Bỏ đòn roi để giữ tuổi thơ bình yên

Nhiều năm qua, chuyện đánh mắng trẻ em vẫn tồn tại trong không ít gia đình như một cách “dạy cho nhớ”. Có người xem đó là chuyện bình thường vì bản thân họ từng lớn lên trong đòn roi. Nhưng xã hội ngày càng nhận ra rằng, bạo lực thể chất không giúp trẻ ngoan hơn, mà có thể khiến trẻ sợ hãi, thu mình, mất tự tin hoặc lặp lại hành vi bạo lực khi trưởng thành.

Hoạt động tập huấn nâng cao nhận thức về bảo vệ trẻ em được triển khai tại xã Hoằng Châu.

Từ thực tế đó, Dự án “Nâng cao năng lực cộng đồng trong phòng, chống bạo lực thể chất đối với trẻ em” do Tổ chức Terre des Hommes, Cộng hòa liên bang Đức tài trợ được triển khai tại Thanh Hóa từ tháng 11/2023 đến tháng 10/2026. Dự án do Hội Bảo trợ người khuyết tật, trẻ mồ côi và bảo vệ quyền trẻ em tỉnh Thanh Hóa thực hiện tại 11 xã, phường trọng điểm trên địa bàn tỉnh. Mục tiêu lớn nhất là giúp trẻ được sống trong môi trường an toàn, không còn đòn roi, quát mắng hay những hình thức trừng phạt gây tổn thương.

Điểm đáng chú ý của dự án là không chỉ tập trung vào trẻ em mà hướng tới cả cộng đồng. Bởi muốn trẻ được bảo vệ thì trước tiên người lớn phải thay đổi nhận thức. Cha mẹ, người chăm sóc, cán bộ địa phương, giáo viên, đoàn thể và cả những người có uy tín trong thôn xóm đều được mời tham gia các hoạt động truyền thông, tập huấn và sinh hoạt cộng đồng.

Tại các nhà văn hóa hay trường học, nhiều buổi sinh hoạt được tổ chức với cách làm gần gũi, dễ hiểu. Không phải những bài giảng khô cứng, người dân cùng nhau trao đổi các tình huống rất đời thường như con chậm học, trẻ bướng bỉnh, không nghe lời hay cãi người lớn thì nên xử lý thế nào. Từ đó, mọi người được hướng dẫn những phương pháp kỷ luật tích cực thay cho đánh mắng.

Chị Nguyễn Thị Ngọc ở xã Hoằng Châu chia sẻ: "Trước đây, cứ thấy con nghịch là tôi quát và đánh vì nghĩ như vậy con mới sợ. Nhưng sau khi tham gia các buổi sinh hoạt, tôi nhận ra nhiều khi chính sự nóng giận của người lớn khiến trẻ dễ bị tổn thương. Giờ đây, thay vì dùng roi vọt, tôi dành thời gian nói chuyện và giải thích cho con nhiều hơn".

Không chỉ phụ huynh, trẻ em cũng được tham gia vào các hoạt động của dự án. Các em được học về quyền trẻ em, kỹ năng bảo vệ bản thân, cách chia sẻ khi gặp bạo lực và được khuyến khích nói lên suy nghĩ của mình. Đây là điều rất quan trọng vì nhiều trẻ từng nghĩ bị đánh mắng là chuyện bình thường nên không dám lên tiếng.

Theo thông tin từ dự án, đến nay đã có hơn 80 buổi sinh hoạt cộng đồng được tổ chức với hơn 4.000 lượt người tham gia, trong đó có hơn 1.500 trẻ em. Bên cạnh đó, hệ thống loa truyền thanh tại 11 xã, phường cũng phát hơn 400 lượt tuyên truyền về phòng chống bạo lực trẻ em, kỹ năng làm cha mẹ tích cực và phương pháp giáo dục không dùng đòn roi. Ước tính gần 35.000 người đã được tiếp cận thông tin từ hoạt động này.

Ở nhiều địa phương, người dân bắt đầu thay đổi suy nghĩ về việc nuôi dạy con. Nếu trước đây chuyện đánh con thường được xem là quyền của cha mẹ, thì nay nhiều người hiểu rằng trẻ em cũng có quyền được tôn trọng và bảo vệ. Những câu nói như “đánh cho chừa”, “không đánh không nên người” dần được nhìn nhận lại.

Điều đáng mừng là dự án nhận được sự hưởng ứng khá tích cực từ chính quyền địa phương và cộng đồng. Các tổ chức đoàn thể phối hợp tham gia, trường học tạo điều kiện cho học sinh tham gia các buổi ngoại khóa về phòng chống bạo lực trẻ em. Nhiều người dân sau khi được tập huấn đã trở thành tuyên truyền viên tích cực ngay tại nơi mình sinh sống. Không ít người lần đầu tiên được nghe và hiểu rõ về tác hại của bạo lực thể chất đối với trẻ em. Những tổn thương ấy không chỉ là vết đau trên cơ thể, mà còn ảnh hưởng lâu dài đến tâm lý, cảm xúc và sự phát triển của trẻ. Một đứa trẻ thường xuyên bị đánh mắng có thể trở nên sợ hãi, mất niềm tin hoặc dễ nổi nóng, bạo lực với người khác.

Dự án cũng đặc biệt chú ý đến các nhóm trẻ dễ bị tổn thương như trẻ khuyết tật, trẻ mồ côi, trẻ em nghèo hay có hoàn cảnh khó khăn. Đây là những em có nguy cơ cao bị bạo lực nhưng lại ít có cơ hội được bảo vệ hoặc lên tiếng.

Dù vậy, quá trình triển khai vẫn có những khó khăn nhất định. Một số cán bộ còn hạn chế về kỹ năng tuyên truyền, trong khi việc sáp nhập đơn vị hành chính khiến nhân sự ở địa phương có nhiều thay đổi. Tuy nhiên, theo đánh giá chung, các hoạt động vẫn được triển khai đúng tiến độ và mục tiêu đề ra. Quan trọng hơn, dự án đang tạo ra sự thay đổi từ gốc rễ, đó là thay đổi nhận thức của cộng đồng. Khi người lớn hiểu rằng yêu thương không đồng nghĩa với nuông chiều, còn nghiêm khắc không nhất thiết phải dùng bạo lực, thì trẻ em sẽ có cơ hội lớn lên trong môi trường tích cực hơn.

Điều đáng quý của dự án không chỉ nằm ở những con số hoạt động hay số người tham gia, mà ở việc nhiều người dân đã thực sự thay đổi cách nhìn về việc dạy con. Họ hiểu rằng, trẻ em không cần lớn lên trong sợ hãi để trở thành người tốt. Điều trẻ cần là được yêu thương, hướng dẫn và tôn trọng.

Một đứa trẻ được lớn lên trong môi trường an toàn sẽ tự tin hơn, biết yêu thương hơn và có cơ hội phát triển toàn diện hơn. Và khi cộng đồng cùng chung tay bảo vệ trẻ em, những tiếng quát mắng hay đòn roi sẽ dần được thay bằng sự lắng nghe và thấu hiểu. Đó cũng là cách để gìn giữ tuổi thơ bình yên cho trẻ em hôm nay và mai sau.

Bài và ảnh: Trần Hằng