Nâng tầm đối ngoại, góp phần củng cố hình ảnh Việt Nam trong cộng đồng quốc tế
Bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm xác định vị trí của đối ngoại trong tổng thể chiến lược phát triển quốc gia, gắn chặt hơn với xây dựng “sức mạnh mềm” và giá trị Việt Nam.
Sáng 11/6/2026, tại Nhà Quốc hội, Bộ Chính trị, Ban Bí thư tổ chức Hội nghị quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 06-NQ/TW về triển khai đường lối đối ngoại Đại hội XIV của Đảng. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì và phát biểu chỉ đạo Hội nghị. (Ảnh: TTXVN)
Tại Hội nghị quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 06-NQ/TW về triển khai đường lối đối ngoại Đại hội XIV của Đảng vừa qua, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có bài phát biểu về đường lối đối ngoại Đại hội XIV của Đảng, trong đó có nội dung: Đối ngoại không chỉ là công cụ để bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc mà còn là phương thức thể hiện bản lĩnh, bản sắc và tầm vóc Việt Nam trên trường quốc tế, là cách thức để lan tỏa giá trị văn minh Việt Nam, tạo sự tôn trọng, tin cậy và tầm ảnh hưởng trong cộng đồng quốc tế.
Báo Điện tử VietnamPlus đã có cuộc trò chuyện với Thạc sỹ Tạ Phú Vinh, Nghiên cứu viên chính, Viện Nghiên cứu Châu Á-Thái Bình Dương, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, để làm rõ hơn những nội dung quan trọng trong bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.
Đối ngoại gắn chặt với sức mạnh mềm quốc gia
- Bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã nêu lên những vấn đề quan trọng trong đường lối đối ngoại thời kỳ mới để củng cố vị thế đất nước. Ông nhận định thế nào về quan điểm chỉ đạo này trong bối cảnh khu vực và thế giới hiện nay?
Thạc sỹ Tạ Phú Vinh: Phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ đối ngoại không chỉ là công cụ bảo vệ lợi ích quốc gia mà còn là phương thức thể hiện bản lĩnh, bản sắc và tầm vóc Việt Nam. Đây là một điểm nhấn, mang tính “tái định hình” tư duy đối ngoại, xác định vị trí của đối ngoại trong tổng thể chiến lược phát triển quốc gia, gắn chặt hơn với xây dựng “sức mạnh mềm” và giá trị Việt Nam trong trật tự đang chuyển biến.
Thạc sỹ Tạ Phú Vinh, Nghiên cứu viên chính, Viện Nghiên cứu Châu Á-Thái Bình Dương, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam.
Phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước tiếp tục khẳng định đối ngoại là “nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên,” giữ vai trò tiên phong trong bảo vệ Tổ quốc và kiến tạo môi trường hòa bình cho phát triển, như các văn kiện gần đây đã nhấn mạnh. Nhưng điểm đáng chú ý là quan điểm này bổ sung rõ tầng “bản lĩnh, bản sắc, tầm vóc” và “giá trị văn minh Việt Nam” như một trụ cột nội dung của chính sách đối ngoại, chứ không chỉ là hệ quả phụ.
Đây là cơ sở để các cơ quan hoạch định chính sách xây dựng các chương trình ngoại giao tổng thể, trong đó ngoại giao chính trị, kinh tế, văn hóa, nhân dân, nghị viện... phải được thiết kế đồng bộ nhằm “lan tỏa giá trị Việt Nam” và tích lũy tín nhiệm chiến lược lâu dài. Điều này đặt ra yêu cầu cụ thể hơn về xây dựng thương hiệu quốc gia, ngoại giao văn hóa, ngoại giao số, ngoại giao khoa học-công nghệ như những công cụ chính thống, chứ không chỉ hoạt động hỗ trợ.
