Khơi dậy tiềm năng, nâng tầm giá trị rừng luồng Quý Lương

Những ngày đầu tháng 8, trên các triền đồi của xã Quý Lương, màu xanh bạt ngàn của rừng luồng trải dài đến tận chân núi. Sau nhiều năm kiên trì bảo vệ, phục tráng và thâm canh rừng luồng, loại cây từng đứng trước nguy cơ thoái hóa nay đang phát triển, trở thành “cây làm giàu” của nhiều hộ dân, góp phần giữ màu xanh cho rừng và tạo sinh kế bền vững cho người dân.

Đại diện Hạt Kiểm lâm Bá Thước và UBND xã Quý Lương kiểm tra rừng luồng trên địa bàn.

Đến thăm thôn Lương Ngoại - nơi có hơn 500ha rừng sản xuất, trong đó khoảng 300ha là rừng luồng, chúng tôi cảm nhận rõ sự đổi thay trong nhận thức và cách làm của người dân.

Ông Trương Văn Hiệp, trưởng thôn Lương Ngoại, cho biết: Trước đây bà con chủ yếu khai thác luồng theo tập quán cũ, ít quan tâm đến việc chăm sóc, bón phân hay phục tráng luồng. Nhiều diện tích luồng bị già cỗi, năng suất thấp. Từ khi được UBND xã Quý Lương phối hợp với Hạt Kiểm lâm Bá Thước hướng dẫn kỹ thuật, tuyên truyền về phương thức canh tác bền vững, người dân đã mạnh dạn thay đổi cách làm. Việc phát dọn thực bì, tỉa cành, bón phân, chăm sóc và phục tráng rừng luồng từng bước được thực hiện theo đúng quy trình kỹ thuật. Toàn thôn đã có khoảng 250ha luồng được thâm canh, phục tráng. Luồng phát triển xanh tốt, măng mọc đều, cây lớn nhanh, cho năng suất và giá trị kinh tế cao hơn trước.

Không chỉ chú trọng phát triển kinh tế, giữ rừng bền vững cũng được đặt lên hàng đầu. Hằng tháng, đại diện thôn, chủ rừng, chính quyền địa phương và lực lượng kiểm lâm thường xuyên tổ chức tuần tra, kiểm soát, kịp thời phát hiện, ngăn chặn các hành vi xâm hại rừng.

Hiệu quả từ việc thâm canh rừng luồng đã khơi dậy tiềm năng, mở ra hướng phát triển kinh tế bền vững cho các hộ dân. Nhiều gia đình trồng luồng kết hợp chăn nuôi dưới tán rừng, tạo thêm nguồn thu nhập, từng bước vươn lên khá giả. Điển hình như mô hình trồng luồng của các hộ: ông Trương Ngọc Khoan trên 15ha; ông Trương Văn Hoàng 10ha; ông Trương Phúc Hon trên 5ha và nhiều hộ khác trên địa bàn xã là minh chứng sinh động cho hiệu quả của việc phát triển kinh tế lâm nghiệp theo hướng bền vững. Không chỉ mang lại cuộc sống ổn định cho gia đình, các hộ điển hình này còn lan tỏa tinh thần dám nghĩ, dám làm, khích lệ người dân mạnh dạn đầu tư, gắn bó với rừng.

Ông Trương Văn Vinh, Phó Chủ tịch UBND xã Quý Lương, cho biết: Xã Quý Lương hiện có trên 1.500ha rừng luồng. Những năm trước, việc khai thác luồng và măng thiếu quy hoạch, không chăm sóc đúng kỹ thuật khiến nhiều diện tích bị thoái hóa, năng suất và chất lượng giảm đáng kể. UBND xã đã phối hợp với các ngành chức năng đẩy mạnh tuyên truyền các chính sách hỗ trợ phát triển vùng luồng thâm canh; tổ chức tập huấn kỹ thuật chăm sóc, bón phân, phục tráng rừng; đồng thời kết nối các doanh nghiệp, cơ sở chế biến lâm sản thu mua luồng đến kỳ khai thác, tạo đầu ra ổn định để người dân yên tâm đầu tư phát triển sản xuất.

Cùng với sự “vào cuộc” của chính quyền và sự chủ động của người dân, đến nay Quý Lương đã thâm canh, phục tráng được 1.317ha rừng luồng. Việc chăm sóc, bón phân đúng quy trình giúp hệ số sinh măng tăng khoảng 1,5 lần; măng to hơn, cây luồng có thân dài, chất lượng được nâng lên rõ rệt. Giá trị kinh tế từ rừng luồng vì thế ngày càng tăng, mang lại nguồn thu nhập ổn định cho các hộ trồng rừng và góp phần cung cấp nguồn nguyên liệu chất lượng cho các doanh nghiệp chế biến lâm sản.

Thực tế cho thấy, chính sách phát triển vùng luồng thâm canh không chỉ nâng cao giá trị kinh tế của cây luồng mà còn tạo chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức của cán bộ và Nhân dân về quản lý, bảo vệ và phát triển rừng. Từ phương thức canh tác quảng canh, khai thác tự nhiên, người dân đã chuyển sang thâm canh, chăm sóc theo quy trình kỹ thuật. Nhiều diện tích luồng già cỗi được phục tráng, năng suất và chất lượng được nâng lên; hạ tầng lâm nghiệp từng bước được hoàn thiện, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương.

Tuy nhiên, việc phát triển vùng luồng thâm canh trên địa bàn vẫn còn không ít khó khăn. Nguồn vốn hỗ trợ còn hạn chế, trong khi địa hình đồi núi phức tạp, đất đai cằn cỗi, chi phí đầu tư lớn... Nhiều hộ dân vẫn chủ yếu dựa vào nguồn hỗ trợ của Nhà nước, chưa mạnh dạn đầu tư vốn và công sức để mở rộng diện tích luồng thâm canh.

Để nâng tầm giá trị cây luồng, xã Quý Lương đã vận động Nhân dân trong năm 2026 và các năm tiếp theo hoàn thành thâm canh, phục tráng diện tích luồng còn lại (khoảng 180ha). Đồng thời tăng cường quản lý Nhà nước về bảo vệ và phát triển rừng; rà soát, nâng cao hiệu quả hoạt động của các cơ sở chế biến lâm sản; xây dựng các HTX sản xuất, kinh doanh luồng, hình thành vùng nguyên liệu tập trung đủ lớn để thu hút doanh nghiệp đầu tư vốn, ứng dụng khoa học - kỹ thuật vào phát triển rừng luồng gắn với giữ rừng bền vững, hiệu quả.

Bài và ảnh: Nguyễn Quân