Nhân rộng mô hình trồng sắn sử dụng giống kháng bệnh khảm lá

Những năm gần đây, bệnh khảm lá sắn (do virus Sri Lanka Cassava Mosaic Virus gây ra) đã trở thành “cơn ác mộng” đối với người trồng sắn trên địa bàn tỉnh. Tại nhiều vùng chuyên canh, dịch bệnh lây lan nhanh qua bọ phấn trắng và nguồn giống không sạch, khiến cây sắn bị biến dạng, không thể phát triển củ, năng suất giảm từ 30 - 50%, thậm chí mất trắng.

Diện tích sắn sử dụng giống kháng bệnh tại xã Luận Thành.

Tại xã Luận Thành, tận dụng tiềm năng về đất đai, người dân mỗi năm trồng khoảng 330ha sắn nguyên liệu. Tuy nhiên, từ năm 2022 cây sắn trên địa bàn bắt đầu bị nhiễm bệnh khảm lá và lan rộng tới 70% diện tích toàn xã gây giảm năng suất, sản lượng và mất trắng ở một phần diện tích nhiễm nặng. Trước tình hình đó, UBND xã đã phối hợp với ngành nông nghiệp triển khai các giải pháp bảo vệ cây sắn, giảm thiểu thiệt hại của bệnh khảm lá sắn để ổn định năng suất, sản lượng cho vùng sắn nguyên liệu. Theo đó, từ năm 2023 Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh đã triển khai 5,5ha mô hình thí điểm trồng sắn bằng giống HN5 kháng bệnh khảm lá làm cơ sở nhân rộng tại địa phương.

Ông Tạ Hữu Tấn, giám đốc HTX dịch vụ nông nghiệp Hợp Thành, xã Luận Thành, cho biết: “Mô hình trồng giống sắn kháng bệnh khảm lá HN5 của Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tại địa phương đã mang lại hiệu quả thiết thực, phù hợp với điều kiện tự nhiên, khả năng canh tác của người dân và đặc biệt không bị nhiễm bệnh khảm lá, năng suất đạt 23 - 25 tấn/ha. Từ mô hình này, người dân địa phương đã nhân rộng giống sắn kháng bệnh khảm lá qua các năm. Riêng niên vụ 2025-2026, người dân địa phương đã sử dụng giống HN5 khoảng 100ha, cây sắn không bị nhiễm bệnh khảm lá nên năng suất đạt 25 tấn/ha, cao hơn 5 - 7 tấn/ha so với các giống sắn cũ. Do đó, HTX đã vận động người dân tự nhân giống để phát triển được vùng nguyên liệu sạch bệnh, năng suất, hiệu quả kinh tế ổn định".

Thực hiện Kế hoạch 180/KH-UBND ngày 28/7/2021 của UBND tỉnh về phòng, chống bệnh khảm lá virus hại sắn trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2021-2025, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh đã phối hợp với các địa phương, doanh nghiệp, HTX tuyên truyền, hướng dẫn người dân thực hiện các quy trình canh tác sắn an toàn, hiệu quả; quy trình tự để giống sắn sạch bệnh để người dân áp dụng trực tiếp vào sản xuất; kỹ thuật sản xuất sắn an toàn với bệnh khảm lá sắn. Đồng thời, nông dân các địa phương xây dựng các mô hình trồng sắn bằng các giống kháng khảm lá với diện tích hàng trăm ha để chủ động nguồn giống nhân rộng... Nhờ thực hiện nhiều giải pháp đồng bộ, những niên vụ gần đây diện tích sắn nhiễm bệnh khảm lá trên địa bàn Thanh Hóa đã giảm dần, hiện chỉ còn khoảng 7% trên tổng diện tích sắn nguyên liệu.

Ông Đỗ Văn Dũng, Trưởng Trạm Kiểm dịch thực vật nội địa, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh, cho biết: "Chi cục đã chủ động tìm hiểu nhiều nơi để lựa chọn các giống mới có khả năng kháng bệnh tốt nhất. Qua thực tế 3 vụ thử nghiệm, giống sắn HN1, HN5 cho thấy ưu điểm vượt trội hơn hẳn so với các giống cũ cả về sức đề kháng lẫn năng suất. Chúng tôi đang tích cực phối hợp với các ngành liên quan và nhà sản xuất giống để thống nhất việc lưu hành, cung ứng giống trên địa bàn tỉnh nhằm thay thế các giống cũ đã bị nhiễm bệnh nặng, năng suất thấp”.

Theo đánh giá của ngành nông nghiệp và các địa phương, bên cạnh việc nhân rộng những giống sắn kháng bệnh khảm lá, thì giải pháp quản lý môi trường truyền bệnh cũng được đặt lên hàng đầu. Do đó, người dân đã được hướng dẫn sử dụng thuốc bảo vệ thực vật tiêu diệt các vật trung gian gây bệnh theo nguyên tắc “4 đúng”. Đồng thời, xử lý luân canh cây trồng tại những vùng bị bệnh nặng theo đúng kỹ thuật để cắt đứt nguồn bệnh. Do đó, trong niên vụ 2025-2026 dù điều kiện thời tiết không thuận lợi, năng suất sắn giảm, nhưng tại các vùng thâm canh, sử dụng giống sạch bệnh, kháng khảm lá, năng suất vẫn đạt 23 - 25 tấn/ha, có những vùng trên 30 tấn/ha.

Bài vả ảnh: Lê Thanh