Ông Trump đối mặt phép thử sau thỏa thuận với Iran

Thỏa thuận sơ bộ đạt được giữa Mỹ và Iran về chấm dứt xung đột và mở lại Eo biển Hormuz đang mang lại sự ổn định đáng kể cho thị trường toàn cầu. Tuy nhiên, diễn biến này cũng đặt Tổng thống Mỹ Donald Trump trước nhiều rủi ro chính trị trong nước khi thỏa thuận vẫn đối mặt với sự hoài nghi từ các đồng minh, những chia rẽ trong nội bộ đảng Cộng hòa và nguy cơ đổ vỡ trong tương lai.

Người dân cầm quốc kỳ Iran tại thủ đô Tehran ngày 15/6, ngày Mỹ và Iran cho biết đã đạt được thỏa thuận chấm dứt xung đột và mở lại Eo biển Hormuz. Ảnh: Reuters.

Theo các điều khoản được công bố ngày 15/6, Tehran và Washington đã nhất trí những nguyên tắc ban đầu nhằm chấm dứt cuộc chiến kéo dài nhiều tuần và từng khiến giá năng lượng toàn cầu biến động mạnh. Việc hai bên đạt được thỏa thuận giúp giảm bớt lo ngại về gián đoạn nguồn cung dầu mỏ, đặc biệt khi khoảng 20% lượng dầu giao dịch trên thế giới đi qua Eo biển Hormuz.

Đối với Tổng thống Trump, thỏa thuận này tạo cơ hội rút khỏi một cuộc xung đột vốn không nhận được sự ủng hộ rộng rãi của công chúng Mỹ. Tuy nhiên, phản ứng trong nội bộ đảng Cộng hòa cho thấy con đường phía trước không dễ dàng.

Một số nghị sĩ và nhân vật bảo thủ theo đường lối cứng rắn với Iran đã chỉ trích thỏa thuận, cho rằng đây là sự nhượng bộ đối với Tehran. Thượng nghị sĩ Lindsey Graham bày tỏ lo ngại khi cách diễn giải các điều khoản thỏa thuận từ phía Iran có sự khác biệt so với thông tin do Nhà Trắng công bố.

Trong khi đó, Phó Tổng thống JD Vance bác bỏ những chỉ trích ban đầu và khẳng định Iran chỉ có thể tiếp cận các tài sản bị phong tỏa nếu đáp ứng những điều kiện liên quan đến chương trình hạt nhân.

Trụ sở Nhà Trắng ở Washington, D.C., Mỹ. Ảnh: Getty Images.

Các chuyên gia nhận định thỏa thuận cũng khó mang lại lợi ích chính trị tức thời cho Nhà Trắng. Mặc dù giá nhiên liệu được dự báo sẽ giảm trong thời gian tới, quá trình khôi phục hoàn toàn hoạt động vận tải qua Eo biển Hormuz có thể mất nhiều tuần hoặc nhiều tháng. Điều này đồng nghĩa cử tri Mỹ vẫn phải đối mặt với áp lực chi phí sinh hoạt trong bối cảnh cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ đang đến gần.

Bên cạnh đó, thỏa thuận hiện nay mới chỉ mang tính tạm thời. Mỹ và Iran còn 60 ngày để đàm phán một thỏa thuận toàn diện hơn, trong khi nhiều vấn đề then chốt, đặc biệt là tương lai chương trình hạt nhân của Iran, vẫn chưa được làm rõ.

Các đồng minh của Mỹ cũng có những phản ứng khác nhau. Giới lãnh đạo Israel được cho là không hài lòng với thỏa thuận, cho rằng đây là sự nhượng bộ vào thời điểm Tehran đang chịu sức ép lớn. Trong khi đó, quan hệ giữa Washington và một số đồng minh châu Âu tiếp tục xuất hiện căng thẳng sau những bất đồng liên quan đến cuộc xung đột.

Giới quan sát nhận định thành công hay thất bại của tiến trình đàm phán trong hai tháng tới sẽ có ý nghĩa quyết định đối với cả triển vọng ổn định tại Trung Đông lẫn vị thế chính trị của Tổng thống Trump. Nếu đạt được một thỏa thuận toàn diện và bền vững, Nhà Trắng có thể ghi nhận một thành tựu đối ngoại quan trọng. Ngược lại, nếu đàm phán đổ vỡ và xung đột tái bùng phát, chính quyền Mỹ sẽ phải đối mặt với những sức ép mới từ cử tri và các đồng minh.

Thanh Hằng