Nghị quyết 57 - Động lực chiến lược phát triển nhanh và bền vững (Bài 3) - Chính quyền số: Khi người dân không phải đến trực tiếp làm thủ tục

Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đặt ra mục tiêu đổi mới toàn diện việc giải quyết thủ tục hành chính (TTHC), cung cấp dịch vụ công không phụ thuộc địa giới hành chính, trong đó cung cấp dịch vụ công trực tuyến (DVCTT) là ưu tiên hàng đầu trong chiến lược chuyển đổi số của cả nước. Hòa chung tinh thần đó, Thanh Hóa đã triển khai rất quyết liệt và đồng bộ nhằm đưa DVCTT đến gần hơn với người dân và doanh nghiệp.

Công chức Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh giải quyết thủ tục hành chính cho công dân. Ảnh: Tố Phương

Lấy người dân làm trung tâm phục vụ

Nếu như trước đây, muốn giải quyết TTHC, người dân, doanh nghiệp phải đến trực tiếp cơ quan Nhà nước và chờ cán bộ, công chức tiếp nhận hồ sơ để xử lý. Nhưng nay, với việc triển khai rộng rãi DVCTT, mọi việc liên quan đến TTHC, các tổ chức, cá nhân có thể thực hiện ở nhà hay ở cơ quan, đơn vị bằng máy tính hoặc điện thoại thông minh có kết nối internet, đồng thời có thể theo dõi, giám sát được tình trạng giải quyết hồ sơ của mình. “Đây là bước tiến quan trọng, giúp người dân, doanh nghiệp có thể giải quyết TTHC ở mọi lúc, mọi nơi, không phải đi lại nhiều lần, không phải xếp hàng và không mất thời gian chờ đợi. Đặc biệt, khi sử dụng DVCTT, người dân và doanh nghiệp sẽ tránh được sự phiền hà, sách nhiễu của một bộ phận cán bộ, công chức và tăng tính công khai, minh mạch của TTHC”, ông Lê Mạnh Hùng, Phó Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Trường Văn chia sẻ.

Với nhiều ưu điểm vượt trội, từ năm 2020, Chủ tịch UBND tỉnh đã ban hành Chỉ thị số 12/CT-UBND về tăng cường chỉ đạo thực hiện DVCTT trên địa bàn tỉnh. Cùng với đó, Chủ tịch UBND tỉnh đã ban hành nhiều công văn yêu cầu các ban, sở, ngành cấp tỉnh, các địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn, khuyến khích người dân, doanh nghiệp chủ động sử dụng DVCTT. Theo đó, các ngành, các địa phương đã triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ, hướng dẫn người dân, doanh nghiệp thực hiện DVCTT, như: Bố trí máy tính hỗ trợ người dân nộp hồ sơ trực tuyến; cung cấp mạng di động để đăng ký chính chủ; cấp tài khoản, cài đặt ứng dụng thanh toán trực tuyến; tạo lập e-form điện tử, kết nối chia sẻ dữ liệu để không phải khai báo nhiều lần; xây dựng kho dữ liệu điện tử cá nhân; ban hành danh mục DVCTT toàn trình không sử dụng hồ sơ giấy... Đặc biệt, Thanh Hóa là một trong những tỉnh sớm ban hành quy định miễn, giảm toàn bộ phí, lệ phí khi thực hiện TTHC trực tuyến. Đây là cách làm mới, quyết liệt và sáng tạo của Thanh Hóa, giúp khơi thông và sử dụng có hiệu quả các DVCTT. Nhờ đó, tỷ lệ hồ sơ nộp và giải quyết TTHC trực tuyến của Thanh Hóa luôn nằm trong top đầu cả nước.

Hiện nay, Thanh Hóa có 895 TTHC thực hiện DVCTT toàn trình, 1.243 TTHC thực hiện DVCTT một phần và 92 dịch vụ cung cấp thông tin trực tuyến. Tất cả dịch vụ công đã được nhập đường link trên Cổng dịch vụ công quốc gia. Là đơn vị được giao quản trị, vận hành Hệ thống thông tin giải quyết TTHC của tỉnh, Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh đã thiết kế lại giao diện, tích hợp và đồng bộ với Cổng dịch vụ công quốc gia, Hệ thống định danh điện tử và các cơ sở dữ liệu quốc gia, cho phép người dân thực hiện TTHC mọi lúc, mọi nơi, không phụ thuộc nơi cư trú, đăng ký thường trú hay nơi đặt trụ sở cơ quan, đơn vị.

Nghị quyết số 57-NQ/TW đặt ra mục tiêu đưa toàn bộ hoạt động của các cơ quan trong hệ thống chính trị lên môi trường số. Thực hiện mục tiêu này, Thanh Hóa đã phát triển đồng bộ hạ tầng công nghệ thông tin và các nền tảng số. Hiện nay, việc phủ sóng và cung cấp dịch vụ internet băng thông rộng tốc độ cao đã được triển khai đến 4.357/4.357 thôn, bản trên địa bàn tỉnh; tỉnh đã đầu tư và duy trì hoạt động của hơn 9.800 trạm BTS từ 2G đến 5G. Hạ tầng công nghệ thông tin được quan tâm đầu tư với 100% cơ quan, đơn vị có mạng LAN, kết nối internet tốc độ cao; 100% các sở, ban, ngành cấp tỉnh, UBND cấp xã đã kết nối, sử dụng mạng số liệu chuyên dùng; 100% cán bộ, công chức, viên chức được trang bị máy tính, xử lý công việc trên môi trường mạng.

