Đầu tư hạ tầng thủy lợi phục vụ sản xuất nông nghiệp

Xác định hạ tầng thủy lợi giữ vai trò “mạch máu” bảo đảm cho sản xuất và nâng cao năng suất, ngành nông nghiệp và các địa phương trong tỉnh đã huy động đa dạng nguồn lực đầu tư, nâng cấp, kiên cố hóa hệ thống kênh mương, hồ đập, trạm bơm, từng bước đáp ứng yêu cầu phát triển nông nghiệp trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp.

Trạm bơm Tượng Văn, xã Tượng Lĩnh được đầu tư xây dựng từ năm 1977 đến nay đang xuống cấp nghiêm trọng.

Ghi nhận tại xã Thành Vinh, địa phương có hệ thống kênh mương nội đồng với chiều dài khoảng 87km. Trong đó, xã đã kiên cố hóa được 51km kênh mương, đạt tỷ lệ 58%. Đây là sự nỗ lực của địa phương trong điều kiện địa hình phức tạp, ruộng đồng phân tán, gây không ít trở ngại cho việc đầu tư xây dựng và hoàn thiện hệ thống kênh mương phục vụ sản xuất.

Bên cạnh đó, với đặc thù địa hình miền núi, việc triển khai kiên cố hóa kênh mương không chỉ đòi hỏi nguồn lực tài chính lớn mà còn cần giải pháp kỹ thuật phù hợp để bảo đảm hiệu quả lâu dài. Ngoài ra, hệ thống thủy lợi tại xã Thành Vinh cũng đang đối mặt với nhiều thách thức. Các trạm bơm Đồng Luật, Thành Vinh, Lộc Phượng... được đầu tư xây dựng từ những năm 2009, đến nay đã có dấu hiệu xuống cấp. Nhiều hạng mục bị hư hỏng, bồi lấp do ảnh hưởng của mưa lũ, làm giảm hiệu quả vận hành và khả năng cung cấp nước tưới. Một số tuyến kênh bị nứt vỡ, rò rỉ, gây thất thoát nguồn nước, ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất của người dân.

Ông Bùi Thanh Hiếu, Trưởng phòng Kinh tế xã Thành Vinh cho biết: “Trong thời gian tới, xã sẽ phối hợp với Công ty TNHH MTV Sông Chu - Chi nhánh Thủy lợi Thạch Thành tiến hành kiểm tra, đánh giá toàn bộ các tuyến kênh mương bị xuống cấp, từ đó đề xuất phương án cải tạo, sửa chữa theo quy định. Đồng thời, địa phương cũng tranh thủ các nguồn vốn hỗ trợ từ Nhà nước để đầu tư nâng cấp, xây mới hệ thống kênh mương, hồ đập, đáp ứng nhu cầu tưới tiêu phục vụ sản xuất nông nghiệp”.

Trong những năm qua, công tác đầu tư phát triển hệ thống thủy lợi trên địa bàn tỉnh đang được triển khai đồng bộ, bài bản. Từ năm 2021 đến nay, toàn tỉnh đã và đang đầu tư 114 công trình hồ chứa, 57 đập dâng, 19 trạm bơm và 62 tuyến kênh. Nhiều dự án quy mô lớn đang được triển khai, như: Dự án hệ thống thủy lợi sông Lèn; Dự án sửa chữa và nâng cao an toàn đập (WB8); Dự án tiêu vùng III Nông Cống (giai đoạn 2); Dự án tăng cường khả năng tiêu thoát lũ vùng Bắc Thanh Hóa...

Các công trình này không chỉ góp phần bảo đảm nguồn nước tưới cho hàng chục nghìn ha đất sản xuất nông nghiệp, mà còn đóng vai trò quan trọng trong phòng, chống thiên tai, đặc biệt là tiêu úng, giảm thiểu thiệt hại do mưa lũ gây ra. Bên cạnh đó, việc kiên cố hóa, bê tông hóa các tuyến kênh mương đã giúp giảm đáng kể tình trạng thất thoát nước, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên nước, đồng thời giải quyết tình trạng thiếu nước cục bộ tại nhiều địa phương.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, hệ thống thủy lợi của tỉnh vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế. Phần lớn các công trình được xây dựng từ lâu, thiếu đồng bộ, hiện đã xuống cấp nghiêm trọng. Nhiều tuyến kênh nội đồng, đặc biệt là kênh cấp 3, vẫn là kênh đất, chưa được kiên cố hóa, dẫn đến hiệu quả tưới tiêu chưa cao. Trong khi đó, nguồn kinh phí dành cho công tác duy tu, sửa chữa, nâng cấp còn hạn chế, chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế. Đáng chú ý, tác động của thiên tai, biến đổi khí hậu ngày càng rõ nét, với diễn biến thời tiết bất thường, mưa lớn, lũ quét, sạt lở đất... đã làm gia tăng áp lực lên hệ thống thủy lợi, đặc biệt tại các khu vực miền núi. Nhiều tuyến kênh bị bồi lấp, hư hỏng sau mỗi mùa mưa lũ, đòi hỏi phải thường xuyên sửa chữa, khắc phục...

Xác định rõ vai trò then chốt của hạ tầng thủy lợi, ngành nông nghiệp và các địa phương trong tỉnh đang tiếp tục huy động nguồn lực đầu tư, kết hợp giữa ngân sách Nhà nước; tăng cường xã hội hóa, thu hút các nguồn vốn ngoài ngân sách để từng bước hoàn thiện hệ thống thủy lợi theo hướng hiện đại, đồng bộ, bền vững. Cùng với đó, các địa phương cũng chú trọng nâng cao hiệu quả quản lý, khai thác công trình thủy lợi; ứng dụng khoa học - công nghệ trong vận hành, giám sát hệ thống; nâng cao ý thức của người dân trong việc bảo vệ, sử dụng tiết kiệm nguồn nước. Đây được xem là những giải pháp căn cơ nhằm phát huy tối đa hiệu quả đầu tư, bảo đảm hệ thống thủy lợi hoạt động ổn định, lâu dài.

Bài và ảnh: Hải Đăng