Chủ động thích ứng trước biến động (Bài 1): “Mở khóa” thể chế - cú hích cho tăng trưởng

Tăng trưởng kinh tế hai con số không chỉ là một chỉ tiêu phấn đấu mà được xác định là yêu cầu mang tính chiến lược, tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển mới nhanh, bền vững và hiệu quả hơn. Để hiện thực hóa mục tiêu đầy thách thức này trong bối cảnh kinh tế thế giới có nhiều biến động, thì việc “mở khóa” thể chế được xem là quan trọng nhất, đóng vai trò quyết định.

Cải cách thể chế được triển khai đồng bộ giúp khơi thông nguồn lực để Thanh Hóa phát triển. (Trong ảnh: Một góc phường Hạc Thành). Ảnh: Tố Phương

Trong 3 đột phá chiến lược về thể chế, hạ tầng và nguồn nhân lực, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng cho rằng đột phá về thể chế là quan trọng nhất, bởi “thể chế như một con đường, tạo hành lang thông thoáng cho “cỗ xe” kinh tế Việt Nam phát triển”. Để tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế, đáp ứng yêu cầu phát triển trong kỷ nguyên mới, tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng yêu cầu cải cách thể chế phải nhanh hơn, mạnh hơn, đi vào chiều sâu hơn. Trong đó, tập trung vào tổng rà soát hệ thống pháp luật; giải quyết các vướng mắc trong vận hành chính quyền địa phương 2 cấp; hoàn thành đồng bộ việc lập, điều chỉnh và phê duyệt các quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội. Đi kèm với đó, Thủ tướng yêu cầu Bộ Tư pháp chủ trì, phối hợp cùng các bộ, ngành xây dựng phương án cắt giảm ít nhất 30% thủ tục hành chính (TTHC) và điều kiện kinh doanh, góp phần giảm chi phí tuân thủ, tạo lòng tin cho doanh nghiệp và người dân, qua đó thúc đẩy đầu tư và sản xuất, kinh doanh phát triển.

Bám sát chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, UBND tỉnh Thanh Hóa đã ban hành các văn bản quy phạm pháp luật thuộc thẩm quyền nhằm tạo hành lang pháp lý cho quản lý Nhà nước trên các ngành, lĩnh vực. Đồng thời, tập trung rà soát các cơ chế, chính sách đã ban hành nhưng không còn phù hợp và nghiên cứu, xây dựng các cơ chế, chính sách mới, có tính đột phá để giải quyết những vấn đề còn tồn đọng, tạo môi trường thuận lợi để thu hút nguồn lực cho phát triển. Cùng với đó, UBND tỉnh đã chỉ đạo các cơ quan, đơn vị tập trung thực hiện quyết liệt các giải pháp thúc đẩy mạnh mẽ các động lực tăng trưởng về đầu tư, tiêu dùng, xuất khẩu; tập trung phát triển các ngành kinh tế nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ, thương mại, du lịch, gắn với cơ cấu lại nền kinh tế và chuyển đổi mô hình tăng trưởng.

Điểm nổi bật trong công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế pháp luật của tỉnh là sự đổi mới mạnh mẽ tư duy lập pháp và thi hành pháp luật theo hướng lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm. Tư duy “quản lý” từng bước chuyển sang “kiến tạo - phục vụ”, coi việc tháo gỡ khó khăn cho sản xuất, kinh doanh là nhiệm vụ xuyên suốt. Theo đó, UBND tỉnh, Chủ tịch UBND tỉnh đã phân cấp, ủy quyền phê duyệt kết quả giải quyết TTHC đối với một số lĩnh vực có tác động trực tiếp và có tỷ trọng đóng góp lớn vào tăng trưởng. Các sở, ngành và UBND cấp xã tăng cường rà soát, cắt giảm thời gian giải quyết TTHC; kiến nghị bãi bỏ những thủ tục rườm rà, phức tạp và đơn giản tối đa về hồ sơ, trình tự, thủ tục. Tỉnh cũng ưu tiên nguồn lực miễn toàn bộ phí, lệ phí cho tất cả TTHC thực hiện dịch vụ công trực tuyến thuộc thẩm quyền của HĐND tỉnh; đồng thời tổ chức phân luồng, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, TTHC theo cơ chế ưu tiên “làn xanh” nhằm loại bỏ những rào cản đang làm khó người dân, doanh nghiệp.

Cùng với cải cách hành chính, tỉnh Thanh Hóa đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách mang tính “mở đường”, khơi thông các “điểm nghẽn”, tạo tiền đề căn bản và quan trọng để thúc đẩy đà tăng trưởng. Điển hình như nhóm chính sách hỗ trợ các phương tiện vận tải biển quốc tế và nội địa; hỗ trợ doanh nghiệp vận chuyển hàng hóa bằng container qua Cảng Nghi Sơn, hay nhóm chính sách hỗ trợ phát triển logistics và dịch vụ cảng biển tại Khu Kinh tế Nghi Sơn. Các chính sách này không chỉ “mở đường” về cơ chế, mà còn tạo nền tảng hạ tầng chiến lược cho giai đoạn phát triển công nghiệp - thương mại quy mô lớn trong tương lai. Đặc biệt, tỉnh cũng đã quyết nghị một số chính sách có tầm ảnh hưởng sâu rộng, lâu dài như nhóm nghị quyết về kế hoạch đầu tư phát triển; về phân bổ vốn; về phát triển nông nghiệp, nông thôn, nông dân; về giải phóng mặt bằng... Các chính sách đã tạo ra khuôn khổ pháp lý ổn định, minh bạch, giúp cộng đồng doanh nghiệp, người dân yên tâm đầu tư, mở rộng sản xuất.

