Ứng dụng công nghệ trong chế biến, bảo quản nông sản

Thời gian qua, nhiều doanh nghiệp, HTX trên địa bàn tỉnh đã tích cực ứng dụng công nghệ hiện đại vào khâu bảo quản, chế biến nông sản. Đây không chỉ là giải pháp giúp hạn chế thấp nhất hao hụt trong sản xuất mà còn góp phần nâng cao chất lượng, giá trị sản phẩm, hướng tới sản xuất nông nghiệp bền vững.

Ứng dụng công nghệ sấy thăng hoa trong sản xuất sản phẩm rau má tại HTX Dịch vụ cây trồng và vật nuôi Đồng Ngâu, xã Thọ Long.

Thanh Hóa là một trong những địa phương có diện tích sản xuất nông nghiệp lớn với nhiều mặt hàng chủ lực như lúa gạo, rau - củ - quả, thủy sản, các loại cây ăn quả đặc sản. Sản lượng nông sản hằng năm lớn, với khoảng hơn 1,4 triệu tấn lúa, 540.000 tấn rau củ quả, khoảng 240.000 tấn thịt lợn, 33.000 tấn sữa tươi và khoảng 240.000 tấn hải sản/năm... Do đó, nhu cầu bảo quản, sơ chế và chế biến sản phẩm sau thu hoạch khá lớn. Tuy nhiên, sự thiếu đồng bộ, lạc hậu trong khâu bảo quản, chế biến sau thu hoạch đã khiến thất thoát sản lượng nông sản. Theo đánh giá của Chi cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường (Sở Nông nghiệp và Môi trường), tổn thất sau thu hoạch của các loại cây trồng trên địa bàn tỉnh còn khá cao, như: ở cây có hạt khoảng 10%; rau, củ, quả khoảng 10 - 15%. Thậm chí, ở một số loại nông sản thu hoạch theo thời vụ, có sản lượng lớn, mỗi khi gặp thời tiết bất lợi, mức tổn thất có thể cao hơn khoảng 20%. Trước thực tế đó, bằng nguồn hỗ trợ từ các chương trình, dự án, các sở, ngành, địa phương đã lựa chọn, hỗ trợ một số HTX điển hình xây dựng nhà xưởng sơ chế, kho lạnh, đầu tư thiết bị sấy công nghiệp, sấy lạnh để bảo quản nông sản.

HTX Dịch vụ nông nghiệp Định Tường (xã Yên Định) là một trong những HTX đi đầu trong việc liên kết sản xuất lúa giống, lúa thương phẩm của khu vực. Trung bình mỗi vụ HTX sản xuất khoảng 300ha, tương đương với khoảng 20.000 tấn lúa. Đặc biệt, vụ thu hoạch lúa thường vào khoảng thời gian thời tiết thất thường nên việc bảo quản gặp nhiều khó khăn. Ông Lê Văn Thủy, cán bộ kỹ thuật HTX cho biết: “Với lượng lúa giống, lúa thương phẩm khá lớn, nên vào mỗi vụ thu hoạch, việc bảo quản tốt, bảo đảm yêu cầu của thị trường và đơn vị thu mua là “bài toán khó”. Do đó, HTX đã đầu tư gần 1 tỷ đồng mua 3 máy sấy, công suất 60 tấn/lượt/máy và máy xay, xát lúa để hỗ trợ dịch vụ sấy bảo quản, chế biến gạo thô, tinh cho người dân và các đơn vị lân cận”. Được biết, việc đầu tư, ứng dụng công nghệ không chỉ giúp HTX giải quyết triệt để khâu bảo quản sau thu hoạch, nâng cao chất lượng gạo thô và gạo tinh, mà còn góp phần nâng cao vị thế của HTX trong ngành sản xuất lúa gạo của tỉnh.

Còn tại HTX Dịch vụ cây trồng và vật nuôi Đồng Ngâu (xã Thọ Long), công nghệ sấy lạnh và sấy thăng hoa đã góp phần nâng tầm sản phẩm rau má của địa phương; trở thành đòn bẩy để HTX phát triển thành công sản phẩm OCOP 3 sao bột rau má Đồng Ngâu và các sản phẩm “tiền OCOP” là bột rau má đậu xanh, bột rau má hạt sen. Ông Lê Viết Ngọc, Giám đốc HTX, cho biết: “Việc áp dụng công nghệ sấy lạnh, sấy thăng hoa hiện đại đã giúp giữ nguyên màu sắc, hương vị và hàm lượng dinh dưỡng trong cây rau má. Nhờ đó, sản phẩm bột rau má mịn mát, giữ trọn độ tươi ngon tự nhiên, mở ra cơ hội phát triển đa dạng các dòng sản phẩm tiện lợi như trà túi lọc, bột dinh dưỡng hòa tan hay mỹ phẩm thiên nhiên. Điều này giúp nâng tầm giá trị nông sản địa phương, tạo đầu ra ổn định và gia tăng thu nhập bền vững cho các hộ liên kết”.

Theo thống kê, trên địa bàn tỉnh có khoảng 595 máy sấy nông sản, 17.250 máy chế biến lương thực, 159 máy chế biến thủy sản, đáp ứng một phần nhu cầu sản xuất, bảo quản và chế biến nông sản trong Nhân dân. Bên cạnh việc đổi mới dây chuyền, trang thiết bị, các doanh nghiệp, HTX trên địa bàn tỉnh cũng đẩy mạnh tích hợp công nghệ số vào khâu quản lý chất lượng. Việc dán mã QR truy xuất nguồn gốc, áp dụng quy trình VietGAP, GlobalGAP kết hợp với quy trình đóng gói chuẩn hóa đã giúp nông sản Thanh Hóa khẳng định uy tín trên kệ của các hệ thống siêu thị lớn như Go!, WinMart, Co.opmart và các sàn thương mại điện tử.

Để hỗ trợ các HTX, doanh nghiệp và người dân giảm thiểu tổn thất trong sản xuất, những năm qua, các sở, ngành, địa phương và đơn vị trong tỉnh đã vận dụng linh hoạt các nguồn hỗ trợ về trang thiết bị, máy móc, cơ giới hóa để hỗ trợ kho, thiết bị chứa, bảo quản lúa, rau, củ, quả, hỗ trợ đóng mới hầm bảo quản cho các tàu cá đánh bắt vùng khơi... Từ đó đã tạo ra những bước tiến vượt bậc trong tư duy sản xuất nông nghiệp, mở ra hướng phát triển nông nghiệp chuyên nghiệp, bền vững, giá trị gia tăng cao.

Bài và ảnh: Lê Hòa