Bữa ăn bán trú - kiểm soát từ nguồn nguyên liệu

Năm học 2026-2027 vừa bắt đầu, tại những trường tổ chức bữa ăn bán trú, an toàn thực phẩm được chú trọng ngay từ đầu năm học. Từ lựa chọn nhà cung cấp, kiểm tra nguyên liệu đến chế biến, lưu mẫu, các khâu đều được kiểm soát để bữa ăn của học sinh an toàn, đủ dinh dưỡng.

Thức ăn được lưu mẫu hằng ngày tại Trường Mầm non Bình Minh, phục vụ công tác kiểm soát an toàn thực phẩm.

Nhà trường kiểm soát từ đầu vào

Dù tự tổ chức bếp ăn hay ký hợp đồng với đơn vị cung cấp suất ăn, nhà trường vẫn phải kiểm soát nguồn thực phẩm. Việc kiểm soát bắt đầu từ lựa chọn nhà cung cấp, tiếp nhận nguyên liệu và được duy trì trong các khâu sơ chế, chế biến, lưu mẫu.

Tại Trường Mầm non Quảng Hưng, phường Quảng Phú, thực phẩm được kiểm tra trước khi tiếp nhận. Khi thực phẩm được đưa đến, ban giám hiệu, nhân viên, giáo viên và đại diện phụ huynh cùng kiểm tra. Hiệu trưởng Trường Mầm non Quảng Hưng, Lê Thị Hương nhấn mạnh: “Nhà trường ưu tiên lựa chọn những nhà cung cấp có đầy đủ về hồ sơ pháp lý cũng như nguồn cung cấp đầu vào được giám sát chặt chẽ. Ngay từ khâu đầu vào có ban giám hiệu nhà trường, đại diện nhân viên, giáo viên và đại diện phụ huynh kiểm tra nguồn thực phẩm đảm bảo tươi ngon, đủ về số lượng và đảm bảo về chất lượng. Ngoài ra, trường rất chú trọng thực hiện quy trình bếp ăn một chiều, kiểm thực 3 bước”.

Ở Trường Mầm non Bình Minh, phường Hạc Thành, việc kiểm soát được thực hiện trong quá trình tiếp nhận, sơ chế. Ban giám hiệu, ban giám sát và phụ huynh thường xuyên theo dõi thực phẩm đầu vào, quy trình sơ chế. Với những thực phẩm không bảo đảm an toàn, nhà trường liên hệ với nhà cung cấp để hoàn trả, cương quyết không đưa vào bếp. Bà Hà Thị Thủy, Hiệu trưởng Trường Mầm non Bình Minh chia sẻ: “Ban giám hiệu, ban giám sát nhà trường và phụ huynh thường xuyên giám sát, nhắc nhở việc đảm bảo thực phẩm đầu vào và quy trình sơ chế bữa ăn của các con. Nếu trường hợp thực phẩm không đảm bảo an toàn thì nhà trường sẽ liên hệ với bên cung cấp thực phẩm và hoàn trả lại”.

Từ việc lựa chọn nhà cung cấp đến kiểm tra khi thực phẩm nhập bếp, trách nhiệm được đặt ở từng khâu cụ thể. Cách tổ chức bếp ăn có thể khác nhau, nhưng nhà trường vẫn là nơi chịu trách nhiệm kiểm soát an toàn thực phẩm trong suốt quá trình tổ chức bữa ăn.

Minh bạch để phụ huynh cùng giám sát

Cùng với kiểm soát trong bếp, các trường công khai thông tin để phụ huynh biết và tham gia giám sát. Tại Trường Tiểu học Quảng Thành, phường Quảng Phú, hơn 1.700 học sinh tham gia ăn bán trú trong năm học này. Nhà trường xây dựng thực đơn theo tuần, công khai với phụ huynh; hằng ngày, hình ảnh quá trình chuẩn bị bữa ăn được gửi vào các nhóm zalo của lớp. Ban đại diện cha mẹ học sinh được tạo điều kiện kiểm tra bếp ăn định kỳ hoặc đột xuất. Phụ huynh cùng nhà trường theo dõi các khâu, từ tiếp nhận nguyên liệu, sơ chế, chế biến đến chia suất ăn.

Có hai con học lớp 1 và lớp 3 tại trường, chị Đào Thị Thu Hà, phường Quảng Phú chia sẻ sau khi tham quan, giám sát bếp ăn: “Hôm nay tôi có mặt ở đây để tham quan và giám sát bếp ăn. Tôi nhận thấy bữa ăn rất đảm bảo dinh dưỡng để các con có thể học tập, vui chơi. Tôi cảm thấy hài lòng và yên tâm”.

Theo Chi cục Vệ sinh an toàn thực phẩm tỉnh, hầu hết các trường có bếp ăn bán trú đã thực hiện bếp ăn một chiều, xây dựng thực đơn theo tuần và kiểm thực 3 bước. Nguyên liệu được kiểm tra khi nhập; trong quá trình sơ chế, chế biến đến khi ăn, thực phẩm tiếp tục được kiểm tra; thức ăn được lưu mẫu theo quy định. Các trường chú trọng định lượng dinh dưỡng phù hợp với từng lứa tuổi.

Thanh Hóa hiện có 764 trường học sau sắp xếp. Bữa ăn bán trú được tổ chức ở hầu hết các trường mầm non trên địa bàn tỉnh. Ở các cấp học khác, việc tổ chức tùy điều kiện thực tế của từng địa phương và nhà trường. Dù tổ chức theo cách nào, việc kiểm soát nguồn thực phẩm và quy trình chế biến vẫn phải được thực hiện đầy đủ.

Yêu cầu này cũng được nhấn mạnh tại Công điện số 64/CĐ-TTg ngày 13/9/2026 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường bảo đảm an toàn, chất lượng bữa ăn bán trú, bữa ăn học đường. Công điện yêu cầu kiểm soát nguồn gốc, chất lượng thực phẩm, nguyên liệu và các khâu chế biến, bảo quản, vận chuyển, giao nhận, lưu mẫu; đồng thời công khai thực đơn, đơn vị cung cấp, nguồn thực phẩm để cha mẹ học sinh biết và tham gia giám sát.

Bảo đảm an toàn cho bữa ăn bán trú không nằm ở một lần kiểm tra, mà ở việc duy trì các yêu cầu trong từng ngày. Nhà trường phải kiểm tra kỹ từ khi tiếp nhận nguyên liệu, thực hiện đúng quy trình chế biến, lưu mẫu và công khai để phụ huynh cùng theo dõi. Một nguyên liệu không bảo đảm, nếu không được phát hiện ngay từ đầu, sẽ là mối nguy dẫn đến ngộ độc thực phẩm. Vì vậy, an toàn thực phẩm trong trường học cần được kiểm soát chặt chẽ từ sớm và minh bạch toàn bộ chuỗi cung ứng để tránh rủi ro cho sức khỏe học sinh.

Bài và ảnh: Hồng Tư