Kiến tạo môi trường giáo dục an toàn từ mô hình “Trường học hạnh phúc”

Trước áp lực của khoa cử, bạo lực học đường và những tổn thương tâm lý lứa tuổi đang có xu hướng gia tăng, việc xây dựng một không gian học đường an toàn trở nên cấp bách hơn bao giờ hết. Trong bối cảnh đó, mô hình “Trường học hạnh phúc” chính thức được phát động với 3 trụ cột cốt lõi: Yêu thương, tôn trọng và an toàn. Mô hình này không chỉ là lá chắn bảo vệ học sinh (HS) trước những nguy cơ tiêu cực, mà còn kiến tạo môi trường để các em HS phát triển toàn diện cả về trí tuệ lẫn tâm hồn.

Học sinh Trường Tiểu học Quảng Hùng, phường Nam Sầm Sơn đọc sách tại thư viện xanh của nhà trường.

Lấy cảm hứng từ mô hình Happy School của UNESCO (Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc), mô hình “Trường học hạnh phúc” chính thức được phát động trong toàn ngành giáo dục Thanh Hóa từ năm học 2021-2022 với thông điệp “Nhà trường, thầy, cô giáo thay đổi để hướng đến một môi trường sư phạm văn minh, thân thiện, an toàn”. Theo đại diện lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo, giá trị và mục tiêu hướng đến của việc xây dựng “Trường học hạnh phúc” là xây dựng trường học không có bạo lực học đường, không có hành vi vi phạm đạo đức nhà giáo, không có những hành xử xúc phạm danh dự, nhân phẩm, thân thể nhà giáo và HS; là nơi thầy, cô và HS được tiếp nhận tri thức, sẻ chia, cảm thông và yêu thương nhau. Đồng thời, tạo cơ hội cho nhà giáo đổi mới, thực hiện phương pháp giáo dục và ứng xử các tình huống sư phạm phù hợp, đảm bảo các quy định về đạo đức nhà giáo và giáo dục HS đạt hiệu quả.

Tại Trường Mầm non Hoằng Quỳ, xã Hoằng Giang, yêu cầu đặt ra và mục tiêu hướng tới của tập thể sư phạm nhà trường là “Trường học hạnh phúc” phải thực sự như ngôi nhà thứ hai của trẻ. Ở đó, trẻ được yêu thương, che chở, tự tin thể hiện năng lực bản thân, được chăm sóc, chơi đùa một cách thoải mái; giáo viên phải thực sự là người mẹ thứ hai của trẻ, trẻ cảm nhận được sự ấm áp, tình yêu thương từ cô giáo, bạn bè khi đến trường. Theo cô giáo Trịnh Thị Dương, hiệu trưởng nhà trường, để kiến tạo môi trường giáo dục an toàn từ mô hình “Trường học hạnh phúc”, trước hết phải thay đổi về tư duy, đổi mới, sáng tạo trong quản lý, chỉ đạo điều hành, giảng dạy của đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên. Kế đến là làm tốt công tác tham mưu xây dựng cơ sở vật chất trường, lớp khang trang, hiện đại, an toàn, thân thiện. Đặc biệt, trong quá trình thực hiện cần chú trọng đến việc xây dựng những “Lớp học hạnh phúc”. Ở đó, mỗi giáo viên phải luôn gần gũi, yêu thương trẻ; động viên khích lệ trẻ, tôn trọng trẻ để trẻ hứng thú, vui vẻ tham gia vào các hoạt động khi đến trường, đến lớp.

Ghi nhận tại các địa phương khác như xã Lưu Vệ, Hoằng Hóa, Vạn Lộc, phường Nam Sầm Sơn... cho thấy, việc kiến tạo môi trường giáo dục an toàn từ mô hình “Trường học hạnh phúc” cũng được các nhà trường thuộc các bậc học quan tâm thực hiện với nhiều giải pháp thiết thực. Theo đại diện lãnh đạo các nhà trường, cụm từ “Trường học hạnh phúc” đã trở nên quen thuộc với các thầy, cô giáo và học sinh. Các nhà trường đã và đang kiến tạo môi trường học đường an toàn từ mô hình “Trường học hạnh phúc” bằng những việc làm cụ thể như xây dựng môi trường giáo dục văn minh, thân thiện, cởi mở, không có bạo lực học đường; xây dựng lớp học hạnh phúc; giờ học hạnh phúc và quan tâm nuôi dưỡng đam mê của mỗi cá nhân.

Hiệu trưởng Trường Mầm non Ngư Lộc, xã Vạn Lộc Nguyễn Thị Hoan cho biết: "Trong quá trình xây dựng “Trường học hạnh phúc”, nhiệm vụ đầu tiên được nhà trường quan tâm thực hiện là tạo sự đoàn kết, yêu thương, chân thành và sự chia sẻ trong đội ngũ cán bộ, giáo viên. Cùng với đó là tạo dựng không gian trường học sạch đẹp, an toàn, thân thiện, ấm cúng để cả cô và trò nhận thấy rằng “mỗi ngày đến trường là một ngày vui”. Khi cả cô và trò đều có tâm lý thoải mái, trẻ thích đến trường, cán bộ, giáo viên đoàn kết, chân thành, tôn trọng nhau thì trường học chắc chắn sẽ hạnh phúc".

Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Bùi Thị Thanh chia sẻ: “Sứ mệnh của thầy, cô là chăm sóc, dạy dỗ, yêu thương HS. Mỗi giáo viên phải học cách thay đổi để bản thân mình được hạnh phúc, từ đó lan tỏa niềm hạnh phúc đến với HS. Thay vì kỷ luật, nguyên tắc, chúng ta có thể dùng sự quan tâm, tình yêu thương để xây dựng lớp học hoàn hảo. Thay vì phân biệt HS ngoan và HS cá biệt, chúng ta quan tâm đến các con nhiều hơn, xóa dần khoảng cách giữa thầy và trò. Thay vì chỉ trích, phê phán HS, chúng ta tăng cường động viên khen ngợi, khuyến khích. Thay vì những bài học khô cứng, chúng ta có thể lồng ghép thêm trò chơi, kỹ năng mềm để HS có thêm sự hào hứng. Làm được như vậy, chắc chắn mỗi cá nhân sẽ được hạnh phúc, khi mỗi cá nhân được hạnh phúc thì trường học ắt sẽ hạnh phúc”.

Hạnh phúc là điều mà mỗi chúng ta luôn mong muốn trong cuộc đời. Ở mỗi thời điểm hay hoàn cảnh khác nhau, chúng ta luôn mong muốn có được hạnh phúc với những nội hàm khác nhau. Giáo dục có vai trò quan trọng cho sự hình thành, phát triển trí tuệ của mỗi con người. Do đó, việc mang lại hạnh phúc cho người học là một trong những nhân tố quan trọng trong quá trình giáo dục. Nhiều người cho rằng, việc kiến tạo môi trường giáo dục an toàn từ mô hình “Trường học hạnh phúc” không dễ nhưng cũng không quá khó. Chỉ cần chúng ta biết yêu thương, lắng nghe, thấu hiểu và tôn trọng, hạnh phúc sẽ hiện hữu trong mọi khoảnh khắc. Đặc biệt, khi mỗi HS được yêu thương, tôn trọng và lắng nghe, các em sẽ cảm thấy an tâm, tự tin để học tập và trưởng thành.

Bài và ảnh: Lê Phong