Khơi dậy tinh thần chủ động, trách nhiệm vì tương lai xanh

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu (BĐKH) ngày càng tác động sâu rộng đến mọi mặt của đời sống xã hội, việc hình thành năng lực thích ứng với BĐKH đóng vai trò hết sức quan trọng. Xuất phát từ yêu cầu đó, Trung tâm Giáo dục BĐKH (Trường Đại học (ĐH) Hồng Đức) được thành lập như một mô hình tiên phong về giáo dục BĐKH, góp phần khơi dậy tinh thần chủ động, trách nhiệm trong học sinh, sinh viên vì tương lai xanh.

Sinh viên trải nghiệm, tìm hiểu kiến thức về biến đổi khí hậu tại Trung tâm Giáo dục biến đổi khí hậu (Trường Đại học Hồng Đức).

Trung tâm Giáo dục BĐKH được thành lập tháng 9/2024 trong khuôn khổ Dự án “Tăng cường khả năng thích ứng với BĐKH của trẻ em và cộng đồng thông qua giáo dục khí hậu và trồng rừng tại tỉnh Thanh Hóa” do Tổ chức Cứu trợ Trẻ em - Văn phòng Đại diện tại Việt Nam tài trợ. Mục tiêu hướng tới của trung tâm là nâng cao nhận thức, phát triển kỹ năng và thúc đẩy hành động thích ứng với BĐKH cho học sinh, sinh viên - những “hạt nhân” cho tương lai xanh của cộng đồng.

Ông Lê Đình Chắc, Phó trưởng Khoa Nông - Lâm - Ngư nghiệp (Trường ĐH Hồng Đức) cho biết: Với diện tích gần 500m2, Trung tâm Giáo dục BĐKH được thiết kế thành một không gian mở, liên hoàn và có tính dẫn dắt với các khu vực chức năng như: Khu vực thông tin (trình bày khái niệm, biểu hiện và nguyên nhân BĐKH); khu đào tạo (lớp học linh hoạt, công nghệ hiện đại); khu trải nghiệm (mô hình tương tác, thí nghiệm, kịch bản khí hậu tại Việt Nam); khu hành động (góc sáng tạo, thực hành, sản phẩm học sinh, trò chơi giáo dục); phòng chiếu phim thực tế ảo và truyền thông khí hậu... Tại đây, người học không chỉ được tiếp nhận kiến thức về BĐKH mà còn được trải nghiệm, thực hành, đề xuất giải pháp ứng phó với BĐKH thông qua các phương pháp sư phạm hiện đại và trực quan.

Em Nguyễn Thị Diễm Quỳnh, sinh viên Khoa Nông - Lâm - Ngư nghiệp chia sẻ: “Tại trung tâm em được tìm hiểu, trải nghiệm nhiều hoạt động ứng phó với BĐKH. Một trong những hoạt động để lại ấn tượng là buổi chiếu phim tài liệu tại phòng chiếu phim chuyên biệt. Với hiệu ứng âm thanh sống động và hình ảnh 3D chân thực, bộ phim đã đưa chúng em đến những vùng đất chịu ảnh hưởng nặng nề bởi bão lũ, hạn hán. Trải nghiệm này giúp em và các bạn cảm nhận mức độ nghiêm trọng và tính cấp bách của vấn đề môi trường. Những hình ảnh về thiên tai, ô nhiễm và suy thoái tài nguyên khiến em nhận thức rõ hơn về trách nhiệm của bản thân đối với thiên nhiên. Ngoài ra, các trải nghiệm tại trung tâm cũng giúp em thay đổi lối sống và suy nghĩ theo hướng tích cực hơn. Em hiểu rằng mỗi hành động nhỏ đều có ý nghĩa lớn và khi mọi người chung tay có thể giảm thiểu những tác động của BĐKH”.

Qua thống kê của Trung tâm Giáo dục BĐKH, sau gần 3 năm vận hành, trung tâm đã thu hút gần 8.500 học sinh, sinh viên Trường ĐH Hồng Đức và các trường THPT trên địa bàn tỉnh như Trường THPT Chu Văn An, THPT Quảng Xương 1, THPT Như Thanh... đến học tập, trải nghiệm, với nội dung học tập mới mẻ, hấp dẫn, dễ hiểu, chương trình giáo dục được tổ chức linh hoạt, bài bản, khoa học, phù hợp với từng nhóm đối tượng. Qua đó, giúp phần lớn để học sinh, sinh viên nhận thức rõ hơn về trách nhiệm cá nhân trong ứng phó với BĐKH và mong muốn tiếp tục tham gia các hoạt động về khí hậu.

Theo chia sẻ của em Nguyễn Ngọc Trung, học sinh Trường Tiểu học, THCS, THPT Hồng Đức, những trải nghiệm và tư liệu có sẵn ở Trung tâm Giáo dục BĐKH đã giúp em và các bạn học hỏi được nhiều kiến thức về BĐKH, về thiên nhiên, từ đó nâng cao nhận thức và biết giữ gìn, bảo vệ môi trường, chống BĐKH”.

Từ kết quả đạt được, TS. Lê Văn Cường, Trưởng Khoa Nông - Lâm - Ngư nghiệp, cho biết: Trung tâm đang hướng tới 3 nhóm giải pháp chính để thúc đẩy hoạt động giáo dục, nâng cao nhận thức về khí hậu cho học sinh, sinh viên trên địa bàn tỉnh đó là: Mở rộng quy mô và đa dạng hóa hình thức giáo dục, thông qua việc tăng số lượng lớp học và đối tượng thụ hưởng; xây dựng thêm các nội dung đào tạo chuyên sâu (thích ứng nông nghiệp, du lịch bền vững, kinh tế carbon, khí hậu và sức khỏe,...); triển khai phiên bản “Trung tâm lưu động” tại trường phổ thông, trung tâm cộng đồng, điểm du lịch sinh thái; nhân rộng mô hình “Trung tâm” theo cụm địa phương tại các tỉnh thành có điều kiện tương tự Thanh Hóa...

Nhóm giải pháp thứ hai là tăng cường hợp tác quốc tế và đổi mới sáng tạo nhằm trao đổi, phát triển, chuẩn hóa bộ tài liệu và học liệu giảng dạy, tiếp cận công nghệ giáo dục khí hậu tiên tiến. Tiếp đến là nhóm giải pháp xây dựng trung tâm trở thành trung tâm tri thức và sáng kiến về giáo dục khí hậu. Nhóm giải pháp này chú trọng đến việc mở rộng trung tâm thành nơi thử nghiệm - đánh giá - phát triển các mô hình giáo dục khí hậu mới, phục vụ cho các nghiên cứu học thuật và chính sách; tổ chức các diễn đàn thanh niên, các cuộc thi sáng tạo, hoạt động truyền thông về khí hậu để lan tỏa nhận thức trong cộng đồng... Những giải pháp này hướng đến mục tiêu “Nuôi dưỡng thế hệ trẻ hiểu biết - trách nhiệm - hành động vì một tương lai an toàn, công bằng và phát triển bền vững”.

Bài và ảnh: Lê Phong