Khi coi đối ngoại là “phương thức thể hiện tầm vóc Việt Nam,” đường lối mới tạo khuôn khổ để Việt Nam chủ động hơn trong việc tham gia định hình “luật chơi” và cấu trúc hợp tác khu vực, như chính Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã nhấn mạnh đến vai trò định hình luật chơi quốc tế trong phát biểu tại hội nghị quán triệt Nghị quyết 06.
Từ góc độ nghiên cứu cá nhân, tôi cho rằng, thời gian tới, ngoại giao Việt Nam sẽ tiếp tục có các chủ trương mạnh mẽ hơn trong tham gia, dẫn dắt các sáng kiến khu vực, tăng cường đóng góp tại Liên hợp quốc, các cơ chế ASEAN và các diễn đàn đa phương khác.
Sỹ quan, quân nhân các quân binh chủng của Quân đội Nhân dân Việt Nam tham gia Diễn tập song phương Việt Nam-Ấn Độ về gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc năm 2025. (Ảnh: Trọng Đức/TTXVN)
Xét về tính liên tục lịch sử, việc coi đối ngoại là “công cụ bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc” là quan điểm nhất quán từ nhiều kỳ Đại hội Đảng gần đây. Điểm mới của Nghị quyết 06 nằm ở chỗ, lãnh đạo cao nhất đã khái quát đối ngoại như một “phương thức thể hiện bản lĩnh, bản sắc, tầm vóc” và “lan tỏa giá trị văn minh Việt Nam,” tức là nâng tầm đối ngoại từ chức năng “bảo vệ và phục vụ phát triển” lên vai trò “kiến tạo hình ảnh, giá trị và ảnh hưởng” trong cộng đồng quốc tế.
Đây có thể xem là một bước tiến về tư duy, phù hợp xu thế các nước trung bình chủ động xây dựng sức mạnh mềm, tăng cường uy tín quốc gia (“sức mạnh mềm”) để bù đắp hạn chế về sức mạnh cứng. Điều này thể hiện khát vọng vươn lên tầm cao mới của Việt Nam trong trật tự khu vực và toàn cầu: Việt Nam không chỉ đơn thuần là bên “tham gia” mà còn là chủ thể có bản lĩnh riêng, có khả năng đóng góp và định hình chuẩn mực, qua đó gia tăng mức độ tin cậy và tầm ảnh hưởng của mình trên trường quốc tế.
- Theo ông, đối ngoại có vai trò thế nào trong việc mở ra không gian và cơ hội phát triển mới, gắn kết chặt chẽ với tiến trình phát triển kinh tế-xã hội của đất nước?
Thạc sỹ Tạ Phú Vinh: Hiện nay, đường lối chính thức đã coi đối ngoại là một trong những động lực quan trọng, đóng vai trò “đi trước mở đường” để mở rộng không gian phát triển và gắn chặt với tiến trình phát triển kinh tế-xã hội của Việt Nam.
Đối ngoại không còn là hoạt động ở “bên ngoài biên giới” mà đã trở thành cấu phần hữu cơ của chiến lược phát triển, song hành với các chính sách đối nội.
Về mặt quan điểm, cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tại Hội nghị Đối ngoại toàn quốc năm 2021 từng nói, vấn đề đối nội và đối ngoại “có mối quan hệ hữu cơ, biện chứng, tác động qua lại, hỗ trợ lẫn nhau như hai cái cánh của một con chim, tạo thế và lực cho nhau, gắn kết và đan xen ngày càng chặt chẽ với nhau.”
Ban Bí thư cũng xác định “ngoại giao kinh tế là một nhiệm vụ cơ bản, trung tâm của nền ngoại giao Việt Nam, một động lực quan trọng để phát triển đất nước nhanh, bền vững; đóng vai trò tiên phong trong huy động các nguồn lực bên ngoài...”
Diễn đàn Tương lai ASEAN năm 2026 không chỉ đơn thuần là một hoạt động ngoại giao định kỳ mà đã thực sự trở thành một nền tảng quan trọng, nơi Việt Nam thể hiện tầm nhìn chiến lược và vai trò dẫn dắt trong việc định hình tương lai của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN). (Ảnh: TTXVN)
Trên thực tế, kinh tế đối ngoại đã và đang góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, cải thiện cơ sở hạ tầng, y tế, giáo dục và nâng cao chất lượng sống của người dân.
