“Phủ sóng” xăng E10: Từ lộ trình chuyển đổi đến sự an tâm của người sử dụng

Từ ngày 1/6, xăng E10 RON 95 (E10) sẽ chính thức được phân phối đại trà trên toàn quốc, đánh dấu bước đi quan trọng trong lộ trình chuyển đổi năng lượng xanh trong lĩnh vực vận tải. Song, để một loại nhiên liệu mới được thị trường đón nhận một cách thuyết phục, chỉ chủ trương thôi là chưa đủ. Cùng với vấn đề kỹ thuật, câu chuyện về minh bạch thông tin, kiểm soát chất lượng và cơ chế bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng đang được người dân đặc biệt quan tâm.

Xăng E10 được PVOIL Thanh Hóa kinh doanh tại 60/60 cửa hàng.

Người lo ngại, người "thấy ổn”

Cửa hàng xăng dầu số 7 của Công ty TNHH MTV Xăng dầu dầu khí Thanh Hóa (PVOIL Thanh Hóa) là một trong những điểm bán đầu tiên trên địa bàn tỉnh chuyển sang kinh doanh hoàn toàn xăng E10 từ tháng 3/2026. Sau gần 3 tháng triển khai, nhiều khách hàng thường xuyên sử dụng nhiên liệu tại đây cho biết chưa ghi nhận bất thường trong quá trình vận hành phương tiện.

Ông Nguyễn Văn Quý ở phường Hạc Thành - người sử dụng xe máy Honda Wave Alpha sản xuất năm 2012, chia sẻ: “Do thường xuyên đi lại nên khoảng 3 - 4 ngày tôi đổ xăng một lần. Từ khi chuyển sang sử dụng E10 đến nay, xe vẫn vận hành bình thường, chưa gặp vấn đề gì đáng lo ngại”.

Ông Nguyễn Văn Quý ở phường Hạc Thành cho biết từ khi chuyển sang sử dụng E10 đến nay, xe vẫn vận hành bình thường.

Không chỉ người dân, một số doanh nghiệp vận tải cũng đã sử dụng xăng E10 trên số lượng lớn đầu xe để phục vụ hoạt động kinh doanh. Công ty TNHH Vận tải Quốc tế Đức Phát hiện duy trì khoảng 50 xe ô tô dịch vụ chạy tuyến Thanh Hóa - Hà Nội. Ông Đỗ Mạnh Hùng, Giám đốc công ty cho biết, bên cạnh hệ thống xe điện trung chuyển, các xe limousine của đơn vị đã sử dụng xăng E10 nhưng chưa ghi nhận phản ánh bất thường từ lái xe hay bộ phận kỹ thuật. “Đa số phương tiện của công ty là xe đời mới, chủ yếu sản xuất các năm 2023, 2024 và bảo trì định kỳ theo đúng lịch của nhà sản xuất”, ông Hùng cho biết.

Tuy nhiên, bên cạnh những trải nghiệm tích cực bước đầu, tâm lý thận trọng vẫn được ghi nhận ở một bộ phận không nhỏ người tiêu dùng. Khảo sát tại một số cửa hàng xăng dầu trên địa bàn phường Hạc Thành chiều 28/5 cho thấy, nhiều khách hàng vẫn chủ động hỏi nhân viên về các loại xăng đang bán, hoặc tìm kiếm các điểm còn kinh doanh xăng RON95 truyền thống.

Chủ sở hữu một xe ô tô đời cũ vẫn băn khoăn về mức độ tương thích của nhiên liệu mới đối với các dòng xe đời cũ.

Một khách hàng đang sử dụng xe máy Liberty sản xuất năm 2010 cho biết: “Hiện các cây xăng trong khu vực trung tâm đã chuyển sang bán xăng E10 nên tôi cũng đành sử dụng theo. Tuy nhiên, xe đã hơn 15 năm nên vẫn có chút lo lắng, chưa biết việc sử dụng lâu dài có ảnh hưởng gì đến động cơ hay không”.

