Không vì ấn tượng mà xem nhẹ yếu tố văn hóa

Ở xã Nga Thắng có một con ngõ được người dân gắn biển “Ngõ sợ vợ”. Tấm biển được treo ngay ngắn, trên cao giáp với đường liên xã. Sau khi tấm biển bạc màu, đã được người dân trong ngõ làm mới và vẫn nội dung ấy, lồng lộng trên cao gây chú ý. Nhiều người đi qua tò mò dừng lại để xem và chụp ảnh cùng. Nhưng nhiều người thì phản đối, cho rằng không phù hợp chuẩn mực văn hóa.

Với việc đặt tên “Ngõ sợ vợ”, có lẽ những chủ nhân của tấm biển chỉ cho rằng đây là một sự bông đùa. Nhưng khi mà nó được chính danh xuất hiện trước đại chúng như một chỉ dẫn địa lý hay danh xưng của một tiểu cộng đồng, thì có lẽ đã đi quá giới hạn của chuyện bông đùa.

Những cái tên tương tự như thế không khó để tìm thấy ở nhiều vùng nông thôn. Nó xuất hiện bởi sự thống nhất của một tiểu cộng đồng cao hứng hoặc sự áp đặt của một nhóm người nào đó có ảnh hưởng ở địa bàn. Những tấm biển như thế rõ ràng không thể mang tính đại diện, bởi trong khu dân cư không phải ai cũng “sợ vợ” cả. Những người không thuộc nhóm đối tượng này hoặc không thích bông đùa có lý do để thấy những tấm biển như thế là đi quá giới hạn.

Để có một danh xưng cần phải nhận được sự đồng thuận của cộng đồng dân cư, nó phải trải qua quá trình thăm dò, lấy ý kiến, và trên hết nó phải thể hiện tính văn hóa, thẩm mỹ, tuân thủ quy định của pháp luật...

Nhưng khi mà cuộc sống ngày càng biến đổi, gần như cái gì cũng được định danh, nhất là phong trào đặt biển hiệu, khẩu hiệu (slogan) trở nên phổ biến, thì nhiều cái tên không phù hợp đã xuất hiện gắn với những địa danh, sản phẩm, phương tiện, con người, với mục đích gây ấn tượng, để dễ nhớ, dễ tìm. “Ngõ sợ vợ” là một trong số ấy. Gây cười, nhưng cũng dễ gây hiểu sai.

Những slogan không chỉ có ý nghĩa chuyển tải thông tin, mà còn thể hiện một khía cạnh về văn hóa. Bất kỳ slogan nào cũng đều hướng tới đối tượng công chúng nhất định, vì thế không nên qua loa hoặc chuyển tải dụng ý không phù hợp văn hóa, pháp luật. Tuy nhiên, trong nhiều slogan yếu tố văn hóa lại chưa được coi trọng bằng sự gây sốc, thu hút tò mò bất chấp.

Chỉ vì để gây ấn tượng mà bỏ qua yếu tố văn hóa thì thật khó chấp nhận, dù chỉ là một dòng chữ, một hình vẽ. Những slogan như thế không chỉ xuất hiện tràn lan trên mạng xã hội mà ở cả những địa bàn dân cư trong khi chúng ta đang nỗ lực XDNTM, đô thị văn minh, kể ra cũng là điều đáng tiếc.

Hạnh Nhiên