Không gian văn hóa dân tộc Thổ ở Như Xuân

Với gần 33% dân số là người Thổ, văn hóa của đồng bào dân tộc Thổ có ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống tinh thần của người dân trên địa bàn xã Như Xuân. Do đó, việc gìn giữ hồn cốt, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống đồng bào dân tộc Thổ không chỉ là trách nhiệm của cộng đồng mà còn có sự đồng hành, hỗ trợ tích cực của chính quyền địa phương, gắn với định hướng phát triển bền vững, hài hòa giữa văn hóa và phát triển kinh tế.

Phụ nữ dân tộc Thổ xã Như Xuân tập luyện văn nghệ.

Thôn Thấng Sơn có 120 hộ dân, hơn 500 nhân khẩu, dân số của thôn chủ yếu là đồng bào dân tộc Thổ. Để gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc Thổ, thôn Thấng Sơn đã đẩy mạnh tuyên truyền ý nghĩa của việc bảo tồn bản sắc dân tộc đến toàn thể Nhân dân trong thôn. Đồng thời, thành lập Đội văn nghệ dân gian dân tộc Thổ để tập hợp các thành viên cùng chung sức trao truyền các làn điệu dân ca, các điệu múa cho thế hệ trẻ. Từ khi thành lập (năm 2020) đến nay đội văn nghệ đã bồi dưỡng được nhiều người trẻ tuổi trở thành những nhân tố tích cực trong phong trào văn nghệ của thôn Thấng Sơn. Điển hình là chị Lê Thị Phương - người đã có công vận động thành lập nhiều nhóm cộng đồng “Người Thổ nói tiếng Thổ”, “Người Thổ học tiếng Thổ” và tích cực tham gia các hoạt động của đội văn nghệ. Những việc làm của chị đã góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống dân tộc Thổ, khơi niềm tự hào dân tộc cho thế hệ trẻ.

Chị Lê Thị Phương chia sẻ: "Nhận thức được trách nhiệm của bản thân trong việc gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, tôi đã tích cực tham gia các hoạt động của Đội văn nghệ dân gian dân tộc Thổ, để lan tỏa các giá trị văn hóa truyền thống của ông cha đến mọi người dân trên địa bàn xã. Thời gian tới, tôi tiếp tục cùng với các thành viên trong đội văn nghệ tập luyện các tiết mục văn nghệ, phục vụ nhiệm vụ của địa phương, thúc đẩy phong trào văn nghệ quần chúng của thôn Thấng Sơn ngày càng phát triển".

“Trải qua hơn 6 năm xây dựng và phát triển, Đội văn nghệ dân gian dân tộc Thổ thu hút nhiều hội viên tham gia. Vào những buổi sinh hoạt cộng đồng, dịp kỷ niệm ngày lễ lớn trong năm, đội có nhiều chương trình, tiết mục biểu diễn đặc sắc, góp phần duy trì nét văn hóa truyền thống qua lời ca, điệu múa, nhạc cụ dân tộc của đồng bào dân tộc Thổ, thắt chặt tình đoàn kết và tạo khí thế phấn khởi để bà con cùng nhau hăng hái thi đua sản xuất”, ông Lê Ngọc Tuấn, bí thư chi bộ, trưởng thôn Thấng Sơn cho biết.

Nhằm phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Thổ, hằng năm xã Như Xuân đã chủ động xây dựng và triển khai kế hoạch bảo tồn các giá trị truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số nói chung và dân tộc Thổ nói riêng. Tích cực vận động các nghệ nhân và người có uy tín tham gia gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc; chỉ đạo các thôn thành lập các câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ truyền thống; tổ chức nhiều hội thi, hội diễn, giao lưu văn hóa, văn nghệ tạo sân chơi cho người dân và tôn vinh bản sắc văn hóa dân tộc Thổ.

Ông Nguyễn Quang Trường, Chủ tịch UBND xã Như Xuân, cho biết: "Xã xác định việc gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc Thổ có ý nghĩa quan trọng, góp phần làm phong phú thêm sắc thái văn hóa địa phương. Để hiện thực hóa mục tiêu này, xã đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp bảo tồn, trong đó đặc biệt chú trọng tổ chức Lễ hội Đình Thi để bà con có cơ hội giao lưu, gắn kết và giáo dục thế hệ trẻ hướng về cội nguồn. Thông qua những hoạt động thiết thực đó, người dân tự hào về truyền thống cha ông, chủ động hơn trong việc bảo vệ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc mình".

Nhờ triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, các giá trị văn hóa của dân tộc Thổ tại Như Xuân đã được gìn giữ và lan tỏa mạnh mẽ. Bên cạnh việc duy trì tiếng nói trong giao tiếp hàng ngày, người dân còn tích cực khôi phục nghề dệt và sử dụng trang phục truyền thống vào các dịp lễ, tết. Đặc biệt, những làn điệu dân ca, dân vũ đặc sắc như hát đốm, hát ru, hát chậm đò ho cũng được các nghệ nhân tâm huyết truyền dạy cho thế hệ trẻ. Các phong tục, tập quán, tín ngưỡng tốt đẹp của người Thổ được phục dựng và đưa vào quy ước, hương ước của các thôn. Giữa nhịp sống hiện đại, người Thổ đã và đang chủ động giữ cho mình và thế hệ mai sau nét đặc trưng không gian văn hóa Thổ nơi đại ngàn Như Xuân, góp phần thúc đẩy Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” phát triển.

Bài và ảnh: Xuân Hòa