Khi môi trường đối ngoại thuận lợi, kinh tế vĩ mô ổn định, tăng trưởng xuất nhập khẩu, du lịch, việc làm và an sinh xã hội đều được củng cố, tạo nền tảng cho ổn định chính trị và phát triển xã hội bên trong.
Thành công của đối ngoại trong những năm qua đã giúp đất nước phá thế bao vây, cô lập, tạo dựng môi trường hòa bình, ổn định và thiết lập mạng lưới quan hệ rộng khắp với hơn 220 thị trường trên thế giới, qua hàng trăm hiệp định song phương và đa phương.
Thông qua đàm phán và ký kết các hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới như Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam-Liên minh châu Âu (EVFTA), Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP), đối ngoại đã mở lối cho hàng hóa, dịch vụ và doanh nghiệp Việt Nam thâm nhập các thị trường lớn, giảm bớt các rào cản thuế quan và phi thuế quan.
Đối ngoại cũng là kênh chủ chốt thu hút nguồn vốn FDI, ODA, khoa học-công nghệ, nhất là trong các lĩnh vực mới như kinh tế số, kinh tế xanh, chuyển đổi năng lượng, AI, qua đó tạo “không gian ngành nghề” mới cho tăng trưởng.
Nhờ tận dụng tốt hội nhập, Việt Nam hiện đã trở thành một trong 20 nền kinh tế hàng đầu về thương mại và thu hút đầu tư nước ngoài, góp phần tích cực vào việc thực hiện mục tiêu đưa Việt Nam vào nhóm hơn 30 nền kinh tế có quy mô GDP hàng đầu thế giới.
Hình ảnh một Việt Nam đổi mới, an toàn, phát triển bền vững giúp nâng “giá trị thương hiệu quốc gia,” tạo lợi thế trong thu hút FDI thế hệ mới, du lịch và nâng cao giá trị hàng xuất khẩu. (Ảnh: TTXVN)
Đối ngoại còn góp phần định vị Việt Nam như một đối tác tin cậy, có trách nhiệm, biểu tượng của hòa bình và phát triển, qua vai trò tích cực tại Liên hợp quốc, ASEAN, APEC, ASEM và các FTA.
Nói cách khác, đối ngoại vừa tạo “không gian” bên ngoài (thị trường, dòng vốn, công nghệ, luật chơi thuận lợi), vừa củng cố “nội lực” (ổn định, cơ cấu lại nền kinh tế, nâng chất lượng sống), qua đó gắn kết chặt chẽ với tiến trình phát triển kinh tế-xã hội của Việt Nam hiện nay.
Xây dựng bản sắc ngoại giao thời đại mới
- Theo ông, việc thực hiện một nền ngoại giao thể hiện “bản sắc ngoại giao thời đại mới,” kết tinh “truyền thống vẻ vang của ngoại giao dân tộc, tính cách mạng của ngoại giao thời đại Hồ Chí Minh” có những thuận lợi và khó khăn gì?
Thạc sỹ Tạ Phú Vinh: Xây dựng và thực hiện “bản sắc ngoại giao thời đại mới” kết tinh truyền thống ngoại giao dân tộc và ngoại giao thời đại Hồ Chí Minh, vừa có thuận lợi nổi bật, vừa đối mặt nhiều thách thức mới trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược và chuyển dịch trật tự thế giới hiện nay.
Về mặt thuận lợi, Việt Nam có bề dày ngoại giao “hòa hiếu, nhân nghĩa, dĩ bất biến ứng vạn biến,” được Chủ tịch Hồ Chí Minh nâng lên thành một đường lối ngoại giao cách mạng, độc lập, tự chủ, yêu chuộng hòa bình nhưng kiên quyết bảo vệ lợi ích dân tộc.