Tương tự, anh Lê Văn Trường ở phường Đông Quang - chủ sở hữu một xe ô tô sản xuất năm 2015, bày tỏ băn khoăn về mức độ tương thích của nhiên liệu mới đối với các dòng xe đời cũ. “Xe vẫn đang sử dụng bình thường, nhưng khi chuyển sang loại nhiên liệu mới, tôi cũng muốn được tư vấn cụ thể hơn để yên tâm sử dụng”, anh Trường chia sẻ.

Đáng chú ý, trên các diễn đàn ô tô, xe máy và mạng xã hội mấy ngày gần đây xuất hiện nhiều luồng thông tin liên quan đến mức tiêu hao nhiên liệu khi sử dụng xăng E10. Một số người dùng cho rằng quãng đường di chuyển sau mỗi lần đổ đầy bình có dấu hiệu giảm so với trước đây, như tài khoản facebook Tr. Chiến thông tin: “Trước đây, 1 bình xăng A95 cũ đổ đầy tầm 35 - 37 lít chạy được tầm 580 - 600km. Nay cùng điều kiện di chuyển, thì chỉ đi được 500 - 520km”.

Nhiều diễn đàn, mạng xã hội xuất hiện nhiều luồng thông tin, trao đổi liên quan đến các vấn đề khi sử dụng xăng E10.

Bên cạnh đó, cũng có những phản ánh về hiện tượng xe rung giật, hụt ga hoặc vận hành thiếu ổn định sau khi chuyển sang sử dụng nhiên liệu mới.

Mặc dù các phản ánh này chủ yếu mang tính cá nhân và chưa có kết luận chuyên môn về nguyên nhân cụ thể, song cho thấy người tiêu dùng vẫn còn nhiều câu hỏi cần được giải đáp. Bởi lẽ, điều người dân cần không chỉ là một loại nhiên liệu mới có thân thiện với môi trường hay không, mà còn là sự bảo đảm rằng quá trình chuyển đổi sẽ không làm phát sinh rủi ro, cũng như cơ chế bảo vệ quyền lợi khi phát sinh sự cố.

Cơ quan quản lý, chuyên gia nói gì?

Trước những băn khoăn của người tiêu dùng về mức độ tương thích của phương tiện khi sử dụng xăng E10, trả lời truyền thông, Bộ Công Thương cho biết đã phối hợp với các cơ quan chuyên môn, trường đại học, chuyên gia về động cơ, nhiên liệu, hiệp hội sản xuất ô tô, xe máy và các doanh nghiệp liên quan để đánh giá tác động của loại nhiên liệu này đối với các phương tiện đang lưu hành.

Bộ Công Thương cho biết, kết quả rà soát, đánh giá, cùng kinh nghiệm triển khai tại nhiều quốc gia cho thấy phần lớn ô tô, xe máy đang lưu hành tại Việt Nam hiện nay đều có thể sử dụng xăng E10.

Theo Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân, kết quả rà soát, đánh giá, cùng kinh nghiệm triển khai tại nhiều quốc gia cho thấy phần lớn ô tô, xe máy đang lưu hành tại Việt Nam hiện nay đều có thể sử dụng xăng E10. Đây cũng là cơ sở để Bộ Công Thương triển khai lộ trình mở rộng sử dụng nhiên liệu sinh học này trên phạm vi toàn quốc.

Tuy nhiên, Bộ cũng lưu ý đối với các phương tiện đã sử dụng nhiều năm, ít được bảo dưỡng hoặc có hệ thống nhiên liệu xuống cấp, người dân cần chủ động kiểm tra định kỳ trước khi chuyển sang sử dụng nhiên liệu mới.

Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA) cũng cho biết, các dòng xe đang được sản xuất trên thị trường hiện nay đều đã được thiết kế để tương thích với nhiên liệu có pha ethanol. Vật liệu chế tạo hệ thống nhiên liệu từ bình xăng, bơm xăng, kim phun đến các vòng đệm cao su đều được nghiên cứu theo hướng kháng cồn, phù hợp với việc sử dụng xăng E10 đạt tiêu chuẩn kỹ thuật.

