Chiến tranh, nợ nần và cắt giảm chi tiêu: Cái giá phải trả cho nỗ lực an ninh của Israel

Chi phí khổng lồ từ các cuộc chiến đa mặt trận cùng quyết tâm quân sự hóa đất nước của Thủ tướng Benjamin Netanyahu đang đẩy nền kinh tế Israel vào một thách thức chưa từng có. Ngân sách quốc phòng phình to đang trực tiếp đe dọa đến hệ thống y tế, giáo dục và mức sống của người dân.

Ước tính chi phí của các cuộc xung đột đối với nền kinh tế Israel chiếm hơn 17% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của toàn đất nước. Ảnh: Arabcenter

Theo Thống đốc Ngân hàng Israel, ông Amir Yaron, tổng chi phí cho chuỗi các cuộc xung đột khu vực (bắt đầu từ sự kiện ngày 7/10/2023) tính đến cuối tháng 4/2026 đã lên tới 405 tỷ shekel (tương đương 138 tỷ USD). Theo Thống đốc Amir Yaron, đây là một con số khổng lồ, chiếm hơn 17% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của toàn đất nước"

Riêng chiến dịch quân sự chống lại Iran diễn ra từ cuối tháng 2 đến đầu tháng 4/2026 vừa qua đã ngốn thêm của ngân sách quốc gia khoảng 12 tỷ USD.

Để chống đỡ các chi phí quân sự khổng lồ này, chính phủ Israel đã phải liên tục vay nợ trên thị trường quốc tế. Hệ quả là nợ công của quốc gia này đã vọt lên chiếm hơn 69% GDP, đặt gánh nặng thuế và bảo hiểm xã hội đè nặng lên vai người dân.

Theo các chuyên gia, người dân Israel đang phải "trả giá kép" cho các cuộc xung đột. Nhiều đợt cắt giảm ngân sách trên diện rộng đã diễn ra để nhường chỗ cho quốc phòng. Chất lượng giáo dục, hệ thống chăm sóc sức khỏe và cơ sở hạ tầng công cộng bị giảm sút nghiêm trọng.

Việc huy động hàng chục nghìn quân dự bị rời công sở để gia nhập quân đội làm thiếu hụt lực lượng lao động trầm trọng, gây ảnh hưởng trực tiếp đến sản lượng kinh tế.

Theo khảo sát của Viện Dân chủ Israel (IDI), có tới 31% số người được hỏi cho biết thu nhập của họ bị sụt giảm nặng nề, chịu ảnh hưởng lớn nhất là những người tự kinh doanh và lao động thu nhập thấp. Nhiều chuyên gia cảnh báo Isarel đang rơi vào một "nền kinh tế chấn thương" nơi nỗi sợ hãi an ninh khiến quân đội liên tục đòi hỏi thêm kinh phí mà bỏ qua mức sống của người dân.

Bất chấp những cảnh báo từ giới chuyên gia kinh tế, Thủ tướng Benjamin Netanyahu vẫn kiên định với tầm nhìn biến Israel thành một “Siêu Sparta” của Trung Đông, ám chỉ thành bang Hy Lạp cổ đại chuyên tâm vào chiến tranh.

Theo tầm nhìn của Thủ tướng Benjamin Netanyahu, Israel sẽ dần dần giảm bớt sự phụ thuộc vào viện trợ quân sự từ Hoa Kỳ. (AFP)

Trong bối cảnh xuất hiện những bất đồng sâu sắc với Tổng thống Mỹ Donald Trump về cách thức kết thúc chiến tranh với Iran và Hezbollah, ông Netanyahu đang thúc đẩy sự tự chủ tuyệt đối về quân sự nhằm giảm sự phụ thuộc vào viện trợ của Washington. Thủ tướng Israel cam kết sẽ đổ thêm 350 tỷ shekel (khoảng 95 tỷ USD) trong thập kỷ tới vào ngành công nghiệp quốc phòng nội địa nhằm đảm bảo ưu thế tuyệt đối.

Các chuyên gia cảnh báo nếu ngân sách quốc phòng vượt quá 10% GDP, sự bất bình đẳng xã hội tại Israel sẽ ngày càng tồi tệ. Nghiên cứu mới nhất cho thấy, tỷ lệ trẻ em sống dưới mức nghèo khổ tại quốc gia này đã tăng lên mức 28%, biến Israel trở thành một trong những nước phát triển có sự phân hóa giàu nghèo gay gắt nhất hiện nay.

Nhật Lệ