NATO nỗ lực xoa dịu quan điểm của Tổng thống Mỹ Trump trước thềm thượng đỉnh

Quan hệ giữa Mỹ và Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) tiếp tục đối mặt nhiều sức ép trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump bày tỏ nghi ngờ về mức độ đóng góp của các đồng minh, trong khi Tổng Thư ký NATO Mark Rutte nỗ lực thuyết phục rằng liên minh vẫn đang củng cố năng lực phòng thủ và gia tăng chi tiêu quốc phòng.

Tổng thống Mỹ Donald Trump bắt tay với Tổng thư ký NATO Mark Rutte trong cuộc gặp tại Phòng Bầu dục, Nhà Trắng ở Washington, D.C., Mỹ, ngày 24 tháng 6 năm 2026. Ảnh: REUTERS

Cuộc trao đổi giữa hai nhà lãnh đạo tại Nhà Trắng diễn ra trong bối cảnh căng thẳng gia tăng liên quan đến lập trường của các đồng minh NATO đối với chiến dịch quân sự của Mỹ tại Iran, cũng như tranh cãi về chia sẻ gánh nặng quốc phòng trong liên minh.

Phát biểu tại Phòng Bầu dục, ông Rutte cho rằng dù có một số bất đồng, “đây chỉ là những trường hợp đơn lẻ”, đồng thời nhấn mạnh phần lớn các đồng minh châu Âu vẫn duy trì hợp tác với Washington. Ông Rutte nói: “Tôi biết có những trường hợp khiến ngài thất vọng, nhưng nhìn chung các đồng minh châu Âu vẫn sát cánh cùng Mỹ”.

Tuy nhiên, Tổng thống Mỹ Donald Trump nhiều lần bày tỏ quan điểm cứng rắn hơn, cho rằng một số nước không hỗ trợ đầy đủ trong giai đoạn đầu của căng thẳng với Iran và nhấn mạnh yêu cầu về “sự trung thành” từ các đồng minh. Ông Trump nói: “Chúng tôi không cần tiền của họ... nhưng tôi muốn sự trung thành”, đồng thời tiếp tục chỉ trích việc một số nước chưa đạt mục tiêu chi tiêu quốc phòng mới.

Trong nỗ lực phản biện, ông Rutte sử dụng biểu đồ và số liệu ngay tại Phòng Bầu dục để nhấn mạnh rằng chi tiêu quốc phòng của các đồng minh NATO đã tăng mạnh trong những năm gần đây, bao gồm cả mức tăng được ông gọi là “hiệu ứng Trump”.

Tổng thư ký NATO sử dụng biểu đồ và số liệu ngay tại Phòng Bầu dục để thuyết phục tổng thống Trump, nhấn mạnh chi tiêu quốc phòng của các đồng minh NATO đã tăng mạnh trong những năm gần đây. Ảnh chụp màn hình.

Ông cho biết khoảng 4.000 đến 5.000 máy bay Mỹ đã xuất phát từ các căn cứ tại châu Âu trong giai đoạn căng thẳng liên quan đến Iran, cho thấy mức độ phối hợp quân sự giữa hai bên vẫn chặt chẽ.

Ông cũng cho biết chi tiêu quốc phòng của các đồng minh đã tăng thêm khoảng 250 tỷ USD từ đầu năm 2025 và vượt hơn 1.000 tỷ USD kể từ năm 2017 - con số mà ông gọi là “hiệu ứng Trump”. Ông nói thêm, khoảng một nửa khoản chi tăng thêm được dành cho các hợp đồng mua sắm thiết bị quốc phòng do Mỹ sản xuất, đồng thời tạo ra hàng trăm nghìn việc làm tại Mỹ và châu Âu.

Dù vậy, ông Trump tiếp tục nhấn mạnh sự không hài lòng với một số đồng minh như Italy, Anh, Pháp, Đức và Tây Ban Nha, cho rằng họ chưa đáp ứng kỳ vọng trong các giai đoạn khủng hoảng.

Cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh Bộ Quốc phòng Mỹ đang tiến hành rà soát quy mô lực lượng tại châu Âu, làm dấy lên khả năng điều chỉnh hiện diện quân sự của Washington trong NATO.

Giới quan sát cho rằng những phát biểu và tranh luận gần đây phản ánh sức ép ngày càng lớn đối với NATO trước thềm Hội nghị Thượng đỉnh dự kiến diễn ra tại Ankara (Thổ Nhĩ Kỳ) vào tháng 7 tới, trong đó vấn đề chia sẻ gánh nặng và cam kết an ninh tập thể tiếp tục là trọng tâm.

Bích Hồng