Duy tu, nâng cấp công trình thủy lợi trước mùa mưa lũ

Trước dự báo mùa mưa bão năm 2026 tiếp tục diễn biến phức tạp, khó lường với nguy cơ xuất hiện nhiều đợt mưa lớn, lũ quét và sạt lở đất trên diện rộng, Thanh Hóa đang tập trung cao độ cho nhiệm vụ đẩy nhanh tiến độ thi công, sửa chữa, nâng cấp các công trình thủy lợi trọng điểm nhằm bảo đảm an toàn hồ đập, chủ động phòng chống thiên tai, bảo vệ sản xuất và dân sinh.

Công tác kiểm tra, vận hành hệ thống cống tiêu được tăng cường nhằm bảo đảm tiêu thoát nước hiệu quả, chủ động phòng ngừa rủi ro trong mùa mưa bão.

Là tỉnh có hệ thống thủy lợi lớn với hơn 610 hồ chứa, 1.016 đập dâng, gần 6.000km kênh mương cùng hàng trăm trạm bơm lớn nhỏ, Thanh Hóa hiện đang quản lý mạng lưới công trình phục vụ tưới, tiêu cho trên 240.000ha đất sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, sau nhiều năm khai thác, cùng tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu, nhiều công trình đã xuống cấp, hư hỏng, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn trong mùa mưa lũ.

Theo Công văn số 7331/UBND-NNMT, UBND tỉnh yêu cầu toàn bộ các chủ đầu tư, ban quản lý dự án, đơn vị khai thác công trình thủy lợi và chính quyền địa phương khẩn trương hoàn thành việc sửa chữa, khắc phục các hư hỏng trọng yếu trước ngày 30/6/2026; đồng thời không để xảy ra tình trạng thi công dở dang đối với các hạng mục chính khi bước vào cao điểm mưa lũ. Qua rà soát, toàn tỉnh hiện còn hàng chục hồ chứa bị hư hỏng nặng, trong đó nhiều công trình tại khu vực miền núi đang cần xử lý cấp bách để tránh nguy cơ sự cố.

Ngay từ đầu năm 2026, Thanh Hóa đã chủ động ưu tiên nguồn lực lớn cho công tác duy tu, sửa chữa và nâng cấp hệ thống thủy lợi nhằm tăng cường khả năng ứng phó trước mùa mưa bão. Đầu tháng 5, tỉnh phê duyệt gần 58,9 tỷ đồng từ Quỹ Phòng, chống thiên tai để khắc phục hư hỏng, sửa chữa 35 công trình trên địa bàn, tập trung vào các hạng mục hồ đập, kênh tiêu, đê điều và các công trình phòng chống lũ xung yếu. Nguồn kinh phí này không chỉ góp phần tháo gỡ khó khăn cho các địa phương, đơn vị quản lý mà còn tạo điều kiện để nhiều công trình cấp bách được xử lý kịp thời, hạn chế nguy cơ mất an toàn khi bước vào cao điểm mưa lũ.

Trong số đó, Công ty TNHH MTV Thủy lợi Nam sông Mã được hỗ trợ 2 tỷ đồng để khắc phục hư hỏng khu vực hạ lưu cống xả sự cố sông Cầu Chày trên kênh chính Bắc - tuyến công trình giữ vai trò quan trọng trong điều tiết nước tưới, tiêu cho nhiều vùng sản xuất nông nghiệp phía Nam tỉnh. Nguồn kinh phí hỗ trợ đã giúp đơn vị khẩn trương triển khai gia cố các vị trí xuống cấp, bảo đảm an toàn vận hành hệ thống, giảm thiểu nguy cơ gián đoạn cấp nước phục vụ sản xuất cũng như nâng cao khả năng phòng, chống sự cố trong mùa mưa lớn.

Từ nguồn lực hỗ trợ của tỉnh, cùng với sự chủ động bố trí thêm kinh phí, nhân lực và phương tiện của các doanh nghiệp thủy lợi, công tác kiểm tra, bảo trì, xử lý các điểm xung yếu trên toàn hệ thống đang được triển khai đồng bộ hơn. Đây không chỉ là giải pháp trước mắt nhằm bảo đảm an toàn công trình mà còn từng bước nâng cao năng lực phòng, chống thiên tai, củng cố tính bền vững cho hạ tầng thủy lợi toàn tỉnh.

Ông Khương Bá Luận, Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Sông Chu, cho biết: “Công ty đang trực tiếp quản lý hàng chục hồ chứa, đập dâng, trạm bơm lớn, giữ vai trò quan trọng trong bảo đảm nguồn nước sản xuất và an toàn phòng, chống lũ cho nhiều địa phương. Trước mùa mưa bão năm nay, chúng tôi tập trung tối đa cho công tác kiểm tra, rà soát toàn bộ công trình, ưu tiên sửa chữa các hạng mục xung yếu, đồng thời chuẩn bị đầy đủ nhân lực, vật tư, thiết bị theo phương châm “4 tại chỗ”. Mục tiêu cao nhất là bảo đảm an toàn công trình, chủ động ứng phó hiệu quả với các tình huống thiên tai cực đoan".

Theo ông Luận, trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng khó dự báo, việc đầu tư sửa chữa công trình không chỉ dừng ở xử lý hư hỏng mà còn phải hướng tới hiện đại hóa công tác quản lý, ứng dụng công nghệ trong giám sát vận hành, nâng cao năng lực cảnh báo sớm nhằm bảo vệ hệ thống thủy lợi bền vững lâu dài.

Dù đạt nhiều kết quả tích cực, tiến độ một số dự án vẫn gặp khó khăn do thiếu vốn, giải phóng mặt bằng chậm hoặc thủ tục đầu tư kéo dài. Trước thực tế này, tỉnh yêu cầu các sở, ngành liên quan phối hợp chặt chẽ để tháo gỡ nhanh các nút thắt, đồng thời yêu cầu các đơn vị chuẩn bị đầy đủ phương án ứng phó, không để bị động trong mọi tình huống.

Có thể thấy, trong bối cảnh thiên tai ngày càng bất thường, đầu tư và tăng tốc hoàn thiện hệ thống thủy lợi không chỉ là nhiệm vụ cấp bách trước mắt, mà còn mang ý nghĩa chiến lược lâu dài đối với phát triển nông nghiệp bền vững, bảo đảm an ninh nguồn nước và ổn định đời sống dân sinh. Với sự chỉ đạo quyết liệt từ tỉnh, sự chủ động của các đơn vị quản lý cùng sự vào cuộc đồng bộ của các địa phương, Thanh Hóa đang từng bước củng cố vững chắc “lá chắn” thủy lợi, nâng cao khả năng chống chịu trước mùa mưa bão 2026 và những thách thức khí hậu ngày càng lớn trong tương lai.

Bài và ảnh: Chi Phạm