biển”. Điều này cho thấy mô hình quản trị phát triển của tỉnh đang chuyển từ tăng trưởng dựa vào công nghiệp truyền thống sang kinh tế tri thức và công nghệ.

Cùng với đó, quy hoạch chuyển từ tư duy quản lý hành chính sang tư duy kinh tế hóa không gian, khi chuyển từ quy hoạch 5 vùng liên huyện thành 3 không gian kinh tế gồm: Biển - ven biển, đồng bằng, trung du - miền núi. Mô hình tăng trưởng từ 4 trung tâm động lực được thay bằng 5 cực tăng trưởng mới gồm: Nghi Sơn, Đô thị Thanh Hóa, Sầm Sơn - Hải Tiến, Bỉm Sơn - Thạch Quảng, Lam Sơn - Sao Vàng. Với điều chỉnh này, du lịch đã được tách riêng thành một cực tăng trưởng mới và việc phát triển đô thị cũng được tập trung hơn.

Đối với các hành lang kinh tế, tuy vẫn giữ ở số 6 như quy hoạch trước đây nhưng tăng cường liên kết trong tỉnh, liên vùng và với nước bạn Lào tạo thành trục phát triển kinh tế đa ngành, trong đó logistics và chuỗi giá trị được tối ưu hóa.

Khẳng định tầm nhìn

Việc điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Thanh Hóa thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 đã được đặt trong mối quan hệ thống nhất với đường lối, chủ trương phát triển của Đảng, Nhà nước và hệ thống quy hoạch cấp quốc gia, vùng, ngành đã được phê duyệt. Trọng tâm là cụ thể hóa Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 10 năm 2021-2030 của Đảng, trong đó nhấn mạnh phát triển nhanh và bền vững trên nền tảng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát huy giá trị văn hóa, con người và khát vọng phát triển đất nước.

Quy hoạch mang tính liên kết cao, mở ra không gian cho sự phát triển của tỉnh.

Trên cơ sở Quy hoạch tổng thể quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, Điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Thanh Hóa đã làm rõ vai trò của tỉnh trong tổ chức không gian phát triển quốc gia; trong đó Thanh Hóa là địa bàn cửa ngõ phía Bắc của vùng Bắc Trung bộ, có vị trí kết nối giữa vùng Đồng bằng sông Hồng, Thủ đô Hà Nội, vùng Bắc Trung bộ và hành lang ven biển Bắc - Nam. Nội dung điều chỉnh cũng đã cụ thể hóa các định hướng về phát triển các vùng động lực, cực tăng trưởng, hành lang kinh tế, không gian biển, đô thị, công nghiệp, logistics, năng lượng và hạ tầng chiến lược. Cùng với đó, Điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Thanh Hóa đã làm rõ hơn vai trò của Thanh Hóa là một cực tăng trưởng quan trọng phía Bắc của vùng; phát huy Khu Kinh tế Nghi Sơn, cảng biển, đô thị Thanh Hóa, đô thị Sầm Sơn, đô thị Bỉm Sơn, đô thị Lam Sơn - Sao Vàng, Cảng Hàng không Thọ Xuân, các tuyến cao tốc, đường ven biển, đường sắt quốc gia và định hướng đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam để hình thành các hành lang phát triển công nghiệp, đô thị, dịch vụ, logistics và du lịch.

Việc điều chỉnh quy hoạch cũng đã rà soát, cập nhật sự phù hợp với các quy hoạch ngành quốc gia về giao thông, năng lượng, đô thị, sử dụng đất, tài nguyên nước, bảo vệ môi trường, hạ tầng thông tin và truyền thông, văn hóa, du lịch, y tế, giáo dục.

Xét một cách toàn diện, Điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Thanh Hóa thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 không chỉ cập nhật những thay đổi của tỉnh mà còn bảo đảm sự thống nhất với hệ thống quy hoạch quốc gia và vùng, tạo cơ sở để nâng cao tính pháp lý, tính liên kết, tính khả thi và phù hợp với vai trò mới của Thanh Hóa trong giai đoạn phát triển mới.

Bài và ảnh: Minh Tuyết

(còn nữa)