Ứng dụng AI phát triển nền tảng vắc-xin thế hệ mới

Hãng tin Wion vừa cho biết, các nhà khoa học tại Đại học Cambridge đã ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để phát triển một công nghệ vắc-xin mới. Thay vì nhắm vào từng biến thể virus cụ thể, nền tảng này được thiết kế để tạo ra khả năng miễn dịch toàn diện cho nhóm virus có liên quan, mở ra bước đột phá trong phòng ngừa dịch bệnh.

Ứng dụng AI phát triển nền tảng vắc-xin thế hệ mới. Ảnh minh họa.

Trong nhiều thập kỷ, việc phát triển vắc-xin thường diễn ra theo quy trình quen thuộc: xác định virus gây bệnh, sau đó thiết kế vắc-xin nhằm vào chủng virus đó. Tuy nhiên, đối với các loại virus biến đổi nhanh, các biến thể mới thường xuất hiện trước khi vắc-xin được đưa vào sử dụng rộng rãi, làm giảm hiệu quả bảo vệ.

Để khắc phục hạn chế này, nhóm nghiên cứu đã sử dụng AI để phân tích lượng lớn dữ liệu di truyền của virus, từ đó xác định những vùng protein gần như không thay đổi ở nhiều biến thể khác nhau. Thay vì chỉ tạo miễn dịch với một chủng virus, nền tảng mới hướng tới khả năng bảo vệ trên phạm vi toàn bộ nhóm virus có liên quan.

Theo các nhà nghiên cứu, cách tiếp cận này sẽ giúp ngành y tế chuyển từ thế bị động, liên tục chạy theo các biến thể mới, sang chủ động chuẩn bị trước các nguy cơ dịch bệnh.

Ý tưởng phát triển nền tảng vắc-xin này xuất phát từ bài học của dịch Ebola tại Tây Phi giai đoạn 2013-2016 và được củng cố sau đại dịch COVID-19, cho thấy sự cần thiết của các loại vắc-xin có khả năng bảo vệ trước nhiều biến thể virus.

Các nhà khoa học cho rằng cách tiếp cận này ngày càng quan trọng trong bối cảnh nguy cơ bùng phát các bệnh truyền nhiễm mới gia tăng do quá trình đô thị hóa, giao lưu quốc tế và sự tiếp xúc ngày càng nhiều giữa con người với động vật hoang dã.

AI giúp chuyển hướng phát triển vắc-xin từ ứng phó sang chủ động chuẩn bị trước các nguy cơ dịch bệnh. Ảnh: Wion.

Nền tảng vắc-xin mới đã hoàn thành thử nghiệm lâm sàng giai đoạn 1 trên 39 tình nguyện viên. Kết quả được công bố trên Journal of Infection cho thấy không ghi nhận lo ngại đáng kể về an toàn. Nhóm nghiên cứu sẽ tiếp tục triển khai các thử nghiệm quy mô lớn hơn để đánh giá hiệu quả và hướng tới hợp tác với các doanh nghiệp dược phẩm nhằm mở rộng sản xuất.

Theo nhóm nghiên cứu, dù vẫn ở giai đoạn đầu, công nghệ này có thể thay đổi cách phát triển vắc-xin, tạo khả năng bảo vệ trước nhiều virus và rút ngắn thời gian ứng phó với các dịch bệnh trong tương lai.

Thanh Giang

Nguồn: Wion.