Chăm lo người cao tuổi: Từ chính sách đến giá trị nhân văn lan tỏa

Chăm lo, thực hiện đầy đủ chính sách đối với người cao tuổi (NCT) không chỉ là nhiệm vụ an sinh xã hội, mà còn thể hiện sâu sắc đạo lý “kính lão trọng thọ” của dân tộc. Tại Thanh Hóa, với hơn 612 nghìn NCT (chiếm khoảng 16% dân số toàn tỉnh), công tác này đang được triển khai đồng bộ, hiệu quả, tạo điểm tựa vững chắc cho lớp người đã cống hiến cả cuộc đời cho gia đình và xã hội.

Phường Nam Sầm Sơn phối hợp với Bệnh viện Đa khoa Sầm Sơn khám sức khỏe và cấp phát thuốc miễn phí cho người cao tuổi.

Theo số liệu thống kê của Sở Y tế, hiện toàn tỉnh có 360.178 NCT được hưởng lương hưu và các loại trợ cấp hằng tháng, chiếm 58,8% tổng số NCT (tăng 54.475 người so với năm 2024). Kết quả này phản ánh rõ nét sự vận hành đồng bộ, chặt chẽ của hệ thống chính sách, từ khâu xét duyệt, chi trả đến giám sát, đảm bảo đúng đối tượng, kịp thời và minh bạch. Công tác giải quyết chế độ cho người hưởng lương hưu, bảo hiểm xã hội, trợ cấp người có công, trợ cấp bảo trợ xã hội... luôn được các cấp chính quyền quan tâm chỉ đạo sát sao. Sự phối hợp giữa các ngành chức năng và địa phương đã giúp việc chi trả trợ cấp diễn ra thông suốt, hạn chế tối đa sai sót, tạo niềm tin cho người thụ hưởng. Với NCT, sự ổn định về tài chính dù không lớn nhưng mang ý nghĩa vô cùng quan trọng, giúp họ an tâm hơn trong cuộc sống, giảm bớt gánh nặng cho gia đình và xã hội.

Bên cạnh đó, chăm sóc sức khỏe cho NCT cũng được xem là một trong những trụ cột quan trọng của chính sách an sinh. Hiện nay, khoảng 96,5% NCT trong toàn tỉnh đã được cấp thẻ BHYT hoặc được hỗ trợ mua bảo hiểm y tế. Đây là một tỷ lệ rất cao, thể hiện nỗ lực lớn của tỉnh trong việc đảm bảo quyền tiếp cận dịch vụ y tế cho NCT. Nhờ đó, nhiều NCT, đặc biệt là những người có hoàn cảnh khó khăn, đã có điều kiện khám, chữa bệnh miễn phí hoặc với chi phí thấp, kịp thời phát hiện và điều trị bệnh tật.

Không chỉ dừng lại ở việc chăm sóc thể chất, đời sống tinh thần của NCT cũng được đặc biệt quan tâm. Công tác chúc thọ, mừng thọ được tổ chức trang trọng, chu đáo hằng năm. Dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ năm 2026, toàn tỉnh có 69.792 NCT thuộc diện được chúc thọ, mừng thọ. Trong đó, 4.735 cụ tròn 90 tuổi và 749 cụ tròn 100 tuổi được tổ chức chúc thọ theo quy định. Song song với đó, các hoạt động chăm sóc, bảo vệ và phát huy vai trò NCT cũng được duy trì và phát triển mạnh mẽ thông qua hệ thống các câu lạc bộ. Toàn tỉnh hiện có khoảng 5.200 câu lạc bộ NCT đang hoạt động, trong đó có 4.000 câu lạc bộ văn hóa - thể thao và 1.200 câu lạc bộ liên thế hệ tự giúp nhau, với tổng số hơn 260.000 thành viên tham gia. Đây thực sự là những “ngôi nhà chung” để NCT giao lưu, chia sẻ, rèn luyện sức khỏe và tiếp tục đóng góp cho cộng đồng.

Đặc biệt, mô hình câu lạc bộ liên thế hệ tự giúp nhau đã và đang phát huy hiệu quả rõ nét. Không chỉ là nơi sinh hoạt, các câu lạc bộ này còn tổ chức nhiều hoạt động hỗ trợ thiết thực như giúp vốn, hướng dẫn sản xuất, chăm sóc sức khỏe, hỗ trợ sửa chữa nhà ở cho NCT có hoàn cảnh khó khăn. Sự gắn kết giữa các thế hệ trong câu lạc bộ không chỉ giúp NCT được chăm sóc tốt hơn, mà còn tạo nên một cộng đồng đoàn kết, sẻ chia, nơi mỗi người đều có thể đóng góp theo khả năng của mình.

Thực tế cho thấy, NCT không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách, mà còn là nguồn lực quý báu của xã hội. Với kinh nghiệm sống phong phú, uy tín trong cộng đồng, nhiều NCT vẫn tích cực tham gia công tác xã hội, hòa giải ở cơ sở, xây dựng đời sống văn hóa, giữ gìn an ninh trật tự... Ở nhiều địa phương, hình ảnh những cụ già cần mẫn tham gia các tổ tự quản, vận động con cháu chấp hành chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước đã trở nên quen thuộc. Họ chính là những “cây cao bóng cả”, góp phần lan tỏa những giá trị tốt đẹp trong cộng đồng.

Việc chăm lo cho NCT vì thế không chỉ mang ý nghĩa hỗ trợ, mà còn là sự đầu tư cho sự phát triển bền vững của xã hội. Khi NCT được đảm bảo về đời sống vật chất, chăm sóc về sức khỏe và được tạo điều kiện tham gia các hoạt động xã hội, họ sẽ tiếp tục đóng góp, truyền lại những giá trị, kinh nghiệm quý báu cho thế hệ trẻ.

Tuy nhiên, trong bối cảnh dân số già hóa nhanh, nhu cầu chăm sóc NCT ngày càng đa dạng và cao hơn, công tác này vẫn còn không ít thách thức. Một bộ phận NCT, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa, vẫn còn gặp khó khăn trong tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao; điều kiện sinh hoạt, chăm sóc còn hạn chế. Nguồn lực dành cho công tác này dù đã được quan tâm, nhưng vẫn cần tiếp tục được tăng cường để đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Để tiếp tục nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách đối với NCT, cần có sự vào cuộc mạnh mẽ hơn nữa của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Trước hết, cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống chính sách theo hướng mở rộng đối tượng thụ hưởng, nâng mức trợ cấp phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội. Đồng thời, tăng cường đầu tư cho hệ thống y tế cơ sở, phát triển các dịch vụ chăm sóc dài hạn, chăm sóc tại cộng đồng và tại gia đình.

Bên cạnh đó, việc nhân rộng các mô hình câu lạc bộ, đặc biệt là câu lạc bộ liên thế hệ tự giúp nhau, cần được chú trọng. Đây là mô hình phù hợp với điều kiện thực tế, vừa phát huy nội lực trong cộng đồng, vừa giảm gánh nặng cho ngân sách Nhà nước. Song song với đó, cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức của toàn xã hội về vai trò, vị trí của NCT, từ đó xây dựng môi trường thân thiện, tôn trọng và hỗ trợ NCT.

Khi mỗi NCT được chăm lo chu đáo, không chỉ họ mà cả gia đình và cộng đồng đều được hưởng lợi. Và chính từ những việc làm cụ thể, thiết thực ấy, đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, “kính già yêu trẻ” tiếp tục được gìn giữ, lan tỏa, trở thành nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của xã hội.

Bài và ảnh: Trần Hằng