Chấn chỉnh thu, chi để lành mạnh học đường

Lạm thu, thu trá hình trong trường học từng làm cho bức tranh giáo dục ở nhiều nơi trở nên vẩn đục, phụ huynh mất niềm tin. Yêu cầu chấn chỉnh các khoản thu trái quy định đã trở thành vấn đề thúc bách nhiều năm.

Việc Sở Giáo dục và Đào tạo Thanh Hóa ban hành Công văn số 4754/SGDĐT-KHTC hướng dẫn thực hiện các khoản thu, chi trong các cơ sở giáo dục công lập năm học 2026-2027 ngay sau khai giảng, cần được nhìn nhận không chỉ dưới góc độ quản lý tài chính. Đó còn là một bước đi cụ thể trong quyết tâm làm sạch môi trường học đường.

Theo đó, các khoản thu được đặt trong một nguyên tắc là phải có căn cứ pháp lý, được công khai và sử dụng đúng mục đích. Nhà trường không được tự đặt ra khoản thu mới, không thu vượt quy định. Với những khoản chưa được quy định cụ thể, cơ sở giáo dục phải rà soát, báo cáo và xin ý kiến cơ quan có thẩm quyền trước khi thực hiện. Quy định này tưởng như chỉ là chuyện quản lý hành chính thông thường, nhưng lại chạm đến một vấn đề mà dư luận rất quan tâm, đó là sự tường minh.

Theo hướng dẫn, năm học 2026-2027 nhiều dịch vụ phục vụ, hỗ trợ hoạt động giáo dục được quy định mức thu cụ thể. Cùng với việc quy định mức thu, Sở Giáo dục và Đào tạo đặc biệt nhấn mạnh, không phải học sinh nào cũng phải sử dụng và đóng tất cả các dịch vụ. Những dịch vụ theo nhu cầu phải được đăng ký tự nguyện. Tinh thần này cần được quán triệt đến từng cơ sở giáo dục, từng cán bộ quản lý, giáo viên và ban đại diện cha mẹ học sinh để cùng biết, cùng thực hiện. Lâu nay, nhiều khoản thu mang tính “tự nguyện” ở không ít lớp học đôi khi rất mong manh, được quyết định chỉ bằng một biên bản có tính hình thức, một động tác giơ tay biểu quyết miễn cưỡng tại cuộc họp phụ huynh.

Một vấn đề rất đáng chú ý trong hướng dẫn nữa là, ban đại diện cha mẹ học sinh không được vận động tiền để bảo vệ cơ sở vật chất, bảo đảm an ninh trường học, trông giữ phương tiện, vệ sinh trường lớp; khen thưởng cán bộ, giáo viên, nhân viên; mua sắm thiết bị, đồ dùng dạy học; sửa chữa, nâng cấp, xây dựng công trình trường học. Chủ trương này dù đã được đặt ra trước đó, nhưng việc thực hiện chưa nghiêm. Việc Sở Giáo dục và Đào tạo đưa vào văn bản những khoản ban đại diện cha mẹ học sinh không được vận động là để trả lại đúng vai trò cho tổ chức này.

Đổi mới giáo dục không chỉ bắt đầu từ chương trình, sách giáo khoa, hay phương pháp dạy học. Nó bắt đầu cả từ cách người lớn ứng xử với nhau qua các khoản thu trong trường học. Khi những vấn đề này trở nên tường minh, đúng quy định, kỷ cương trường học sẽ không còn là những dòng chữ trong văn bản, mà trở thành thực chất. Việc quán triệt và thực hiện nghiêm Công văn số 4754/SGDĐT-KHTC của Sở Giáo dục và Đào tạo vì thế phải được xem là yêu cầu cấp thiết không kém gì việc nâng cao chất lượng dạy và học.

Thái Minh