Mở rộng diện tích liên kết sản xuất lúa nếp vụ mùa

Với xu hướng phát triển nông nghiệp theo chuỗi giá trị, việc mở rộng diện tích liên kết sản xuất lúa nếp ở các địa phương trong tỉnh đang trở thành hướng đi quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế, tạo đầu ra ổn định và từng bước xây dựng thương hiệu cho các sản phẩm gạo nếp đặc sản của tỉnh.

Người dân xã Quang Chiểu cấy lúa nếp Cay Nọi vụ mùa.

Tại xã Quang Chiểu, lúa nếp Cay Nọi từ lâu đã trở thành cây trồng gắn bó với đời sống của đồng bào. Đến nay, địa phương đã phát triển được hơn 300ha nếp Cay Nọi, hình thành vùng sản xuất tương đối tập trung và ổn định. Không chỉ là giống lúa mang đậm bản sắc địa phương, nếp Cay Nọi còn được người tiêu dùng đánh giá cao bởi hạt gạo thơm, dẻo, có hương vị đặc trưng và phù hợp với nhu cầu thị trường.

Theo bà Lương Thị Nồng, giám đốc HTX nông lâm Chung Thành, xã Quang Chiểu: “Vụ mùa năm 2026, HTX đang liên kết với 20 hộ dân trên địa bàn xã gieo cấy hơn 70ha lúa nếp Cay Nọi. Việc liên kết với người dân gieo cấy tập trung đã giúp chúng tôi áp dụng đồng bộ quy trình kỹ thuật, nâng cao năng suất và tăng thu nhập cho người dân. Hiện sản phẩm gạo nếp Cay Nọi của HTX đã được công nhận đạt chuẩn OCOP 3 sao cấp tỉnh, góp phần giữ gìn và phát huy giá trị giống lúa đặc sản của đồng bào vùng cao”.

Hiện nay, nhiều doanh nghiệp đã tích cực tham gia liên kết sản xuất và bao tiêu sản phẩm lúa nếp với quy mô lớn, như: Công ty TNHH Cúc Phương Ninh Bình, Công ty TNHH Thương mại Lựu Sướng, Công ty TNHH An Thành Phong cùng nhiều HTX dịch vụ nông nghiệp trên địa bàn tỉnh. Với sự tham gia của doanh nghiệp và HTX không chỉ tạo đầu ra ổn định cho sản phẩm mà còn góp phần thay đổi tư duy sản xuất của người dân, thúc đẩy quá trình chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa tập trung. Ông Nguyễn Hữu Lựu, Giám đốc Công ty TNHH Thương mại Lựu Sướng, xã Hà Long, cho biết: “Trong vụ mùa, công ty đang phối hợp với các HTX tại các xã Nông Cống, Hà Long, Thiệu Hóa, Hoằng Hóa và một số địa phương có điều kiện sản xuất phù hợp để mở rộng diện tích lúa nếp hạt cau cùng các giống nếp bản địa khác với diện tích khoảng 500ha. Nhờ xây dựng được vùng nguyên liệu ổn định, doanh nghiệp đã đầu tư nhà máy chế biến, đóng gói, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ”. Xác định lúa nếp là cây trồng có nhiều tiềm năng phát triển, vụ mùa năm 2026, toàn tỉnh phấn đấu gieo cấy từ 10.000ha lúa nếp trở lên, chiếm khoảng 9,82% tổng diện tích lúa toàn tỉnh. Các giống nếp chủ lực được đưa vào sản xuất, như: nếp hạt cau, nếp cái hoa vàng, nếp hương, A Sào, nếp Thơm 86, nếp Cô Tiên, nếp N97, nếp 98, ĐT52 và nhiều giống nếp bản địa khác. Phấn đấu năng suất bình quân đạt khoảng 50 tạ/ha, tổng sản lượng lúa nếp ước đạt trên 50.000 tấn. Cùng với mở rộng diện tích, ngành nông nghiệp phấn đấu hình thành từ 8 đến 10 chuỗi sản xuất lúa nếp tập trung quy mô lớn thông qua các hợp đồng liên kết sản xuất và bao tiêu sản phẩm theo chuỗi giá trị, với tổng diện tích liên kết từ 5.000ha trở lên. Để thực hiện mục tiêu mở rộng diện tích liên kết sản xuất lúa nếp trong vụ mùa năm 2026 và những năm tiếp theo, các địa phương trong tỉnh đang tích cực tuyên truyền, vận động người dân tham gia các hình thức liên kết sản xuất và bao tiêu sản phẩm. Đồng thời, tăng cường hướng dẫn quy trình kỹ thuật canh tác đối với từng giống lúa nếp, giới thiệu các mô hình sản xuất hiệu quả để người dân học tập, nhân rộng. Cùng với đó, các địa phương tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp tham gia đầu tư phát triển vùng nguyên liệu, tổ chức thu mua và bao tiêu sản phẩm thông qua các HTX và các hộ dân tham gia liên kết.

Ngành nông nghiệp cũng đang đẩy mạnh áp dụng các quy trình sản xuất an toàn như VietGAP, sản xuất hữu cơ; chú trọng nâng cao chất lượng giống, nhất là các giống nếp đặc sản và giống nếp bản địa; áp dụng đồng bộ các biện pháp kỹ thuật và cơ giới hóa trong sản xuất nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị sản phẩm. Việc mở rộng diện tích liên kết sản xuất lúa nếp không chỉ mang ý nghĩa về mặt kinh tế mà còn góp phần bảo tồn, phát huy giá trị các giống nếp đặc sản của từng vùng miền. Thay vì sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, người dân được tham gia vào chuỗi sản xuất có sự đồng hành của doanh nghiệp và HTX từ khâu cung ứng giống, hướng dẫn kỹ thuật đến thu mua, chế biến và tiêu thụ sản phẩm. Nhờ đó, chất lượng sản phẩm được nâng cao, giá trị hạt gạo tăng lên và người sản xuất hạn chế được tình trạng được mùa mất giá.

Bài và ảnh: Hải Đăng