Thúc đẩy sử dụng DVCTT không thể đạt mục tiêu nếu không hình thành được các công dân số. Vì vậy, toàn tỉnh đã cấp phát 705.306 chữ ký số, chữ ký điện tử cho người dân, tạo điều kiện thuận lợi để người dân thực hiện các giao dịch mọi lúc, mọi nơi. Khi DVCTT phổ biến tận nhà, giao dịch không cần giấy tờ hay không cần tiền mặt trở nên quen thuộc, người dân sẽ dần hình thành thói quen số hóa trong từng giao dịch.

Chị Nguyễn Thị Hà, công dân phường Hạc Thành, cho biết: “Tôi đến Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Hạc Thành thực hiện thủ tục đăng ký lại khai sinh. Đây là 1 trong những thủ tục được miễn phí khi thực hiện DVCTT. Vì chưa thành thạo quy trình thực hiện nên tôi được công chức trung tâm hướng dẫn nộp hồ sơ trên điện thoại. Tôi đã có tài khoản cá nhân nên lần sau không cần phải đến trung tâm nữa mà có thể thực hiện ngay tại nhà, rất tiện lợi”.

Cũng như chị Hà, nhiều người dân, nhất là các bạn trẻ sau khi được hướng dẫn nộp hồ sơ trực tuyến đã có thể thực hiện TTHC tại nhà hoặc tại bất cứ nơi đâu, nhất là đối với một số TTHC như đăng ký kết hôn, đăng ký khai sinh, xác nhận tình trạng hôn nhân, chứng thực... DVCTT được triển khai rộng khắp, người dân không cần đến cơ quan Nhà nước vẫn hoàn thành được TTHC cần giải quyết.

Gỡ bỏ những rào cản

Mặc dù có nhiều lợi ích, nhưng việc sử dụng DVCTT trên địa bàn tỉnh cũng gặp không ít khó khăn. Tại hội nghị đánh giá kết quả thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị do UBND tỉnh tổ chức vừa qua, các sở, ngành đã chỉ rõ: Nhiều TTHC cấp tỉnh đã được UBND tỉnh phân cấp, phân quyền cho UBND cấp xã giải quyết, nhưng trên các hệ thống chưa cấu hình cho cấp xã, dẫn đến không tiếp nhận được hồ sơ. Hiện nay, TTHC đang thực hiện trên phần mềm của 13 bộ, ngành nhưng chưa có sự thống nhất, gây khó khăn trong quá trình khai thác, sử dụng. Một số TTHC có quy trình xử lý chưa hợp lý, thiếu thống nhất; hệ thống phần mềm thường xuyên xảy ra lỗi.

Ngoài lý do nêu trên, rào cản lớn nhất hiện nay chính là việc thay đổi thói quen của người dân. Qua tìm hiểu tại nhiều địa phương, chúng tôi thấy rằng, phần lớn người dân có trình độ không đồng đều nên khả năng tự thực hiện được rất ít. Người cao tuổi thì không có điện thoại thông minh, trong khi phần lớn TTHC hiện nay đều yêu cầu nộp trực tuyến nên cán bộ, công chức phải hướng dẫn rất lâu hoặc phải làm thay, làm hộ mất nhiều thời gian.

Trao đổi với bà Nguyễn Thị Nghĩa, công dân đến giải quyết TTHC tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Trường Văn, bà Nghĩa cho biết: “Tôi chưa hiểu gì về DVCTT. Khi cần giải quyết TTHC, tôi đến trực tiếp trung tâm để làm. Nhà gần, đi lại thuận tiện nên tôi đến nộp hồ sơ trực tiếp cho yên tâm, không lo bị thất lạc giấy tờ”. Tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Nông Cống, ông Trần Huy, cho hay: “Tôi có nghe về DVCTT và cũng đã được hướng dẫn cách sử dụng một lần, nhưng lâu ngày không thực hiện nên quên, với lại thủ tục lần này phức tạp hơn nên tôi lại đến nộp hồ sơ trực tiếp”.

Nộp hồ sơ trực tuyến là tổ chức, công dân ở nhà hoặc ở bất cứ nơi nào cũng có thể tự thực hiện được, nhưng do trình độ công nghệ thông tin của người dân còn hạn chế nên phần lớn người dân vẫn đến Trung tâm Phục vụ hành chính công xã, phường để được hướng dẫn cụ thể. Hiện nay, số người tự thực hiện được rất ít, do đó nhiều hồ sơ công chức trung tâm phải làm hộ cho công dân. Người dân vốn đã ngại thay đổi thói quen, trong khi các phần mềm trên Cổng dịch vụ công quốc gia liên tục thay đổi khiến họ càng không muốn tiếp cận.

Trong kỷ nguyên số, DVCTT không chỉ là một tiện ích mà đã trở thành nền tảng thiết yếu, mở đường cho sự ra đời của chính quyền điện tử. Đây là một bước chuyển mình mạnh mẽ, đưa các dịch vụ hành chính đến gần hơn với người dân và doanh nghiệp, đồng thời nâng cao hiệu quả và tính minh bạch trong quản lý Nhà nước. Vì vậy, cùng với sự vào cuộc quyết liệt của các cấp, các ngành rất cần sự tham gia tích cực hơn nữa từ phía tổ chức, công dân để xây dựng một môi trường làm việc hiện đại, chuyên nghiệp và minh bạch.

Tố Phương

(Còn nữa)