Phát triển ngành thủy sản hiện đại, bền vững

Những năm gần đây, các địa phương trong tỉnh đã đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao trong nuôi trồng và hiện đại hóa đội tàu khai thác. Đồng thời, xây dựng một hệ sinh thái thủy sản bền vững, hiệu quả kinh tế cao thích ứng với biến đổi khí hậu để hiện thực hóa mục tiêu đưa thủy sản trở thành ngành kinh tế mũi nhọn.

Thu mua sản phẩm thủy sản khai thác tại Cảng cá Lạch Bạng, phường Hải Bình.

Theo dự báo của ngành chuyên môn, do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, hoạt động khai thác tận diệt của ngư dân nên sản lượng hải sản sẽ giảm dần theo thời gian. Do đó, để bù đắp sản lượng hải sản trong điều kiện khai thác được dự báo ngày càng khó khăn, tỉnh đã chỉ đạo các địa phương khuyến khích người dân mở rộng diện tích nuôi trồng ở cả 3 loại hình: nước mặn, nước lợ và nước ngọt. Theo thống kê, toàn tỉnh đã phát triển được khoảng 6.000 lồng nuôi cá, 1.000ha nuôi ngao, 4.100ha nuôi tôm. Mặc dù suốt từ năm 2022 đến nay, diện tích nuôi trồng luôn ổn định, sản lượng thủy sản nuôi trồng tăng đáng kể nhờ việc áp dụng các tiến bộ kỹ thuật, công nghệ hiện đại vào sản xuất.

Xã Tân Tiến được biết đến là vùng đất chiêm trũng, chủ yếu sản xuất cây cói. Tuy nhiên, do biến đổi của thị trường, sản xuất cói không mang lại hiệu quả kinh tế như kỳ vọng nên người dân đã chuyển đổi cơ cấu cây trồng và đối tượng sản xuất. Cùng với đó, chính quyền địa phương đã vận động các hộ dân tích tụ, tập trung đất đai chuyển sang mô hình trang trại, nuôi trồng thủy sản.

Năm 2017, anh Nguyễn Văn Kiên ở thôn 19 mua lại 2ha của một hộ gia đình nuôi trồng thủy sản kém hiệu quả để đầu tư, cải tạo, xây dựng 15 ao nuôi tôm công nghệ cao trong nhà màng. Đồng thời, đẩy mạnh việc áp dụng các biện pháp nuôi thâm canh, siêu thâm canh, sử dụng chế phẩm sinh học để nâng cao hiệu quả sản xuất. Nhờ đó, doanh thu hàng năm đạt khoảng 10 tỷ đồng, lợi nhuận 2 tỷ đồng. Từ mô hình nuôi tôm công nghệ cao của gia đình anh Kiên, hàng chục hộ dân khác trong vùng cũng mạnh dạn đầu tư cơ sở hạ tầng, kỹ thuật để phát triển kinh tế.

Mô hình nuôi tôm công nghệ cao thích ứng với biến đổi khí hậu tại xã Hoằng Châu.

Ông Mai Văn Tài, Chủ tịch UBND xã Tân Tiến cho biết, toàn xã có 400ha nuôi tôm, trong đó có 7,7ha nuôi tôm thẻ chân trắng theo mô hình công nghiệp, lợi nhuận đạt từ 0,9 đến 1,1 tỷ đồng/ha/năm; cao hơn hàng chục lần so với nuôi trồng truyền thống.

Không chỉ tại xã Tân Tiến, hiện nay tại các xã, phường vùng triều như: Vạn Lộc, Hoằng Tiến, Hoằng Châu, Ngọc Sơn... người dân đã chuyển đổi từ mô hình nuôi thủy sản truyền thống sang nuôi công nghệ cao. Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng “số hóa”, ứng dụng công nghệ lọc nước tuần hoàn, máy cho ăn tự động và cảm biến quan trắc môi trường... Đây chính là “chìa khóa” giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe như VietGAP để vươn tới các thị trường xuất khẩu.

Không chỉ trong nuôi trồng, ở lĩnh vực khai thác, người dân nỗ lực hiện đại hóa đội tàu, nâng cao năng suất, sản lượng và bảo vệ nguồn lợi thủy sản. Toàn tỉnh có hơn 6.100 phương tiện khai thác hải sản, trong đó có 978 tàu khai thác xa bờ. Nhiều tàu cá được trang bị các loại máy điện tử hàng hải hiện đại như máy định vị, máy dò cá, máy thông tin liên lạc; công nghệ và phương tiện khai thác, bảo quản ngày càng tiên tiến, thuận lợi cho việc bám biển dài ngày tìm kiếm ngư trường mới. Đồng thời, tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật trong khai thác hải sản để hướng tới nghề khai thác có trách nhiệm, bền vững. Nhờ đó, sản lượng hải sản tăng, đời sống của lao động hoạt động trong lĩnh vực được nâng lên rõ rệt.

Anh Nguyễn Hữu Đông, chủ tàu TH-92393-TS phường Sầm Sơn, cho biết: "Trước đây, ngư dân chỉ cần nguyên liệu, lương thực, nhân lực là đủ cho mỗi chuyến vươn khơi. Nhưng ngày nay, để sản phẩm khai thác đạt giá trị kinh tế cao, đủ điều kiện trở thành nguyên liệu cho chế biến xuất khẩu thì cần hiểu, tuân thủ các quy định của Luật Thủy sản và quy định phòng, chống khai thác thủy sản bất hợp pháp (IUU)”.

Để ngư dân chạm tay tới nghề cá hiện đại, bền vững, bên cạnh việc hỗ trợ, đầu tư trang thiết bị khai thác, tỉnh đã và đang quyết liệt triển khai các giải pháp IUU. Nhờ đó, 100% tàu thuyền lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS) và kiểm soát tàu cá ra vào cảng được thực hiện chặt chẽ dưới sự giám sát của lực lượng kiểm ngư và biên phòng.

Với việc phát huy tiềm năng, lợi thế và đẩy mạnh việc ứng dụng công nghệ trong nuôi trồng, khai thác nên trong bối cảnh ngành thủy sản cả nước đang đối diện với nhiều khó khăn, thách thức, song 3 tháng đầu năm 2026 giá trị sản xuất của ngành thủy sản toàn tỉnh vẫn đạt 1.844 tỷ đồng, tăng 3,5% so với cùng kỳ. Tuy hành trình hiện đại hóa vẫn còn những “nút thắt” về nguồn vốn, kỹ thuật và hạ tầng, nhưng với sự đồng hành của chính quyền và tinh thần quyết tâm của ngư dân, mỗi chuyến tàu ra khơi, mỗi mô hình nuôi trồng không chỉ mang theo hy vọng về một vụ mùa bội thu, mà còn bảo vệ môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu. Đó là cơ sở để xây dựng ngành thủy sản của tỉnh phát triển theo hướng hiện đại, bền vững.

Bài và ảnh: Lê Hòa