Nghị quyết 57 - Động lực chiến lược phát triển nhanh và bền vững (Bài 4): Đào tạo, trọng dụng nhân lực khoa học công nghệ, đáp ứng yêu cầu phát triển

Trong kỷ nguyên số và cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 diễn ra mạnh mẽ, nguồn nhân lực chất lượng cao ngày càng được khẳng định là yếu tố then chốt quyết định năng lực cạnh tranh và sự phát triển bền vững. Chính vì vậy, việc xây dựng chiến lược phát triển, trọng dụng nhân lực chất lượng cao, đặc biệt là nhân lực khoa học công nghệ (KHCN) không chỉ là giải pháp cấp bách trước mắt, mà còn là “bệ phóng” lâu dài để bắt kịp xu thế toàn cầu và hiện thực hóa khát vọng phát triển.

Sinh viên Trường Đại học Hồng Đức trong giờ thực hành thí nghiệm. Ảnh: P.S

Quyết sách cho tương lai

Nhân lực chính là hạt nhân của mọi sự đổi mới; không có nhân lực, đặc biệt là đội ngũ chuyên gia tài năng, mọi cơ sở vật chất hiện đại hay ngân sách đầu tư cho KHCN cũng chỉ dừng lại ở dạng tiềm năng. Từ thực tiễn này, việc phát triển nguồn nhân lực gắn với các quyết sách cụ thể đã trở thành yêu cầu tất yếu. Đây không đơn thuần là nhiệm vụ quản lý Nhà nước thông thường, mà là chiến lược quyết định tầm vóc và sức cạnh tranh trong nền kinh tế tri thức. Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng xác định phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt là cán bộ chiến lược, cùng với thúc đẩy KHCN và đổi mới sáng tạo (ĐMST) là một trong ba đột phá chiến lược quan trọng nhất, là “chìa khóa của mọi chìa khóa” đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững, tự chủ và hùng cường trong kỷ nguyên mới.

Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển KHCN, ĐMST và chuyển đổi số (CĐS) quốc gia xác định nhà khoa học ở vị trí trung tâm, then chốt, đi cùng với đó là những cơ chế, chính sách đãi ngộ xứng đáng. Mục tiêu đặt ra của nghị quyết này là đến năm 2030, nguồn nhân lực nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, ĐMST đạt 12 người trên một vạn dân; có từ 40 - 50 tổ chức KHCN được xếp hạng khu vực và thế giới... Trước đó, Nghị quyết số 20-NQ/TW, ngày 1/11/2012 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về phát triển KHCN phục vụ sự nghiệp CNH, HĐH trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế cũng đã xác định cần có chính sách trọng dụng đặc biệt đối với cán bộ KHCN đầu ngành, cán bộ KHCN được giao chủ trì nhiệm vụ quan trọng của quốc gia, cán bộ KHCN trẻ tài năng; xây dựng và thực hiện chính sách đào tạo, bồi dưỡng, trọng dụng, đãi ngộ, tôn vinh đội ngũ cán bộ KHCN, nhất là các chuyên gia giỏi, có nhiều đóng góp...

Những chủ trương, quyết sách này là cơ sở lý luận quan trọng để các địa phương trong cả nước nói chung, tỉnh Thanh Hóa nói riêng đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững trong thời kỳ hội nhập. Thực tế, Thanh Hóa đã sớm quan tâm, ban hành nhiều cơ chế, chính sách phát triển nguồn nhân lực. Ví như chính sách thu hút bác sĩ trình độ cao và bác sĩ làm việc tại các đơn vị sự nghiệp y tế công lập tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2022-2025; chính sách đặc thù thu hút, đào tạo cán bộ, giảng viên cho phân hiệu Trường Đại học Y Hà Nội của HĐND tỉnh. Đặc biệt, Kế hoạch số 266-KH/TU, ngày 26/4/2025 của Tỉnh ủy Thanh Hóa về thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển KHCN, ĐMST và CĐS quốc gia đã xác định đầy đủ, toàn diện và cụ thể các giải pháp phát triển nhân lực chất lượng cao trên cả 3 phương pháp: Đào tạo - Thu hút - Trọng dụng.

Theo thống kê của Sở Khoa học và Công nghệ, toàn tỉnh hiện có hơn 5.300 cán bộ tham gia nghiên cứu và triển khai các hoạt động KHCN. Trong đó có 38 phó giáo sư, 240 tiến sĩ và gần 1.700 thạc sĩ. Quy đổi theo cán bộ nghiên cứu toàn thời gian (FTE), toàn tỉnh đạt 6,7 FTE/1 vạn dân. Nhiều cán bộ KHCN giữ vai trò lãnh đạo, góp phần xây dựng cơ sở khoa học cho hoạch định chính sách phát triển kinh tế - xã hội. Về nhân lực cho CĐS, hiện nay, 100% các sở, ngành cấp tỉnh đã bố trí được cán bộ chuyên trách về công nghệ thông tin, CĐS; có khoảng 30% số xã bố trí được cán bộ chuyên trách về công nghệ thông tin có trình độ từ cao đẳng trở lên. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy, tỉnh ta vẫn thiếu các chuyên gia đầu ngành và nhân lực trình độ cao trong một số lĩnh vực KHCN... Do đó, cùng với chủ trương, chiến lược phát triển KHCN, ĐMST và CĐS, tỉnh đang đẩy mạnh đổi mới giáo dục và đào tạo góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực KHCN.

