Mạch nguồn văn hóa trên vùng đất Thạch Lập

Những năm qua, cùng với việc đẩy mạnh phát triển kinh tế, người Dao, thôn Tân Thành (xã Thạch Lập) luôn quan tâm gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của ông cha.

Đồng bào dân tộc Dao, thôn Tân Thành (xã Thạch Lập) gìn giữ nghề thêu truyền thống.

Đến thôn Tân Thành vào những ngày nông nhàn, không khó để bắt gặp những hình ảnh các bà, các chị bên hiên nhà đang miệt mài với đường kim, mũi chỉ để thêu những bộ trang phục truyền thống. Theo người cao tuổi thôn Tân Thành, nghề thêu của đồng bào dân tộc Dao được lưu truyền qua bao thế hệ. Mỗi vạt áo, gấu quần được thêu tỉ mỉ không chỉ thể hiện sự khéo léo, tinh tế, sáng tạo của người phụ nữ mà còn gửi gắm vào đó biết bao tâm tình, nét đẹp trong đời sống văn hóa của đồng bào dân tộc Dao. Họa tiết, hoa văn trên trang phục, dây thắt lưng, khăn đội đầu, yếm của người Dao Tân Thành đều xuất phát và gắn liền với cuộc sống sinh hoạt, lao động thường ngày, thể hiện tín ngưỡng, phong tục, tập quán của người Dao như: con chim, cây hoa, bông hoa, cái bừa...

Để gìn giữ và phát huy nghề thêu của đồng bào dân tộc Dao, thôn Tân Thành đã tích cực tuyên truyền về ý nghĩa của việc gìn giữ nghề thêu truyền thống của ông cha. Vận động những người có tay nghề dạy thêu cho người trẻ tuổi trong thôn. Với phương châm người già dạy cho người trẻ, người biết nhiều dạy cho người chưa biết. Vì vậy, số lượng người biết thêu ở thôn Tân Thành ngày càng tăng lên.

Bà Triệu Thị Liên là một trong số những người đam mê với nghề thêu truyền thống cho biết: "Từ nhỏ, nhìn thấy các bà, các mẹ ngồi thêu những bộ trang phục truyền thống, tôi rất thích. Biết tôi đam mê với nghề thêu nên mẹ đã tận tình hướng dẫn. Vì vậy, đến năm 15 tuổi tôi đã biết thêu thành thạo, làm ra những sản phẩm phục vụ bản thân và các thành viên trong gia đình. Hiện nay tranh thủ thời gian nông nhàn tôi thêu trang phục truyền thống để bán, có thêm thu nhập. Đồng thời, động viên các chị em trong thôn học thêu để gìn giữ nghề truyền thống của ông cha".

Cùng với việc gìn giữ nghề dệt, người Dao thôn Tân Thành còn duy trì 3 cái tết trong năm, gồm: Tết thanh minh, rằm tháng bảy, Tết năm cùng. Đây không chỉ là dịp để con cháu thành kính với tổ tiên, cầu mong cho gia đình luôn mạnh khỏe, hạnh phúc, gặp nhiều may mắn trong cuộc sống, mà còn góp phần gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống.

Ông Bàn Sinh Đoàn, trưởng thôn Tân Thành, cho biết: Thời gian qua, thôn Tân Thành luôn động viên các nghệ nhân truyền dạy các giá trị văn hóa truyền thống cho thế hệ trẻ trong thôn; vận động người dân tham gia học chữ Nôm Dao, duy trì đội văn nghệ biểu diễn trong những dịp lễ, tết, giao lưu với các thôn ở các xã có đông đồng bào dân tộc Dao sinh sống. Đặc biệt, khuyến khích người dân trong thôn mặc trang phục truyền thống vào các dịp lễ, tết. Đây chính là cách để nhắc nhở, giáo dục thế hệ trẻ trong thôn gìn giữ bản sắc văn hóa của ông cha để lại.

"Những nét đặc trưng văn hóa về trang phục, tín ngưỡng, phong tục tập quán của đồng bào Dao thôn Tân Thành luôn được bà con nơi đây gìn giữ, phát huy, làm phong phú thêm bức tranh sắc màu của các dân tộc trên vùng đất Thạch Lập. Hiện xã tiếp tục xây dựng, triển khai kế hoạch bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống dân tộc Dao. Chỉ đạo thôn Tân Thành đẩy mạnh tuyên truyền về ý nghĩa của việc gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống tới toàn thể Nhân dân. Vận động Nhân dân tích cực tham gia XDNTM kiểu mẫu gắn với việc gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống. Thường xuyên tổ chức các hoạt động giao lưu văn hóa, văn nghệ để tôn vinh, giáo dục văn hóa truyền thống người Dao cho thế hệ trẻ. Qua đó, tạo động lực, lan tỏa phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” ngày càng sâu rộng trong các khu dân cư, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của đồng bào dân tộc Dao", bà Phạm Thị Lý, Chủ tịch UBND xã Thạch Lập, cho biết.

Bài và ảnh: Mạnh Hải