Phần Lan vận hành dự án lưu trữ hạt nhân đầu tiên thế giới

Một cơ sở lưu trữ vĩnh viễn nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng đầu tiên trên thế giới đang chuẩn bị đi vào hoạt động tại Phần Lan, đánh dấu bước tiến quan trọng trong nỗ lực xử lý lâu dài chất thải phóng xạ, một trong những thách thức lớn nhất của ngành năng lượng hạt nhân toàn cầu.

Phần Lan, cơ sở chôn lấp chất thải hạt nhân đầu tiên trên thế giới chuẩn bị đi vào hoạt động. Ảnh: Euronews

Cơ sở có tên Onkalo, nghĩa là “hang động” trong tiếng Phần Lan, nằm trên đảo Olkiluoto ở bờ biển phía tây nước này. Dự án được khởi công từ năm 2004 với tổng chi phí khoảng 1 tỷ euro và dự kiến hoạt động đến những năm 2120. Cơ quan quản lý kỳ vọng giấy phép vận hành sẽ được cấp trong vài tháng tới.

Onkalo được thiết kế để lưu trữ khoảng 6.500 tấn nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng. Chất thải sẽ được đóng gói trong các ống đồng và chôn sâu hơn 400 mét dưới lòng đất, sau đó được bao bọc bằng lớp đất sét bentonite có khả năng hấp thụ nước nhằm hạn chế rò rỉ phóng xạ.

Theo công ty Posiva Oy – đơn vị phụ trách quản lý chất thải hạt nhân của Phần Lan – địa điểm này được lựa chọn do nền đá ổn định và nguy cơ động đất thấp. Khu vực đặt cơ sở nằm gần một số nhà máy điện hạt nhân của Phần Lan và cách thị trấn Eurajoki khoảng 15 km.

Các chuyên gia cho rằng, phương án chôn lấp địa chất sâu được coi là giải pháp khả thi nhất hiện nay, theo Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế, trong bối cảnh hàng trăm nghìn tấn nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng vẫn đang được lưu trữ tạm thời trên toàn cầu. Tuy nhiên, một số chuyên gia và tổ chức môi trường cảnh báo vẫn tồn tại nhiều bất định liên quan đến an toàn lâu dài của các kho chứa dạng này, đặc biệt là rủi ro đối với các thế hệ tương lai.

Nhà máy điện hạt nhân Olkiluoto trên đảo Olkiluoto, Phần Lan. Ảnh: Barchart

Phần Lan đã ban hành luật từ năm 1994 yêu cầu chất thải hạt nhân phải được xử lý và lưu trữ trong phạm vi lãnh thổ quốc gia. Giới chức nước này cho biết, hiện chưa có quyết định về việc tiếp nhận chất thải hạt nhân từ các quốc gia khác, song không loại trừ khả năng này trong tương lai.

Theo báo cáo năm 2022 của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế, kể từ thập niên 1950, thế giới đã sản xuất gần 400.000 tấn nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng. Trong số này, khoảng hai phần ba đang được lưu trữ tạm thời, trong khi phần còn lại được tái chế thông qua các quy trình phức tạp nhằm thu hồi uranium và plutonium.

Hiện nay, phần lớn nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng được lưu trữ trong các bể chứa tại nhà máy điện hạt nhân hoặc trong các thùng chứa khô đặt trên mặt đất. Tuy nhiên, chưa có cơ sở lưu trữ vĩnh viễn ngầm nào dành cho chất thải hạt nhân thương mại chính thức đi vào hoạt động trên thế giới.

Lê Hà.

Nguồn: Euronews