Tiếp sức doanh nghiệp nhỏ và vừa bằng chính sách thực chất, dễ hấp thu

Doanh nghiệp (DN) nhỏ và vừa hiện chiếm khoảng 98% trong cơ cấu DN toàn tỉnh, giữ vai trò quan trọng trong tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm, tăng thu ngân sách và thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Tuy nhiên, đây cũng là khu vực dễ bị “tổn thương” nhất là khi còn hạn chế về vốn, đất đai, công nghệ, nhân lực và sức chống chịu trước biến động thị trường. Do vậy, việc thiết kế chính sách hỗ trợ thực chất, dễ tiếp cận, phù hợp khả năng hấp thụ đang là yêu cầu cấp thiết để khơi thông nguồn lực và tiếp sức cho khu vực này phát triển bền vững.

Nghiên cứu khoa học, nâng cao chất lượng sản phẩm phân bón tại Công ty CP Công nông nghiệp Tiến Nông.

"Điểm nghẽn" cần được tháo gỡ

Giai đoạn 2021-2025, Thanh Hóa thành lập hơn 18.000 DN mới, song số rút lui khỏi thị trường cũng không nhỏ. Riêng quý I/2026, toàn tỉnh có 1.068 DN mới gia nhập thị trường, tăng tới 63,3% so với cùng kỳ, đạt 35,6% kế hoạch năm; tuy nhiên cũng có tới 830 DN đăng ký tạm ngừng kinh doanh có thời hạn. Những con số này cho thấy sức phục hồi của khu vực DN vẫn thiếu bền vững, nhất là trong bối cảnh tác động từ xung đột Trung Đông đang làm gia tăng áp lực chi phí đầu vào, thị trường tiêu thụ và dòng tiền.

Theo Hiệp hội DN tỉnh, thời gian qua tỉnh đã ban hành nhiều chính sách hỗ trợ về vốn, tín dụng, nhưng hiệu quả lan tỏa chưa đạt như kỳ vọng. Không ít DN nhỏ và siêu nhỏ vẫn gặp khó trong tiếp cận các gói hỗ trợ do điều kiện còn cao, thủ tục chưa thật sự phù hợp với khả năng hấp thụ của khu vực này. Vì vậy, thiếu vốn, thiếu mặt bằng tiếp tục là “điểm nghẽn” lớn, cản trở quá trình phục hồi và mở rộng sản xuất. Bà Vũ Thị Huế, Giám đốc Công ty TNHH TH Vinasun Việt Nam, chia sẻ: “DN nhỏ như chúng tôi rất mong Nhà nước có thêm những chính sách hỗ trợ cụ thể, khả thi và thực chất hơn, nhất là về tín dụng ưu đãi để DN có điều kiện phục hồi, ổn định và phát triển sản xuất, kinh doanh”.

Mặt bằng sản xuất và sự thay đổi của chính sách thuế cũng đang là những rào cản lớn đối với DN nhỏ và vừa. Ông Tạ Hữu Sơn, Chủ tịch Hiệp hội DN xã Hoằng Hóa, Giám đốc Công ty TNHH Tùng Dương, cho biết: "Trong khoảng hai năm trở lại đây, hoạt động sản xuất, kinh doanh của DN trên địa bàn gặp rất nhiều khó khăn. Nhiều ngành nghề chịu tác động rõ rệt, đặc biệt là lĩnh vực xây dựng do tình trạng khan hiếm sỏi, cát, đá kéo dài, làm chi phí đầu vào tăng cao, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ sản xuất. Cùng với đó, không ít DN còn lúng túng, chưa kịp thích ứng với những thay đổi về cơ chế, chính sách, nhất là trong lĩnh vực thuế".

Theo ông Tạ Hữu Sơn, thêm một khó khăn lớn hiện nay của DN nhỏ và vừa là thiếu mặt bằng sản xuất, kinh doanh. Quỹ đất dành cho sản xuất ngày càng thu hẹp, trong khi quá trình chờ quy hoạch khu, cụm công nghiệp thường kéo dài. Với DN quy mô nhỏ, nhu cầu mặt bằng chỉ từ vài trăm đến vài nghìn m2, nhưng lại rất khó tiếp cận diện tích phù hợp. Trong khi đó, giá thuê đất tại các khu công nghiệp hiện nay còn ở mức cao, vượt quá khả năng của nhiều DN nhỏ và vừa, khiến chi phí đầu tư ban đầu trở thành rào cản lớn. Từ thực tế đó, cộng đồng DN mong muốn các cấp chính quyền tiếp tục rà soát, bổ sung quy hoạch các khu, cụm sản xuất phù hợp hơn, tạo điều kiện thuận lợi về mặt bằng để yên tâm đầu tư, mở rộng sản xuất, đúng với tinh thần Trung ương đã nhiều lần nhấn mạnh về vai trò của khu vực kinh tế tư nhân.

Chính sách phải “trúng đích” và đo được hiệu quả

Thời gian qua, bên cạnh các cơ chế, chính sách của Trung ương, tỉnh Thanh Hóa cũng chủ động ban hành nhiều đề án, chương trình hỗ trợ DN. Một số chính sách đã phát huy hiệu quả, góp phần tháo gỡ khó khăn, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh. Tuy nhiên, cũng có chính sách phải điều chỉnh, thậm chí dừng thực hiện do chưa phù hợp với thực tiễn. Điều đó cho thấy, hỗ trợ DN không chỉ cần quyết tâm chính trị, mà quan trọng hơn là chính sách phải “trúng” nhu cầu, đúng đối tượng và có khả năng đi vào cuộc sống.

Thực hiện tinh thần Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, ngày 15/1/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 20/2026/NĐ-CP với nhiều cơ chế đặc thù nhằm thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân phát triển. Trong đó, có nhiều chính sách trọng tâm hỗ trợ DN nhỏ và vừa, DN đổi mới sáng tạo, công nghệ cao và công nghiệp hỗ trợ.

Một trong những điểm đáng chú ý của nghị định là cải thiện khả năng tiếp cận đất đai, mặt bằng sản xuất - kinh doanh cho DN tư nhân. Theo đó, UBND cấp tỉnh phải công khai trên cổng thông tin điện tử các nguyên tắc, tiêu chí, nội dung hỗ trợ đầu tư hạ tầng tại khu công nghiệp, cụm công nghiệp, vườn ươm công nghệ; đồng thời công bố rõ quỹ đất dành cho các nhóm DN ưu tiên thuê hoặc thuê lại. Đây được xem là giải pháp quan trọng tháo gỡ “điểm nghẽn” mặt bằng sản xuất lâu nay.

Đối với DN nhỏ và vừa thành lập mới, nghị định quy định miễn thuế thu nhập DN trong 3 năm đầu kể từ ngày được cấp giấy chứng nhận đăng ký. Nghị định cũng dành trọng tâm cho chính sách ưu đãi thuế nhằm thúc đẩy khởi nghiệp sáng tạo và mở rộng khu vực kinh tế tư nhân. Các tổ chức quản lý quỹ đầu tư khởi nghiệp sáng tạo, đơn vị trung gian hỗ trợ khởi nghiệp được hưởng cơ chế miễn, giảm thuế theo quy định; DN có thu nhập từ chuyển nhượng vốn góp vào DN khởi nghiệp sáng tạo cũng được miễn thuế trong một số trường hợp.

Theo Kế hoạch số 149-KH-UBND của UBND tỉnh về thực hiện Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị, Nghị quyết số 138/NQ-CP và Nghị quyết số 139/NQ-CP của Chính phủ, Kế hoạch hành động số 282-KH/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về phát triển kinh tế tư nhân, tầm nhìn đến năm 2045, Thanh Hóa đặt mục tiêu có khoảng 70.000 DN hoạt động hiệu quả, đội ngũ doanh nhân phát triển cả về số lượng và chất lượng; khu vực kinh tế tư nhân đóng góp khoảng 70% GRDP, trở thành lực lượng nòng cốt của nền kinh tế tỉnh.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, tỉnh xác định tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính, hoàn thiện thể chế, bảo vệ quyền sở hữu tài sản, quyền tự do kinh doanh và cạnh tranh bình đẳng; đồng thời tạo thuận lợi cho khu vực tư nhân tiếp cận các nguồn lực về đất đai, vốn và nhân lực chất lượng cao. Cùng với đó là thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh; hỗ trợ thực chất, hiệu quả DN nhỏ, siêu nhỏ và hộ kinh doanh.

Tuy nhiên, chính sách chỉ phát huy giá trị khi được thiết kế phù hợp và triển khai hiệu quả trong thực tiễn. Theo ông Mạc Quốc Anh, Viện trưởng Viện Kinh tế và Phát triển doanh nghiệp, Trung ương đã có nhiều cơ chế hỗ trợ tốt, nhất là về thuế, phí, mặt bằng. Vấn đề quan trọng là địa phương phải bám sát DN để ban hành những chính sách khả thi; đồng thời đánh giá khách quan kết quả thực hiện bằng những con số cụ thể: Có bao nhiêu DN được thụ hưởng, mức hỗ trợ ra sao, tác động như thế nào đến sản xuất, kinh doanh. Các hoạt động sơ kết, tổng kết, rút kinh nghiệm cũng cần được triển khai thường xuyên để tiếp tục hoàn thiện giải pháp mới, hỗ trợ DN ngày càng thực chất, hiệu quả hơn.

Bài và ảnh: Minh Hằng