IAEA phát hiện vài tấn vật liệu hạt nhân tại Syria, Damascus cam kết giám sát quốc tế

Tổng Giám đốc Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) Rafael Grossi ngày 18/8 cho biết các thanh sát viên của cơ quan này đã phát hiện vài tấn vật liệu hạt nhân tại một địa điểm trước đây chưa được Syria khai báo. Damascus cho biết số vật liệu này sẽ tiếp tục do Syria quản lý và chịu sự giám sát của IAEA.

Tổng Giám đốc Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) Rafael Grossi ngày 18/8 đã có cuộc họp báo chung với Ngoại trưởng Syria Asaad al-Shibani ở Damascus. Ảnh: Reuters.

Phát biểu tại cuộc họp báo chung với Ngoại trưởng Syria Asaad al-Shibani ở Damascus, ông Grossi cho biết Syria gần đây đã thông báo với IAEA về địa điểm nói trên. Theo Reuters, Bộ Ngoại giao Syria chính thức thông báo cho IAEA về địa điểm có vật liệu hạt nhân vào ngày 17/7 và sau đó mời các chuyên gia của cơ quan này tới kiểm tra.

Ông Grossi khẳng định địa điểm này chứa “vài tấn” vật liệu hạt nhân có khả năng bị sử dụng sai mục đích, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết phải kiểm kê đầy đủ và đưa toàn bộ số vật liệu này vào cơ chế giám sát quốc tế. AP cũng dẫn lời người đứng đầu IAEA xác nhận số vật liệu được phát hiện trong quá trình kiểm tra một địa điểm liên quan đến chương trình hạt nhân trước đây của Syria.

Về phần mình, Ngoại trưởng al-Shibani khẳng định số vật liệu trên không gây nguy hiểm và sẽ tiếp tục được Syria quản lý dưới sự giám sát của IAEA. Ông đồng thời nhấn mạnh Damascus có quyền sử dụng vật liệu này cho các mục đích dân sự và hòa bình.

Một địa điểm liên quan đến số vật liệu hạt nhân mới được Syria khai báo. Ảnh: CCTV.

Chuyến thăm Syria của ông Grossi diễn ra trong hai ngày 17 và 18/8, trong đó người đứng đầu IAEA tới một địa điểm tại tỉnh Deir al-Zour, miền Đông Syria, vốn bị nghi từng là một lò phản ứng hạt nhân, cùng một địa điểm thứ hai liên quan đến số vật liệu hạt nhân mới được Syria khai báo. IAEA và Syria đánh giá đây là bước tiến đáng kể trong việc giải quyết các vấn đề tồn đọng về thanh sát hạt nhân liên quan đến các hoạt động chưa được khai báo dưới chính quyền cũ.

Việc chính quyền Syria mới chủ động khai báo địa điểm chứa vật liệu hạt nhân và cho phép IAEA tiếp cận được đánh giá là dấu hiệu cho thấy Damascus đang tăng cường hợp tác với cơ quan giám sát hạt nhân của Liên hợp quốc nhằm giải quyết những vấn đề tồn đọng từ thời chính quyền Bashar al-Assad.

Vân Bình

Nguồn: CCTV, Reuters.