Gỡ vướng cho khu tái định cư tiến độ “rùa bò”

Để phục vụ giải phóng mặt bằng (GPMB) Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam, nhiều địa phương trong tỉnh đang khẩn trương xây dựng các khu tái định cư (TĐC). Tuy nhiên, vướng mắc trong công tác GPMB, xác định nguồn gốc đất và lựa chọn nhà thầu đang khiến tiến độ một số khu TĐC chậm so với yêu cầu, tạo áp lực lớn trong việc bảo đảm các mốc thời gian theo chỉ đạo của UBND tỉnh.

Mặt bằng phân khu 2 - Khu dân cư mới phía Đông, xã Hà Trung phục vụ đường sắt cao tốc Bắc - Nam thi công đạt khối lượng khoảng 55%.

Tuyến đường sắt tốc độ cao đi qua địa bàn xã Hà Trung theo chiều dài hướng tuyến 6km, dự kiến diện tích đất phải thu hồi phục vụ dự án hơn 57ha (9ha đất ở còn lại là đất nông nghiệp và các đất khác).Theo rà soát của UBND xã, dự án đi qua đã ảnh hưởng đến 218 hộ, 3 đơn vị (Trung tâm giáo dục nghề nghiệp, Bảo hiểm xã hội khu vực Hà Trung và Ban Chỉ huy Cụm phòng thủ khu vực 2 Hà Trung) phải di dời vào khu TĐC.

Để phục vụ cho công tác GPMB, xã Hà Trung đã quy hoạch xây dựng 4 khu TĐC tại các thôn: Đường Cát, Kim Phú Na, Xuân Sơn 2 và phân khu 2 - Khu dân cư mới phía Đông. Hiện nay, ngoài phân khu 2 - Khu dân cư mới phía Đông có diện tích 4,6ha đang được đơn vị thi công triển khai xây dựng, với khối lượng thực hiện khoảng 55%, phấn đấu hoàn thành 30/9/2026, các khu còn lại có 2 khu vừa thực hiện xong GPMB (Kim Phú Na và Xuân Sơn 2), khu Đường Cát còn vướng 4 hộ chưa đồng thuận với chủ trương thu hồi đất. Vì vậy, nguy cơ cả 3 khu TĐC sẽ khó hoàn thành xây dựng hạ tầng kỹ thuật theo mốc thời gian UBND tỉnh quy định vì từ nay đến ngày 30/9, thời gian không còn nhiều.

Tuy đã chọn được đơn vị thi công nhưng mặt bằng khu TĐC thôn Vân Hưng, xã Hoạt Giang chưa thể khởi công do chưa thực hiện xong công tác GPMB nên hiện hữu nguy cơ không thể hoàn thành hạ tầng kỹ thuật theo mốc thời gian của tỉnh quy định.

Lý giải nguyên nhân chậm tiến độ xây dựng hạ tầng các khu TĐC nói trên, ông Phùng Tiến Dũng, Chủ tịch UBND xã Hoạt Giang và bà Tạ Thu Thủy, Trưởng Phòng Kinh tế, UBND xã Hà Trung trần tình: “Tuy mặt bằng các khu TĐC đều quy hoạch trên đất nông nghiệp nhưng do nhiều thửa đất được mua bán, chuyển nhượng qua nhiều chủ bằng hình thức viết tay, thỏa thuận miệng... khiến việc xác định nguồn gốc đất, chủ sở hữu hợp pháp để áp giá bồi thường gặp nhiều khó khăn. Bên cạnh đó, cơ sở dữ liệu địa chính cũ chưa được kê khai, cập nhật kịp thời biến động nên khi triển khai, GPMB các dự án rất khó khăn và mất nhiều thời gian cho công tác trích đo hoặc trích lục bản đồ, xác định thời điểm, nguồn gốc sử dụng đất. Mặt khác, nhân lực thực hiện công tác GPMB là cán bộ kiêm nhiệm từ các phòng nên ảnh hưởng đến tiến độ".