Chú trọng công tác đào tạo

Bên cạnh việc trọng dụng, “giữ chân” nhân tài, giáo dục và đào tạo chính là “gốc rễ” để kiến tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Giữ vai trò nòng cốt trong thực hiện nhiệm vụ này, các cơ sở đào tạo trên địa bàn tỉnh như: Trường Đại học Hồng Đức; Trường Cao đẳng Nông nghiệp Thanh Hóa; Trường Cao đẳng Công nghiệp Thanh Hóa... đã, đang rà soát, sắp xếp lại chuyên ngành đào tạo, đồng thời lựa chọn, ưu tiên phát triển các ngành, lĩnh vực mũi nhọn. Trên cơ sở đó, tập trung xây dựng các chương trình chất lượng cao đạt chuẩn quốc gia, khu vực và mở rộng hợp tác quốc tế, đáp ứng tốt hơn yêu cầu hội nhập ngày càng sâu rộng và toàn diện.

Theo PGS.TS Ngô Chí Thành, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Hồng Đức, hiện nhà trường có 700 cán bộ, giảng viên, trong đó có 195 tiến sĩ, 31 phó giáo sư. Với đội ngũ hiện có, nhà trường đã, đang đào tạo 7 ngành tiến sĩ, 21 ngành thạc sĩ, 40 ngành đại học. 5 năm gần đây, nhà trường đã đào tạo 15.253 người học tốt nghiệp (11 tiến sĩ, 1.703 thạc sĩ, 13.054 đại học và 485 cao đẳng). Nguồn nhân lực KHCN do nhà trường đào tạo cho tỉnh và vùng sẵn sàng tham gia các chương trình CĐS, ứng dụng KHCN trong các ngành, lĩnh vực, trong nông nghiệp công nghệ cao, công nghiệp chế biến, quản lý Nhà nước và doanh nghiệp, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh và các địa phương trong nước. Đồng thời, tiên phong trong nghiên cứu, chuyển giao KHCN, ươm mầm, thúc đẩy các hoạt động ĐMST, ứng dụng kết quả nghiên cứu vào sản xuất và đời sống.

Cũng theo Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Hồng Đức Ngô Chí Thành, giai đoạn từ nay đến năm 2030, nhà trường phấn đấu hằng năm đào tạo trên 3.500 người học tốt nghiệp trình độ đại học trở lên, trong đó trình độ sau đại học chiếm tối thiểu 20%; mở mới ít nhất 10 ngành đào tạo trong đó chú trọng các ngành phù hợp với kỷ nguyên số. Nhà trường quyết tâm thực hiện, tạo bước đột phá phát triển KHCN, ĐMST và CĐS theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị. Trong đó, tập trung ưu tiên nâng cao tiềm lực KHCN, xây dựng và phát triển các nhóm nghiên cứu liên ngành, các nhóm nghiên cứu mạnh, có đủ khả năng, chủ động đề xuất các nhiệm vụ khoa học phục vụ các chương trình kinh tế - xã hội, các ngành kinh tế trọng điểm của tỉnh và các địa phương; khuyến khích giảng viên công bố nghiên cứu trên các tạp chí quốc tế uy tín và hỗ trợ đăng ký sở hữu trí tuệ từ kết quả nghiên cứu; thành lập Quỹ phát triển KHCN, ĐMST, tạo điều kiện xây dựng, phát triển các sản phẩm KHCN mang thương hiệu Trường Đại học Hồng Đức và tỉnh Thanh Hóa...

Có thể thấy, đào tạo và trọng dụng nhân lực KHCN không chỉ là giải pháp mang tính chiến lược, đó là “chìa khóa” then chốt để định hình tương lai trước sự phát triển bùng nổ của các công nghệ liên ngành, đa ngành trong cuộc cách mạng công nghiệp 4.0. Cùng với cả nước, Thanh Hóa đã và đang đi đúng hướng khi coi nguồn nhân lực KHCN là tài sản quý giá và là động lực tiên quyết để xây dựng một nền kinh tế tri thức, hiện đại. Với những cơ chế, chính sách thiết thực cùng chiến lược đầu tư bài bản, đồng bộ và quyết tâm chính trị cao, Thanh Hóa đang tập trung xây dựng đội ngũ nhân lực tinh hoa, đủ sức đảm đương và triển khai hiệu quả các mục tiêu, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội nhằm củng cố, khẳng định vị thế tỉnh nhà trong kỷ nguyên mới của dân tộc.

Phong Sắc

(Còn nữa)