Khai thác hải sản đúng vùng để gỡ “thẻ vàng” IUU

Với chiều dài bờ biển hơn 102km và hơn 6 nghìn tàu thuyền hoạt động khai thác, tỉnh Thanh Hóa đang triển khai quyết liệt nhiều giải pháp nhằm xử lý triệt để tình trạng vi phạm quy định khai thác hải sản. Trong đó, việc siết chặt quản lý, vận động ngư dân khai thác đúng vùng, đúng tuyến được xem là “mắt xích” quan trọng góp phần cùng cả nước tháo gỡ “thẻ vàng” của Ủy ban Châu Âu (EC).

Lực lượng chức năng phối hợp với Ban Chỉ huy Biên phòng Cửa khẩu Cảng Nghi Sơn tuyên truyền Luật Thủy sản cho ngư dân.

Thanh Hóa hiện có 6.200 tàu cá các loại, trong đó có 960 tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên hoạt động tại các vùng biển xa, chiếm 15,8% tổng số tàu cá toàn tỉnh. Do ý thức tuân thủ quy định, nhận thức về khai thác IUU của nhiều chủ tàu, thuyền trưởng về quy định vùng khai thác chưa tốt nên vi phạm khai thác sai vùng vẫn thường xuyên diễn ra. Đây là một trong những nguyên nhân dẫn đến “tồn tại” trong quá trình chống khai thác IUU của tỉnh. Ông Lê Văn Sáng, Phó Chi cục trưởng Chi cục Biển đảo và Thủy sản tỉnh, cho biết: “Sau thời gian dài tuyên truyền về chống khai thác IUU, cơ bản cộng đồng ngư dân trên địa bàn tỉnh đã nắm và tuân thủ thực hiện. Tuy nhiên, vẫn còn một số vi phạm, như: tàu vùng khơi khai thác vượt ranh giới trên biển, vi phạm vùng biển nước ngoài; khai thác vùng ven bờ gây ra nguy cơ cạn kiệt nguồn thủy sản... Đồng thời, gây khó khăn cho công tác quản lý của ngành chức năng và địa phương".

Để kiểm soát chặt chẽ hoạt động của đội tàu, Ban Chỉ đạo chống khai thác IUU tỉnh Thanh Hóa đã yêu cầu các đơn vị chức năng, chính quyền địa phương ven biển ra quân cao điểm kiểm tra, kiểm soát và xử lý vi phạm. Tại các cảng cá lớn như Lạch Hới (phường Sầm Sơn), Hòa Lộc (xã Hoa Lộc), Lạch Bạng (phường Hải Bình), lực lượng kiểm ngư phối hợp với Bộ đội Biên phòng tỉnh duy trì các tổ tuần tra, kiểm soát 24/7. Tàu cá trước khi rời cảng bốc dỡ hàng hay xuất bến đi biển đều phải đáp ứng đầy đủ yêu cầu, như: giấy phép khai thác thủy sản còn hiệu lực; thiết bị giám sát hành trình (VMS) hoạt động liên tục, truyền dữ liệu ổn định; ghi chép và nộp nhật ký khai thác đầy đủ. Cùng với đó, Chi cục Biển đảo và Thủy sản tỉnh cũng vận hành Trung tâm dữ liệu giám sát tàu cá 24/7, kịp thời phát hiện và phát tín hiệu cảnh báo ngay khi có tàu cá tiến gần đến ranh giới cho phép hoặc có nguy cơ mất kết nối VMS trên biển.

Những nỗ lực giám sát, kiểm soát của ngành chức năng và địa phương đã phần nào hạn chế được những vi phạm về chống khai thác IUU, trong đó có vi phạm về vùng, tuyến khai thác. Đồng thời, đưa việc chấp hành khai thác đúng vùng, đúng tuyến trở thành ý thức của ngư dân.

Ngư dân Phạm Gia Thương, chủ tàu cá số hiệu TH-91856-TS, phường Sầm Sơn, chia sẻ: “Được lực lượng bộ đội biên phòng và cán bộ Chi cục Biển đảo và Thủy sản tuyên truyền thường xuyên, chúng tôi hiểu rõ việc tuân thủ quy định không chỉ là chấp hành pháp luật mà còn là bảo vệ nguồn lợi thủy sản cho chính con cháu mình. Giờ đây đi biển, thiết bị VMS luôn mở 24/24h. Tàu chỉ hoạt động đúng vùng biển được cấp phép, tuyệt đối không xâm phạm vùng biển nước ngoài hay khai thác sai tuyến".

Không chỉ tuyên truyền qua hệ thống loa phát thanh tại các cảng cá mà các địa phương ven biển cũng lồng ghép tuyên truyền Luật Thủy sản vào các buổi sinh hoạt của tổ đội đoàn kết sản xuất trên biển. Nhờ đó, tinh thần “mỗi tàu cá là một cột mốc, mỗi ngư dân là một tuyên truyền viên chống khai thác IUU” ngày càng lan tỏa mạnh mẽ.

Sự chủ động, quyết liệt của Thanh Hóa trong việc quản lý tàu cá và hướng dẫn ngư dân khai thác đúng vùng đã mang lại những chuyển biến tích cực. Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường, từ đầu năm 2026 đến hết tháng 7/2026, Tổ theo dõi hệ thống giám sát hành trình VMS (Chi cục Biển đảo và Thủy sản) phát hiện và ban hành thông báo 107 tàu cá có khả năng mất tín hiệu kết nối VMS và 13 tàu cá vượt ranh giới cho phép trên biển gửi Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh, chính quyền địa phương và các đơn vị có liên quan để kiểm tra, xác minh, xử lý theo quy định.

Việc tuân thủ khai thác “đúng vùng, đúng tuyến” không chỉ giúp cơ quan chức năng dễ dàng kiểm soát hoạt động trên biển, mà còn giảm thiểu nguy cơ xung đột giữa các nhóm nghề, tạo điều kiện cho nguồn lợi thủy sản ven bờ có thời gian phục hồi. Đây chính là “chìa khóa” để nâng cao giá trị và thương hiệu hải sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Bài và ảnh: Lê Hòa