Đừng để mất tiền và đánh mất tương lai

Trong bối cảnh nhiều trường đại học, cơ quan tuyển dụng đặt yêu cầu về chứng chỉ ngoại ngữ như một điều kiện đầu ra hoặc xét tuyển, không ít người đã tìm đến “dịch vụ thi hộ” để mong nhanh chóng sở hữu tấm bằng. Thế nhưng, phía sau những lời hứa “bao đỗ, cam kết đầu ra”, nhiều người đã phải trả giá đắt.

Chỉ cần nhấp chuột, có thể dễ dàng tiếp cận dịch vụ “thi hộ” chứng chỉ ngoại ngữ đầy rủi ro (ảnh minh họa).

Con đường tắt và cái giá phải trả

H.T.M. là sinh viên năm cuối của một trường đại học tại Hà Nội, đứng trước áp lực phải có chứng chỉ IELTS 7.0 mới đủ điều kiện tốt nghiệp. Trong lúc bận rộn hoàn thành luận văn, M. thấy không còn đủ thời gian để ôn tập nghiêm túc nên đã tìm kiếm giải pháp “nhanh gọn” trên mạng. Chỉ sau vài lần nhắn tin qua facebook, M. được một người tự xưng là nhân viên của “trung tâm ngoại ngữ” tiếp cận. Người này nói năng rất chắc chắn, đưa ra những lời hứa hẹn hấp dẫn: “Chỉ cần chuyển khoản trước 12 triệu đồng, sau 2 tuần chắc chắn có chứng chỉ IELTS 7.0. Không cần lo lắng thi cử, mọi thứ đã có trung tâm lo”.

Tin tưởng với lời cam kết, M. lập tức chuyển tiền. Nhưng trớ trêu thay, ngay sau khi hoàn tất giao dịch, tài khoản facebook của người môi giới biến mất, mọi liên lạc bị chặn. Số tiền dành dụm suốt nhiều tháng đã “bốc hơi”. Nặng nề hơn, M. không kịp đăng ký kỳ thi IELTS chính thống để bổ sung hồ sơ, dẫn đến nguy cơ lỡ hạn tốt nghiệp.

Một trường hợp khác là N.T.H. học sinh lớp 12 cần chứng chỉ tiếng Anh để kết hợp với học bạ xét tuyển vào một trường đại học top trên. Qua một trang facebook có tên “TESO English - Chứng chỉ ngoại ngữ”, H. được tư vấn “chỉ cần nộp hồ sơ và chuyển khoản 10 triệu đồng sẽ có chứng chỉ VSEP sau 10 ngày, bao check hậu kiểm”. Ban đầu H. cũng thấy yên tâm vì trang này quảng cáo “uy tín, hàng nghìn người theo dõi”. Tuy nhiên, sau khi gửi thông tin cá nhân và tiền đặt cọc, H. bị hối thúc thêm phí “phát sinh”. Cảm thấy bất an, H. hỏi lại thì phía bên kia lập tức chặn tin nhắn. Hồ sơ cá nhân bị lộ, còn tiền bạc thì mất trắng.

Không chỉ sinh viên hay học sinh, nhiều người đi làm cũng trở thành nạn nhân của dịch vụ thi hộ. Anh L.V.T. 28 tuổi, nhân viên một cơ quan hành chính sự nghiệp được thông báo phải có chứng chỉ tiếng Anh bậc 3 theo khung năng lực ngoại ngữ Việt Nam để đủ điều kiện dự tuyển viên chức. Do bận rộn công việc, T. tìm đến một trang facebook mang tên “Dịch vụ thi hộ chứng chỉ tiếng Anh - Cam kết đầu ra”. Được hứa hẹn “bao đỗ, có kết quả trong 7 ngày, không cần ôn luyện”, anh đồng ý chuyển khoản 15 triệu đồng. Ban đầu, phía trung tâm gửi cả “phiếu dự thi điện tử” với con dấu giả để tạo niềm tin. Nhưng đến ngày hẹn nhận chứng chỉ, T. không nhận được gì. Liên hệ lại thì bị chặn số, chặn facebook. T. không chỉ mất tiền, mà còn bỏ lỡ kỳ tuyển dụng.

“Thị trường ngầm” nở rộ trên mạng xã hội

Trong vai một người cần chứng chỉ IELTS để phục vụ cho việc học tập, tôi liên hệ với trang facebook mang tên “Dịch vụ thi hộ chứng chỉ tiếng Anh”, quảng cáo đủ loại chứng chỉ như TOEIC, IELTS, APTIS, PTE, VSTEP. Sau vài tin nhắn, phía bên kia nhanh chóng xin số điện thoại để tiện “tư vấn trực tiếp”. Chỉ ít phút sau, một cuộc gọi từ số thuê bao 08320xxxxx xưng tên Phạm Công, giới thiệu là nhân viên tư vấn của công ty.