Đây là “vốn liếng chiến lược” quan trọng giúp Việt Nam định hình bản sắc ngoại giao mới mà vẫn nhất quán về nguyên tắc. Ngoại giao Việt Nam cũng có đã có uy tín và vị thế nhất định trên trường quốc tế. 80 năm dưới sự lãnh đạo của Đảng, ngoại giao Việt Nam đã góp phần đưa đất nước ra khỏi cô lập, hội nhập sâu rộng, là thành viên tích cực của ASEAN, Liên hợp quốc cùng nhiều cơ chế đa phương, được đánh giá là đối tác tin cậy, có trách nhiệm.
Quảng bá hình ảnh Việt Nam tại nước ngoài góp phần củng cố ngoại giao nhân dân. (Ảnh: TTXVN)
Vị thế đó tạo dư địa để phát huy bản sắc riêng, không bị hòa tan. Cùng với đó, chúng ta có sự đồng thuận mạnh mẽ trong Đảng và toàn hệ thống chính trị. Các văn kiện gần đây đều xác định rõ, xây dựng “nền ngoại giao toàn diện, hiện đại, mang bản sắc cây tre Việt Nam,” kế thừa truyền thống và tư tưởng Hồ Chí Minh, đồng thời yêu cầu đổi mới, sáng tạo để đáp ứng kỷ nguyên mới. Điều này tạo khung định hướng thống nhất cho việc cụ thể hóa bản sắc ngoại giao thời đại mới.
Trong việc xây dựng “bản sắc ngoại giao thời đại mới,” Việt Nam đang đối mặt nhiều khó khăn đan xen. Môi trường quốc tế biến động nhanh, cạnh tranh nước lớn và xung đột khu vực gia tăng khiến biên độ xử lý “vừa kiên định nguyên tắc, vừa linh hoạt sách lược” ngày càng thu hẹp, mọi lựa chọn đối ngoại đều dễ bị đem ra soi chiếu, diễn giải dưới nhiều lăng kính.
Cùng lúc, khoảng cách giữa yêu cầu rất cao về một nền ngoại giao “bản lĩnh, nhân văn, sáng tạo” với năng lực thực thi của đội ngũ cán bộ vẫn là thách thức thực tế, đòi hỏi trình độ, bản lĩnh và đạo đức nghề nghiệp vượt trội. Ngoài ra, việc cân bằng giữa kế thừa truyền thống hòa hiếu, nhân nghĩa, tôn trọng luật pháp quốc tế với yêu cầu “dám nghĩ, dám làm” trong các không gian mới như ngoại giao kinh tế số, ngoại giao khoa học công nghệ cũng không hề đơn giản.
Cuối cùng, công tác bảo vệ đường lối đối ngoại cũng đứng trước những thách thức của việc các thế lực thù địch thường xuyên xuyên tạc, bóp méo thông tin trên không gian mạng và truyền thông quốc tế khiến cho việc giữ gìn bản sắc càng trở nên phức tạp.
- Ông có thể chia sẻ giải pháp thực hiện “bản sắc ngoại giao thời đại mới”?
Thạc sỹ Tạ Phú Vinh: Nếu tận dụng tốt các cơ hội, vượt qua được các thách thức, một nền ngoại giao mang bản sắc thời đại mới sẽ giúp Việt Nam duy trì “bản lĩnh cách mạng, truyền thống vẻ vang” đồng thời nâng tầm thích ứng trong trật tự đang chuyển dịch, bảo đảm cao nhất lợi ích quốc gia-dân tộc.
Điều này cũng cho phép Việt Nam tiếp tục là hình mẫu về kết hợp giữa chủ nghĩa yêu nước với chủ nghĩa quốc tế, giữa độc lập tự chủ với hội nhập sâu rộng, qua đó gia tăng tôn trọng và ảnh hưởng trên trường quốc tế.
-Xin trân trọng cảm ơn ông.
Bình luận
Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu