Bảo vệ môi trường từ việc xử lý vỏ thuốc trừ sâu trên đồng ruộng

8 giờ sáng, trên cánh đồng xã Đồng Tiến từng tốp người men theo bờ ruộng, người cúi xuống nhặt từng vỏ chai nhựa, gói thuốc trừ sâu mắc trong cỏ, nằm ở mép mương dẫn nước. Đợt ra quân thu gom vỏ bao bì đựng thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) do Hội Nông dân xã Đồng Tiến tổ chức, với sự tham gia của 346 cán bộ, hội viên. Kết quả, 219 bao tải chứa vỏ bao bì thuốc BVTV và rác thải nông nghiệp được thu gom. Lượng rác trên được tập kết từ 109 bể chứa và nhiều khu vực sản xuất.

Hội viên nông dân xã Đồng Tiến thu gom bao bì thuốc bảo vệ thực vật còn sót lại ven bờ ruộng.

Nếu Đồng Tiến lựa chọn cách làm bằng những đợt ra quân tập trung, thì xã Trung Chính lại lựa chọn giải pháp bảo vệ môi trường đồng ruộng bằng việc đặt bể chứa vỏ bao bì thuốc BVTV ngay vùng sản xuất. Thực hiện kế hoạch bảo vệ môi trường trong sản xuất nông nghiệp năm 2026, Hội Nông dân xã Trung Chính triển khai lắp đặt 55 bể chứa vỏ bao bì thuốc BVTV tại các khu vực sản xuất tập trung. Những bể chứa bằng bê tông được bố trí dọc đường nội đồng, gần khu canh tác để người dân thuận tiện bỏ bao bì sau sử dụng. Bà Bùi Thị Thu, Chủ tịch Hội Nông dân xã Trung Chính, cho biết: “Trước đây, nhiều người phun thuốc BVTV xong tiện tay vứt ngay tại bờ ruộng, xuống kênh mương. Khi có bể chứa đặt gần khu sản xuất, việc thu gom vỏ bao bì thuốc BTTV thuận tiện hơn và dần hình thành thói quen mới”.

Tương tự, cuối tháng 4/2026, nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh đã triển khai xây dựng điểm thu gom và tổ chức hoạt động thu gom, xử lý bao bì thuốc BVTV sau sử dụng. Tại xã Hoằng Châu, các chi hội nông dân tổ chức ra quân thu gom trên đồng ruộng. Ở xã Hoằng Lộc hoạt động vệ sinh đồng ruộng được duy trì gắn với phong trào của hội nông dân địa phương. Hay xã Thiệu Tiến đã thành lập tổ nông dân thu gom bao bì thuốc BVTV... Theo Chi cục Trồng trọt và BVTV (Sở Nông nghiệp và Môi trường), toàn tỉnh hiện có 28.300 bể chứa bao gói thuốc BVTV đặt tại các vùng sản xuất. Năm 2025, lượng bao bì thuốc BVTV được thu gom khoảng 35,2 tấn, trong đó đã xử lý 31,68 tấn, đạt khoảng 90%. Con số hàng chục tấn bao bì được thu gom mỗi năm cho thấy lượng chất thải phát sinh sau sản xuất nông nghiệp không nhỏ. Những chiếc bể chứa vỏ bao bì thuốc BVTV trên đồng ruộng hay các đợt ra quân đã góp phần làm giảm lượng lớn chất thải nguy hại theo nước lan vào kênh mương hoặc ngấm xuống đất. Tuy nhiên, sau thu gom là bài toán tập kết, vận chuyển và xử lý chất thải nguy hại, khâu đòi hỏi kinh phí cùng quy trình riêng. Trong báo cáo đánh giá giai đoạn 2021-2025, Hội Nông dân tỉnh nhìn nhận nguồn lực dành cho các mô hình bảo vệ môi trường còn hạn chế, việc xã hội hóa trong thu gom, xử lý chất thải chưa đáp ứng yêu cầu thực tế và khó hơn cả là thay đổi thói quen xử lý chất thải sau sản xuất.

Song song với thu gom, nhiều địa phương đang chuyển hướng sang giảm phát sinh chất thải ngay từ đầu vụ thông qua sử dụng chế phẩm sinh học, vật tư thân thiện môi trường và mở rộng mô hình sản xuất an toàn. Hàng trăm lớp tập huấn về xử lý rơm rạ, chất thải nông nghiệp, sử dụng chế phẩm sinh học đã được tổ chức cho hàng chục nghìn lượt hội viên nông dân. Bên cạnh đó, hoạt động tuyên truyền nâng cao nhận thức của người dân trong bảo vệ môi trường cũng được mở rộng. Giai đoạn 2021-2025, các cấp hội nông dân trong tỉnh đã tổ chức 80.886 buổi tuyên truyền về bảo vệ môi trường; 553 cơ sở hội và 4.255 chi hội triển khai ký cam kết thực hiện các tiêu chí bảo vệ môi trường. Dẫu vậy, việc thay đổi thói quen xử lý rác sau sản xuất ở một bộ phận người dân vẫn còn chậm. Đây cũng là lý do tình trạng vỏ bao bì thuốc BVTV bị bỏ lại trên đồng ruộng chưa chấm dứt hoàn toàn.

Những chiếc vỏ bao bì thuốc BVTV được thu gom chưa đủ để khép lại câu chuyện ô nhiễm từ sản xuất nông nghiệp. Nhưng từ những thay đổi rất cụ thể, như đặt bể chứa gần ruộng hay hình thành thói quen không bỏ lại bao bì sau sử dụng, nhiều địa phương đang cố giữ môi trường đồng ruộng sạch hơn từ những việc tưởng nhỏ.

Bài và ảnh: Tăng Thúy