Để tạo niềm tin, Công nói rất rành rọt: “Hình thức thi hộ là bên mình sẽ đăng ký book lịch thi cho bạn cùng với một giảng viên. Đến ngày thi, bạn vẫn phải có mặt tại điểm thi để làm thủ tục bình thường. Sau đó, giám thị sẽ sắp xếp để đổi chỗ, giảng viên sẽ ngồi làm bài hộ bạn”. Với phần thi speaking, vốn đòi hỏi ghi âm giọng nói, “trung tâm” đưa ra cách xử lý khác: Sẽ cho thí sinh ôn trước các phiên bản câu hỏi và bản ghi âm mẫu 24 - 36 tiếng trước khi thi. Nhờ vậy, thí sinh chỉ cần ghi âm lại theo hướng dẫn, còn việc “nâng điểm” sẽ có giám khảo “hỗ trợ điều chỉnh” để đảm bảo đạt đúng target đã đăng ký.

Về thanh toán, Công giải thích “trung tâm” sẽ đứng ra ứng phí đăng ký thi trước (chứng chỉ IELTS 8.0 trở xuống “trung tâm”nhận hỗ trợ đồng giá với mức giá 10 triệu đồng), sau khi có email xác nhận đăng ký thành công, khách hàng chỉ cần chuyển khoản lại số tiền này. Phần còn lại sẽ thanh toán khi đã có chứng chỉ đầu ra như mong muốn. Nghe qua, mô hình này tưởng như chặt chẽ, an toàn và chuyên nghiệp, nhưng thực chất chỉ là một kịch bản được dựng sẵn.

Không khó để nhận ra sự gian dối, từ việc yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân nhạy cảm như căn cước công dân, email, số điện thoại, ảnh chân dung để “lên hồ sơ”, cho đến những lời hứa hẹn về giám thị tiếp tay, về việc “bao đảm bảo speaking” bằng cách cung cấp file ghi âm trước. Tất cả được sắp đặt nhằm khiến người nghe tin rằng có một cơ chế “hợp pháp hóa” việc thi hộ. Nhưng thực tế, không có kỳ thi nào chấp nhận giám thị tráo chỗ, càng không có chuyện “phúc khảo nâng điểm” chỉ dựa vào một file ghi âm soạn sẵn.

Chỉ cần gõ từ khóa “thi hộ chứng chỉ tiếng Anh” trên facebook, hàng loạt trang, nhóm với hàng nghìn người theo dõi xuất hiện. Những “trung tâm ảo” này quảng cáo đủ gói dịch vụ: từ IELTS, TOEIC, VSTEP đến Tin học, với lời cam kết “bao đỗ, chi phí rẻ, thi xong mới thu tiền”. Nhiều nơi còn “chuyên nghiệp hóa” bằng cách đăng bảng giá: chứng chỉ tiếng Anh chỉ từ 999.000 đồng, combo tiếng Anh và Tin học 1,798 triệu đồng, kèm theo những câu mời gọi “chứng chỉ thật, uy tín, nhanh gọn”...

Các chuyên gia giáo dục nhận định, nguyên nhân sâu xa của tình trạng “thi hộ ngoại ngữ” xuất phát từ áp lực chuẩn đầu ra của nhiều trường đại học và yêu cầu chứng chỉ trong tuyển dụng. Khi chứng chỉ trở thành “tấm vé” bắt buộc, không ít người đã lựa chọn con đường gian lận thay vì học tập nghiêm túc. Bên cạnh đó, tâm lý sính bằng cấp, muốn có thành tích nhanh chóng cũng khiến nhiều học sinh, sinh viên và người đi làm dễ dàng tin vào những lời quảng cáo “bao đỗ”, vô tình rơi vào bẫy của các đối tượng trục lợi.

Để ngăn chặn tình trạng này, cần sự phối hợp đồng bộ từ nhiều phía. Trước hết, cơ quan chức năng phải tăng cường giám sát không gian mạng, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các đối tượng tổ chức, quảng cáo dịch vụ thi hộ. Song song, các trường học cần chủ động tư vấn, hướng dẫn sinh viên và học sinh về quy trình đăng ký thi chính thống, đồng thời mở thêm những lớp bồi dưỡng kỹ năng ngoại ngữ phù hợp với từng trình độ. Về phía mỗi cá nhân, cần nhận thức rằng sự trung thực và nỗ lực chính là chìa khóa để vượt qua thử thách, thay vì tìm đến những lối tắt đầy rủi ro.

Bài và ảnh: Trường Giang