LHQ kêu gọi Mỹ, Nga đàm phán khuôn khổ thay thế New START

Tổng Thư ký Liên hợp quốc (LHQ) Antonio Guterres kêu gọi Mỹ và Nga đàm phán khuôn khổ mới thay thế Hiệp ước Cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược mới (New START), cảnh báo nguy cơ hạt nhân toàn cầu đang gia tăng trong bối cảnh các kho vũ khí được mở rộng, hiện đại hóa và những cơ chế kiểm soát được xây dựng trong nhiều thập kỷ đang suy yếu.

Phát biểu tại phiên họp toàn thể Đại hội đồng LHQ ngày 29/9 nhân Ngày Quốc tế về loại bỏ hoàn toàn vũ khí hạt nhân, Tổng Thư ký Antonio Guterres nhấn mạnh Mỹ và Nga cần tiến hành đàm phán về một khuôn khổ kế nhiệm New START.

Theo ông Guterres, New START đã hết hiệu lực hồi đầu năm nay, khiến lần đầu tiên trong hơn nửa thế kỷ không còn các giới hạn mang tính ràng buộc đối với kho vũ khí hạt nhân chiến lược của Mỹ và Nga. Ông cảnh báo điều này không chỉ ảnh hưởng đến an ninh của các quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân mà còn tác động đến toàn bộ cộng đồng quốc tế.

Người đứng đầu LHQ cho biết các kho vũ khí hạt nhân đang được mở rộng và hiện đại hóa, trong khi những tuyên bố cứng rắn liên quan đến vũ khí hạt nhân ngày càng gia tăng. Những tiến bộ công nghệ cũng làm tăng nguy cơ xảy ra sai sót hoặc tính toán sai.

Ông Guterres đồng thời kêu gọi các quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân nối lại đối thoại nhằm ngăn chặn mọi trường hợp sử dụng vũ khí hạt nhân và giảm vai trò của loại vũ khí này trong các chính sách an ninh. Ông nhấn mạnh giải trừ hạt nhân là “nghĩa vụ pháp lý mang tính ràng buộc” theo Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT), đồng thời kêu gọi các nước thực hiện những biện pháp xây dựng lòng tin, tăng tính minh bạch và giảm vai trò của vũ khí hạt nhân.

Ông Guterres cũng dẫn việc Hội nghị rà soát lần thứ 11 NPT không đạt được đồng thuận thực chất, trong khi Ủy ban Giải trừ quân bị của Liên hợp quốc không đưa ra được các khuyến nghị đáng kể trong chu kỳ làm việc 3 năm gần đây. Theo ông, đây không chỉ là những thất vọng về ngoại giao mà còn là những dấu hiệu cảnh báo về tình hình an ninh hạt nhân.

Tại phiên họp, Chủ tịch Đại hội đồng LHQ Khalilur Rahman cho biết tính đến tháng 1/2026, thế giới có hơn 12.000 đầu đạn hạt nhân. Trong số này, khoảng 2.100-2.200 đầu đạn được duy trì trong tình trạng sẵn sàng tác chiến cao, có thể được phóng trong thời gian rất ngắn.

Bích Hồng