Mỹ cân nhắc bán tiêm kích F-35 cho Thổ Nhĩ Kỳ, Israel lo ngại mất ưu thế quân sự

Khả năng Mỹ bán các máy bay tiêm kích tàng hình F-35 cho Thổ Nhĩ Kỳ đang làm dấy lên lo ngại tại Israel. Bất chấp sự phản đối mạnh mẽ từ phía Israel, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã lên tiếng ủng hộ vai trò của Thổ Nhĩ Kỳ, đồng thời bác bỏ quan điểm cho rằng bất kỳ quốc gia nào có thể quyết định Mỹ được phép bán hoặc không bán vũ khí cho nước khác.

Tổng thống Mỹ Donald Trump cân nhắc bán tiêm kích F-35 cho Thổ Nhĩ Kỳ. Ảnh: AFP.

Động thái này cho thấy sự thay đổi đáng chú ý trong chính sách của Washington tại Trung Đông, trong bối cảnh Ankara đang thúc đẩy nỗ lực quay trở lại chương trình phát triển và sở hữu F-35. Israel lo ngại việc Thổ Nhĩ Kỳ được trang bị loại máy bay chiến đấu tiên tiến này có thể làm suy giảm lợi thế quân sự mà nước này duy trì lâu nay trong khu vực.

Theo các nguồn tin, Tổng thống Trump đã phản đối quan điểm của Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu về việc bán F-35 cho Thổ Nhĩ Kỳ, nhấn mạnh rằng không quốc gia nào có thể quyết định Mỹ được phép cung cấp vũ khí cho ai.

Tiêm kích tàng hình F-35 được trưng bày tại Triển lãm kỷ niệm 88 năm thành lập Không quân Hoàng gia Thái Lan ở Bangkok, Thái Lan, ngày 8/3/2025. Ảnh: Adobe Stock.

Từ việc gây sức ép với Israel liên quan đến cuộc xung đột tại Gaza, ủng hộ tham vọng phát triển năng lượng hạt nhân dân sự của Saudi Arabia, cho tới khả năng mở đường cho thương vụ F-35 với Thổ Nhĩ Kỳ, chính quyền Tổng thống Trump dường như đang theo đuổi một chiến lược Trung Đông riêng, ngay cả khi điều này không hoàn toàn phù hợp với quan điểm của Israel.

Những phát biểu của ông Trump được đưa ra trong bối cảnh quan hệ chiến lược giữa Washington và Ankara có dấu hiệu được cải thiện. Tổng thống Mỹ gần đây công khai ca ngợi Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan, cho rằng quan hệ song phương đang ở mức tốt đẹp nhất trong nhiều năm.

Tuy nhiên, bất chấp tín hiệu tích cực từ Tổng thống Trump, chính quyền Mỹ cho biết thương vụ này hiện chưa thể được triển khai. Trong một văn bản gửi Quốc hội, Bộ Ngoại giao Mỹ nêu rõ Thổ Nhĩ Kỳ vẫn chưa đáp ứng các yêu cầu pháp lý để quay trở lại chương trình F-35. Theo luật Mỹ, Ankara trước tiên phải từ bỏ hệ thống phòng thủ tên lửa S-400 do Nga sản xuất, cam kết không mua lại hệ thống này trong tương lai, đồng thời đáp ứng các yêu cầu chứng nhận bổ sung trước khi Washington có thể chuyển giao máy bay F-35.

Trong khi đó, Israel coi vấn đề này không chỉ là một thương vụ vũ khí đơn thuần. Tel Aviv từ lâu dựa vào ưu thế quân sự vượt trội trong khu vực, do đó lo ngại việc Thổ Nhĩ Kỳ sở hữu F-35 có thể làm thay đổi cán cân sức mạnh, đặc biệt trong bối cảnh quan hệ Israel - Thổ Nhĩ Kỳ xấu đi do bất đồng liên quan tới cuộc xung đột tại Gaza.

Thanh Hằng

Wion.