Quốc hội Thụy Sĩ thông qua kế hoạch gây tranh cãi về điện hạt nhân

Quốc hội Thụy Sĩ vừa thông qua kế hoạch gây tranh cãi của chính phủ về việc cho phép xây dựng các nhà máy điện hạt nhân mới, đảo ngược lệnh cấm được áp dụng từ năm 2018 và mở đường cho một cuộc trưng cầu dân ý trên toàn quốc.

Ngày 18/6, Quốc hội Thụy Sĩ đã thông qua kế hoạch gây tranh cãi của chính phủ về việc cho phép xây dựng các nhà máy điện hạt nhân mới, đảo ngược lệnh cấm được áp dụng từ năm 2018 và mở đường cho một cuộc trưng cầu dân ý trên toàn quốc. Ảnh: AFP.

Hạ viện Thụy Sĩ ngày 18/6 đã bỏ phiếu ủng hộ đề xuất của chính phủ, đồng thuận với quyết định trước đó của Thượng viện nhằm hủy bỏ lệnh cấm được ban hành sau cuộc trưng cầu dân ý năm 2017, khi các lực lượng phản đối điện hạt nhân giành chiến thắng. Trong các cuộc tranh luận tại Quốc hội, Bộ trưởng Năng lượng Albert Rosti nhấn mạnh sự cần thiết phải duy trì lựa chọn điện hạt nhân nhằm bảo đảm nguồn cung năng lượng lâu dài cho đất nước.

Các nhà hoạt động của Greenpeace treo biểu ngữ có dòng chữ “Kết thúc” tại một tòa nhà của nhà máy điện hạt nhân Beznau, ngày 5 tháng 3 năm 2014. Ảnh: AP.

Chủ tịch Đảng Xanh Lisa Mazzone chỉ trích quyết định của Quốc hội, cho rằng động thái này “phá hoại sự phát triển nhanh chóng của năng lượng tái tạo, công tác bảo vệ khí hậu và chủ quyền năng lượng của Thụy Sĩ”. Đảng Xanh cho biết việc thu thập chữ ký để tổ chức trưng cầu dân ý sẽ bắt đầu ngay trong tháng này.

Theo cơ chế dân chủ trực tiếp của Thụy Sĩ, để kích hoạt một cuộc trưng cầu dân ý, phe phản đối phải thu thập được 50.000 chữ ký hợp lệ trong vòng 100 ngày kể từ khi luật mới được công bố. Giới quan sát nhận định liên minh này nhiều khả năng sẽ đạt được yêu cầu trên.

Chính phủ Thụy Sĩ từ năm 2024 đã thúc đẩy việc đảo ngược lệnh cấm điện hạt nhân với lý do nhu cầu điện năng trong nước có lượng phát thải carbon thấp ngày càng tăng nhằm thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Ngoài ra, chính phủ cũng viện dẫn nguy cơ thiếu hụt điện do các biến động quốc tế như xung đột giữa Mỹ và Israel với Iran, cuộc xung đột tại Ukraine, cùng sự phụ thuộc của Thụy Sĩ vào nguồn điện nhập khẩu trong mùa đông.

Theo chính phủ, việc cho phép xây dựng các nhà máy điện hạt nhân mới sẽ tạo ra một “chính sách bảo hiểm” cho an ninh năng lượng quốc gia trong trường hợp các nguồn năng lượng tái tạo không đáp ứng đủ nhu cầu hoặc chưa có giải pháp thân thiện với khí hậu khác để bảo đảm sản xuất điện.

Năm 2017, cử tri Thụy Sĩ đã bỏ phiếu thông qua kế hoạch loại bỏ dần điện hạt nhân và cấm xây dựng các nhà máy mới. Quyết định này là kết quả của quá trình kéo dài nhiều năm sau thảm họa hạt nhân Fukushima tại Nhật Bản năm 2011 do sóng thần gây ra.

Hiện Thụy Sĩ vẫn vận hành 4 lò phản ứng hạt nhân được xây dựng từ thế kỷ XX. Trong đó, Beznau 1, đưa vào hoạt động năm 1969, là lò phản ứng hạt nhân đang hoạt động lâu đời nhất châu Âu và sẽ ngừng vận hành vào năm 2033. Beznau 2, hòa lưới điện từ năm 1971, dự kiến đóng cửa vào năm 2032. Hai nhà máy còn lại là Gösgen và Leibstadt lần lượt bắt đầu hoạt động vào các năm 1979 và 1984.

Thanh Vân