Những người giữ “sóng” ở bản xa

Ở nhiều bản vùng cao xứ Thanh, sóng điện thoại lúc có lúc không, internet chập chờn, nhưng thông tin không vì thế mà dừng lại. “Sóng” vẫn đến từng hộ dân bằng nhiều cách, từ loa truyền thanh, tin nhắn, nhóm zalo đến những bước chân “đi từng ngõ, gõ từng nhà”. Đằng sau những kênh truyền tải ấy là những con người giữ cho dòng thông tin ở các thôn, bản không bị đứt đoạn.

Chị Hà Thị Huệ, cán bộ Trung tâm Cung ứng dịch vụ công xã Tam Chung kiểm tra lắp đặt hệ thống loa truyền thanh tại cơ sở.

Sáng sớm khi sương còn phủ kín sườn núi, anh Vi Văn Nhạc, Bí thư chi bộ, Trưởng bản Son, xã Na Mèo, đã đến nhà văn hóa kiểm tra hệ thống phát thanh. Tín hiệu chập chờn, âm thanh lúc được lúc mất, anh thử lại nhiều lần, đến khi tiếng loa vang đều mới yên tâm. Ở đây, “sóng” không ổn định, nhưng thông tin thì không được phép gián đoạn.

Khi tín hiệu yếu, anh đổi vị trí loa, dò lại nguồn, kiểm tra từng điểm kết nối. Nội dung cần thiết được phát trực tiếp, sau đó nhắc lại qua điện thoại, tin nhắn, nhóm zalo. Với những hộ chưa tiếp cận được, anh đi từng nhà. Bản Son có 78 hộ dân, với 350 nhân khẩu. Nhiều hộ không có điện thoại thông minh, sóng điện thoại không ổn định. Nếu chỉ dựa vào một kênh, thông tin dễ bị bỏ sót. Vì vậy, bản duy trì nhiều cách truyền tải thông tin, như phát loa, nhắc trực tiếp. Mỗi nội dung sau khi truyền đi đều được kiểm tra lại, bảo đảm người dân nắm được. “Có những nội dung liên quan đến an ninh trật tự, pháp luật, nếu chỉ thông báo một lần, người dân khó nhớ. Phải lặp lại, phải đến tận nơi”, anh Nhạc nói.

Thời gian qua, bản Son triển khai mô hình “Bản sáng vùng biên”. Mỗi nội dung đều được thông tin trước, tổ chức thực hiện tập trung, sau đó kiểm tra lại từng hộ. Anh Nhạc trực tiếp cùng người dân lắp đặt hệ thống chiếu sáng, điều chỉnh vị trí các cụm loa để thông tin được phủ đều. Công việc không dừng ở việc “làm xong”, mà là bảo đảm hiệu quả sử dụng. Không chỉ công tác tuyên truyền, anh còn hỗ trợ người dân thực hiện thủ tục hành chính. Từ tạo tài khoản, nộp hồ sơ đến hoàn thiện giấy tờ, anh hướng dẫn từng bước. Với người lớn tuổi, mỗi thao tác phải làm cùng, có khi lặp lại nhiều lần. Buổi tối, sau giờ làm, anh vẫn đi từng nhà để nhắc lại một thông báo của bản hay hoàn thiện hồ sơ thủ tục hành chính còn dang dở.

Tại các thôn, bản vùng cao của tỉnh, thông tin được lặp lại qua nhiều kênh, được kiểm tra sau mỗi lần truyền đi và được giữ bằng trách nhiệm của con người. Ở phía trước là những người đi từng nhà, giữ cho thông tin đến được từng hộ dân. Ở phía sau là những người giữ cho hệ thống không tắt.

Tại Trung tâm Cung ứng dịch vụ công xã Tam Chung, chị Hà Thị Huệ là người trực tiếp vận hành hệ thống truyền thanh cơ sở. Ngày làm việc của chị bắt đầu từ việc kiểm tra toàn bộ thiết bị, gồm nguồn điện, đường truyền, các cụm loa tại các bản. Những vị trí tín hiệu yếu được rà lại, ghi chú để xử lý trong ngày. Nội dung phát sóng được chuẩn bị từ sớm, phân loại theo mức độ ưu tiên, bảo đảm thông tin quan trọng được đưa đi đúng thời điểm. Đến giờ phát, chị trực tiếp theo dõi tín hiệu từng cụm loa. Chỉ cần âm thanh chập chờn ở một điểm, chị phải dò lại từng đường dây, kiểm tra từng kết nối, xác định nguyên nhân để xử lý. Có những sự cố xảy ra ở xa trung tâm, chị phối hợp với cán bộ thôn kiểm tra, khắc phục ngay trong ngày, tránh kéo dài gián đoạn.

Công việc không dừng ở kỹ thuật, mỗi nội dung trước khi phát đều được chị tiếp nhận, rà soát, chỉnh sửa lại câu chữ để rõ ràng, dễ hiểu. Những thông tin liên quan đến an ninh trật tự, phòng chống tệ nạn xã hội, thiên tai... được kiểm tra kỹ, bảo đảm chính xác trước khi phát đi. Trong quý I/2026, hệ thống đã sản xuất 40 chương trình phát thanh, phát lại 40 lượt, đăng tải 79 tin, bài trên cổng thông tin điện tử và hơn 100 nội dung trên các nền tảng số, tổng thời lượng phát sóng trên 200 giờ. Khối lượng lớn đòi hỏi hệ thống phải vận hành liên tục, ổn định. Ông Lê Văn Bình, Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Cung ứng dịch vụ công xã Tam Chung, cho biết: “Trong điều kiện miền núi còn nhiều khó khăn, hệ thống truyền thanh không chỉ là hạ tầng kỹ thuật, mà còn là cầu nối giữa chính quyền và người dân. Muốn vận hành thông suốt, cán bộ phải bám địa bàn, chủ động xử lý sự cố”.

Từ trung tâm, thông tin được phát sóng, đăng tải trên cổng thông tin điện tử, chia sẻ trên mạng xã hội, rồi tiếp tục lan về các bản qua hệ thống loa hoặc trực tiếp đến từng hộ dân. Tuy vậy, hệ thống vẫn đối mặt với nhiều hạn chế: thiết bị chưa đồng bộ, một số cụm loa xuống cấp, phạm vi phủ chưa đều, hạ tầng điện và đường truyền còn hạn chế. Những sự cố nhỏ cũng có thể ảnh hưởng đến toàn bộ quá trình truyền tải.

Ở những địa bàn này, “sóng” không chỉ là tín hiệu kỹ thuật. Nó được duy trì bằng con người, bằng cách tổ chức phù hợp với từng địa bàn. Khi thông tin đến đúng người, đúng thời điểm, khoảng cách được rút ngắn. Và nền tảng ở cơ sở được giữ vững từ những việc rất cụ thể.

Bài và ảnh: Tăng Thúy