Không được “đóng nhờ” BHXH, BHYT qua doanh nghiệp nếu không có quan hệ lao động thực tế

Người không làm việc thực tế tại doanh nghiệp nhưng muốn “đóng nhờ” bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế qua đơn vị để hưởng các chế độ là không phù hợp quy định pháp luật.

Tham gia BHXH tại doanh nghiệp cần có quan hệ lao động thực tế. Ảnh minh họa.

Hiện nay, một số người lao động tự do hoặc không còn làm việc tại doanh nghiệp có nhu cầu “đóng nhờ” bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT) thông qua doanh nghiệp để tích lũy thời gian đóng, hướng tới hưởng lương hưu hoặc các chế độ như ốm đau, thai sản. Tuy nhiên, theo quy định hiện hành, việc tham gia BHXH bắt buộc tại doanh nghiệp chỉ được thực hiện khi có quan hệ lao động thực tế.

Theo Luật BHXH năm 2024, đối tượng tham gia BHXH bắt buộc là người làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn hoặc hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 1 tháng trở lên. Trường hợp hai bên thỏa thuận bằng tên gọi khác nhưng nội dung thể hiện có việc làm, có trả công, tiền lương và chịu sự quản lý, điều hành, giám sát của người sử dụng lao động thì vẫn được xác định là quan hệ lao động.

Như vậy, nếu cá nhân không làm việc thực tế tại doanh nghiệp, không phát sinh tiền lương và không chịu sự quản lý của doanh nghiệp thì không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc qua đơn vị đó. Việc lập hồ sơ tham gia BHXH cho người không làm việc tại doanh nghiệp có thể tiềm ẩn rủi ro pháp lý, nhất là khi cơ quan chức năng thanh tra, kiểm tra.

Cơ quan BHXH khuyến cáo doanh nghiệp không nên nhận “đóng nhờ”, “đóng hộ” BHXH, BHYT cho người quen khi không có quan hệ lao động thực tế. Cách làm này không chỉ sai bản chất quan hệ lao động, mà còn có thể ảnh hưởng đến quyền lợi của người tham gia khi giải quyết các chế độ bảo hiểm.

Đối với những người không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc nhưng vẫn muốn có lương hưu khi về già, pháp luật cho phép tham gia BHXH tự nguyện. Đây là hình thức phù hợp với lao động tự do, người làm việc không theo hợp đồng lao động hoặc người đã dừng tham gia BHXH bắt buộc nhưng muốn tiếp tục tích lũy thời gian đóng.

Từ ngày 1/7/2025, người tham gia BHXH tự nguyện được hưởng các chế độ hưu trí, tử tuất và trợ cấp thai sản theo quy định. Người tham gia đủ 15 năm đóng BHXH và đủ tuổi nghỉ hưu sẽ được hưởng lương hưu hằng tháng, đồng thời được cấp thẻ BHYT miễn phí trong thời gian hưởng lương hưu.

Cơ quan chức năng khuyến nghị người dân, người lao động cần lựa chọn hình thức tham gia BHXH, BHYT đúng quy định, tránh các hình thức “đóng nhờ” không hợp lệ để bảo đảm quyền lợi lâu dài và góp phần xây dựng hệ thống an sinh xã hội minh bạch, bền vững.

NDS