Theo VAMA, hiện tượng ăn mòn kim loại, lão hóa gioăng cao su hay ảnh hưởng đến hệ thống phun nhiên liệu sẽ không xảy ra nếu người sử dụng dùng xăng E10 đạt chuẩn theo Quy chuẩn quốc gia QCVN 01:2022 của Bộ Khoa học và Công nghệ. Tuy nhiên, đối với các phương tiện đời cũ, đặc biệt là xe đã sử dụng trên 10 năm, người dân nên đưa xe kiểm tra tại các đại lý chính hãng để được đánh giá tình trạng hệ thống nhiên liệu, thay thế các chi tiết như gioăng, ống dẫn nhiên liệu nếu cần.

Thạc sĩ Lê Hoàng Đông, Trưởng Khoa Công nghệ ô tô, Trường Cao đẳng Công nghiệp Thanh Hóa cho rằng xăng E10 về cơ bản sẽ không gây ảnh hưởng đến động cơ nếu phương tiện đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật của nhà sản xuất. Tuy nhiên, ông lưu ý một số dòng xe đời cũ, xe đã thay thế phụ tùng không chính hãng hoặc không rõ nguồn gốc xuất xứ cần được kiểm tra kỹ trước khi sử dụng.

Đối với các phương tiện đã sử dụng trên 10 năm, hệ thống ống dẫn nhiên liệu, gioăng cao su hoặc một số chi tiết tiếp xúc trực tiếp với nhiên liệu có thể đã bị lão hóa, cần được kiểm tra kỹ trước khi chuyển đổi loại nhiên liệu.

“Đối với các phương tiện đã sử dụng trên 10 năm, hệ thống ống dẫn nhiên liệu, gioăng cao su hoặc một số chi tiết tiếp xúc trực tiếp với nhiên liệu có thể đã bị lão hóa. Trong trường hợp này, ethanol có thể làm bộc lộ các hư hỏng sẵn có, gây rò rỉ hoặc ảnh hưởng đến khả năng vận hành nếu không được bảo dưỡng kịp thời. Ngoài ra, với xe máy cần lưu ý tới tỷ số nén để lựa chọn chủng loại xăng phù hợp cho động cơ", Thạc sĩ Lê Hoàng Đông phân tích.

Đối với các phương tiện đã sử dụng trên 10 năm, hệ thống ống dẫn nhiên liệu, gioăng cao su hoặc một số chi tiết tiếp xúc trực tiếp với nhiên liệu có thể đã bị lão hóa. Trong trường hợp này, ethanol có thể làm bộc lộ các hư hỏng sẵn có, gây rò rỉ hoặc ảnh hưởng đến khả năng vận hành nếu không được bảo dưỡng kịp thời.

Thạc sĩ Lê Hoàng Đông, Trưởng Khoa Công nghệ ô tô, Trường Cao đẳng Công nghiệp Thanh Hóa.

Người dân có thể kiểm tra tình trạng thích ứng nhiên liệu mà nhà sản xuất khuyến cáo tại nắp bình xăng hoặc hướng dẫn sử dụng.

Về phản ánh cho rằng xe tiêu hao nhiên liệu nhiều hơn hoặc xuất hiện hiện tượng ì máy, hụt ga sau khi chuyển sang sử dụng xăng E10, các chuyên gia cho rằng cần đánh giá trên nhiều yếu tố như tình trạng kỹ thuật của phương tiện, điều kiện vận hành, chất lượng nhiên liệu cũng như thói quen lái xe.

Theo VAMA, xăng E10 có trị số octan tương đương, thậm chí cao hơn một số loại xăng khoáng thông thường nên vẫn bảo đảm quá trình cháy ổn định trong động cơ. Nếu phương tiện được bảo dưỡng định kỳ và sử dụng nhiên liệu đạt chuẩn theo khuyến cáo của nhà sản xuất thì hiện tượng hụt ga hoặc giảm công suất khó xảy ra.

Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng khuyến cáo người dân không nên để xe trong thời gian dài mà bình nhiên liệu chỉ còn lượng xăng ít. Do ethanol có đặc tính hấp thụ hơi ẩm trong không khí, việc để xe lâu ngày có thể làm tăng nguy cơ ngưng tụ nước trong bình chứa. Người sử dụng cần tuân thủ lịch bảo dưỡng, thay thế lọc nhiên liệu đúng định kỳ và lựa chọn các cửa hàng xăng dầu uy tín để bảo đảm hiệu quả vận hành cũng như tuổi thọ của phương tiện.

Minh bạch hơn về chất lượng, thiết lập cơ chế bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng

Hiện nay, với nhóm phương tiện đời cũ - đối tượng được nhiều người quan tâm nhất, Bộ Công Thương cho biết vẫn duy trì xăng E5 RON92 trên thị trường đến năm 2030 nhằm tạo lộ trình chuyển đổi phù hợp. Người dân cho rằng cần sớm công khai rộng rãi danh sách các cửa hàng còn cung cấp loại nhiên liệu này.

Một vấn đề khác được đặt ra là trách nhiệm cung cấp thông tin của các hãng xe. Hiện một số nhà sản xuất đã công bố danh mục phương tiện tương thích với xăng E10 và đưa ra các khuyến cáo kỹ thuật cụ thể. Tuy nhiên, vẫn còn những thương hiệu chưa có hướng dẫn chính thức, khiến người sử dụng phải tự tìm kiếm thông tin từ nhiều nguồn khác nhau.

Thạc sĩ Lê Hoàng Đông, Trưởng Khoa Công nghệ ô tô, Trường Cao đẳng Công nghiệp Thanh Hóa, cho rằng: “Người sử dụng cần tuân thủ đầy đủ các khuyến cáo bảo dưỡng của nhà sản xuất. Bên cạnh đó, các hãng xe cần chủ động hướng dẫn, hỗ trợ kỹ thuật cho khách hàng trong quá trình chuyển đổi. Cơ quan quản lý cũng nên có giải pháp bảo đảm nguồn nhiên liệu phù hợp đối với các dòng xe đời cũ, đồng thời công bố rõ ràng danh sách các điểm bán để người dân yên tâm, thuận lợi khi có nhu cầu”.

Khả năng bảo vệ quyền lợi khi phát sinh rủi ro cũng là một trong những vấn đề được nhiều người quan tâm khi xăng E10 chuẩn bị được triển khai đồng loạt trên phạm vi cả nước.

Về vấn đề này, ông Đinh Khánh Toàn, Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường Thanh Hóa cho biết, cùng với công tác tuyên truyền, lực lượng chức năng đã xây dựng kế hoạch giám sát chặt chẽ toàn bộ hệ thống kinh doanh xăng dầu trước và sau thời điểm chuyển đổi. Trọng tâm là kiểm soát nguồn cung, chất lượng hàng hóa và việc chấp hành đúng lộ trình phân phối xăng E10 tại các cửa hàng bán lẻ.

Lực lượng quản lý thị trường kiểm tra, giám sát hoạt động kinh doanh E10.

Theo đó, trước ngày 1/6 các đội quản lý thị trường tập trung rà soát, giám sát việc chuẩn bị hạ tầng kỹ thuật tại các cửa hàng xăng dầu nhằm bảo đảm quá trình chuyển đổi diễn ra đồng bộ, không gây gián đoạn nguồn cung. Sau thời điểm triển khai 1/6, công tác kiểm tra sẽ được tăng cường, đặc biệt đối với các hành vi kinh doanh không đúng chủng loại, găm hàng, tạo khan hiếm nguồn cung, tự ý ngừng bán hàng hoặc cung cấp thông tin không đầy đủ cho người tiêu dùng.

Tuy nhiên, nhiều ý kiến cũng cho rằng, cần sớm thiết lập cơ chế tiếp nhận và xử lý phản ánh liên quan đến chất lượng nhiên liệu. Trong trường hợp người dân nghi ngờ phương tiện phát sinh sự cố sau khi sử dụng xăng E10, cần có quy trình xác minh thống nhất giữa đơn vị kinh doanh xăng dầu, cơ quan quản lý và đơn vị kỹ thuật độc lập để bảo đảm quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng.

Tùng Lâm