Công chức Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Hàm Rồng giải quyết thủ tục hành chính cho công dân.

Xây dựng, hoàn thiện đồng bộ thể chế là điều kiện tiên quyết để khơi thông và huy động hiệu quả các nguồn lực cho phát triển. Với tinh thần chủ động thích ứng, đổi mới sáng tạo, Thanh Hóa đã vươn lên trở thành điểm sáng trong “bức tranh” phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Tính riêng quý I/2026, dù chịu tác động từ nhiều yếu tố bất lợi bên ngoài, tăng trưởng GRDP của Thanh Hóa vẫn đạt 9,14%, cao hơn mức tăng chung của cả nước. GRDP khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng 3,35%, cao hơn mức tăng theo kịch bản là 3,09%; khu vực công nghiệp tăng 15,02%, tiệm cận mức kịch bản 15,65%; khu vực dịch vụ tăng 7,45%, gần với mức mục tiêu 7,62%. Tổng vốn đầu tư thực hiện toàn xã hội đạt khoảng 30.781 tỷ đồng, tăng 6,2% so với cùng kỳ.

Trong điều kiện chi phí đầu vào, logistics nhiều biến động, chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) của tỉnh vẫn tăng 12,8%, với 17/19 sản phẩm công nghiệp chủ yếu tăng so với cùng kỳ. Khi cạnh tranh thu hút đầu tư ngày càng gay gắt, “chìa khóa mềm” từ cải cách thể chế, nâng cao chất lượng điều hành đã giúp Thanh Hóa thu hút được 29 dự án đầu tư trực tiếp, tăng mạnh cả về số dự án lẫn quy mô vốn so với cùng kỳ. Cùng với đó, niềm tin của doanh nghiệp cũng được cải thiện khi toàn tỉnh có 1.068 doanh nghiệp thành lập mới, tăng 63,3% so với cùng kỳ. Những con số này không chỉ phản ánh kết quả điều hành kinh tế, mà còn cho thấy vai trò “bệ đỡ” của cải cách thể chế đối với tăng trưởng kinh tế của tỉnh.

Theo định hướng phát triển giai đoạn 2026-2030, Thanh Hóa phấn đấu tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân đạt từ 11% trở lên, tiếp tục duy trì trong nhóm địa phương tăng trưởng cao của cả nước. GRDP bình quân đầu người đến năm 2030 đạt từ 7.900 USD trở lên. Cùng với đó, tỉnh đặt mục tiêu huy động tổng vốn đầu tư toàn xã hội trong 5 năm đạt từ 840.000 tỷ đồng trở lên; giá trị xuất khẩu đến năm 2030 đạt từ 15 tỷ USD; thành lập mới ít nhất 15.000 doanh nghiệp, đưa khu vực doanh nghiệp trở thành lực lượng quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Để đạt được các mục tiêu lớn này, cải cách thể chế tiếp tục được Thanh Hóa tập trung thực hiện nhằm huy động mọi nguồn lực cho phát triển. Thanh Hóa không chỉ cần nhiều dự án, mà quan trọng hơn là cần những dự án có sức lan tỏa, có khả năng tạo động lực mới cho tăng trưởng. Chính vì thế, tỉnh đang nỗ lực tạo dựng một hệ sinh thái phát triển bền vững và xây dựng một hệ thống chính sách thu hút đầu tư đủ mạnh, đủ sức hấp dẫn, tập trung vào 3 trụ cột tăng trưởng là công nghiệp chế biến, chế tạo; nông nghiệp và du lịch. Đồng thời, lấy việc hoàn thiện hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội đồng bộ, hiện đại; ứng dụng, chuyển giao khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; xây dựng đội ngũ cán bộ, đội ngũ doanh nhân và đội ngũ chuyên gia là 3 khâu đột phá chiến lược để thực hiện.

Trong thu hút đầu tư, Thanh Hóa đề cao nguyên tắc “nhà đầu tư được hưởng mức ưu đãi cao nhất về quyền lợi và thực hiện nghĩa vụ ở mức thấp nhất trong khung quy định”. Muốn đi xa phải trở thành bạn đồng hành đáng tin cậy và muốn “cùng thắng” phải thống nhất quan điểm “lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ”. Do đó, Thanh Hóa không chỉ mời gọi đầu tư bằng tiềm năng, mà bằng cả tinh thần đồng hành và trách nhiệm thực thi. Không chỉ đồng hành từ khâu khảo sát, lựa chọn địa điểm, tiếp cận quy hoạch, đất đai, hạ tầng, Thanh Hóa còn tập trung giải quyết kịp thời các khó khăn, vướng mắc trong suốt quá trình đầu tư và vận hành sản xuất, kinh doanh của dự án. Định kỳ hằng tháng, lãnh đạo UBND tỉnh sẽ tiếp doanh nghiệp để trực tiếp lắng nghe và chỉ đạo giải quyết các khó khăn, vướng mắc phát sinh. Ở cấp cơ sở, người đứng đầu chính quyền địa phương cũng sẽ bố trí thời gian định kỳ để tiếp và giải quyết kiến nghị của doanh nghiệp, nhà đầu tư. Đây là một cam kết rất cụ thể, thể hiện rõ quyết tâm chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ.

Khi cải cách thể chế được triển khai quyết liệt, đồng bộ ngay từ năm bản lề, “mạch máu” của nền kinh tế sẽ được khai thông, nguồn lực xã hội được khơi dậy mạnh mẽ, tạo nền tảng vững chắc để Thanh Hóa phát triển nhanh và bền vững, từng bước hiện thực hóa khát vọng trở thành tỉnh giàu đẹp, văn minh, hạnh phúc.

Tố Phương

Bài 2: Thay đổi thói quen để có sức “đề kháng”