Để đảm bảo mốc thời gian theo quy định của tỉnh phải hoàn thành GPMB xong trước ngày 30/7 đối với mặt bằng khu TĐC thôn Vân Hưng (xã Hoạt Giang) và mặt bằng tại thôn Đường Cát (xã Hà Trung), đại diện chính quyền 2 địa phương cho hay, ngoài tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân, xã sẽ huy động cả hệ thống chính trị cùng vào cuộc tích cực vận động các hộ có đất bị ảnh hưởng dự án sớm bàn giao mặt bằng. Bên cạnh đó, tổ chức đối thoại, tháo gỡ vướng mắc và kiến nghị của các hộ... Với cách làm này, địa phương đang phấn đấu sẽ hoàn thành GPMB thôn Đường Cát (xã Hà Trung) và thôn Vân Hưng (xã Hoạt Giang) trong thời gian sớm nhất có thể, đảm bảo dự án được khởi công trước ngày 30/8. Nếu khởi công vào thời gian này, địa phương sẽ phấn hoàn thành hạ tầng 2 khu TĐC trong khoảng thời gian cuối năm 2026, chậm nhất đầu năm 2027.

Theo Sở Xây dựng, đến ngày 22/7/2026, toàn tỉnh có 24/39 khu TĐC phục vụ GPMB tuyến đường sắt cao tốc Bắc - Nam đã lựa chọn được đơn vị thi công và đang triển khai thi công. Trong đó, có 2 khu đã hoàn thành và sẵn sàng đưa vào sử dụng đó là khu TĐC thôn Bỉ Kiều (xã Trung Chính) và khu TĐC thôn Làng Mật (xã Nông Cống). Tuy nhiên, vẫn còn 15 khu chưa triển khai thi công do chưa hoàn thành GPMB và lựa chọn đơn vị thi công tập trung tại các xã, phường: Hàm Rồng, Đông Tiến, Đông Quang, Đông Sơn, Hoằng Giang, Triệu Lộc, Hoạt Giang và Hà Trung.

Để đẩy nhanh tiến độ thi công xây dựng các khu TĐC, bảo đảm đến ngày 30/9 phải hoàn thành như yêu cầu của UBND tỉnh, Sở Xây dựng kiến nghị Chủ tịch UBND tỉnh chỉ đạo các xã, phường chưa lựa chọn được đơn vị thi công (10/39 khu) bao gồm: Phường Đông Quang (4 khu), phường Đông Tiến (3 khu), xã Hà Trung (2 khu) và phường Đông Sơn (1 khu), khẩn trương hoàn thành công tác lựa chọn nhà thầu; đồng thời hoàn tất các thủ tục cần thiết để khởi công xây dựng trước ngày 30/7/2026. Đối với 5/39 khu TĐC đã lựa chọn được nhà thầu thi công nhưng chưa triển khai do chưa hoàn thành GPMB gồm: phường Hàm Rồng (2 khu), các xã: Hoạt Giang, Hà Trung, Triệu Lộc mỗi địa phương 1 khu, phải tập trung huy động các nguồn lực để GPMB, khẩn trương hoàn thành đảm bảo bàn giao mặt bằng cho nhà thầu và tổ chức khởi công xây dựng trước ngày 30/7/2026.

Thời gian đến mốc 30/9/2026 không còn nhiều. Việc tháo gỡ những “điểm nghẽn” GPMB, lựa chọn nhà thầu... đẩy nhanh thi công đối với những mặt bằng có tiến độ chậm không chỉ quyết định tiến độ xây dựng các khu TĐC mà còn là cơ sở quan trọng để Thanh Hóa chủ động GPMB, bảo đảm điều kiện triển khai Dự án tuyến đường sắt cao tốc trên trục Bắc - Nam theo chỉ đạo của Chính phủ.

Bài và ảnh: Minh Lý