Khơi dậy văn hóa đọc từ cộng đồng

Ở nhiều khu dân cư trên địa bàn tỉnh, những tủ sách cộng đồng vẫn đang lặng lẽ “gieo chữ”, khơi dậy niềm yêu sách và lan tỏa văn hóa đọc trong Nhân dân. Không chỉ là nơi lưu giữ tri thức, các tủ sách còn trở thành không gian kết nối cộng đồng, góp phần xây dựng đời sống văn hóa từ cơ sở.

Người dân thôn Ngọc Trì (xã Triệu Lộc) đọc sách tại nhà văn hóa thôn.

Mùa hè đến, không gian nhà văn hóa thôn Ngọc Trì, xã Triệu Lộc trở nên nhộn nhịp hơn. Không chỉ người lớn đến đọc sách, báo, trao đổi thông tin, nhiều trẻ em đến nhà văn hóa đọc sách, mượn truyện. Có em ngồi bệt dưới nền nhà say sưa với cuốn truyện lịch sử. Có người cao tuổi chậm rãi tìm đọc sách về sức khỏe, kỹ thuật trồng trọt. Không gian yên tĩnh ấy đang trở thành điểm sinh hoạt quen thuộc của người dân trong thôn.

Tủ sách cộng đồng ở thôn Ngọc Trì được xây dựng từ sự đóng góp của người dân, đoàn thể và con em xa quê. Ban đầu chỉ vài chục đầu sách đặt trong chiếc tủ gỗ cũ, đến nay số lượng sách đã lên tới gần 1.000 cuốn, đa dạng thể loại và thường xuyên được bổ sung, làm mới. Điều vui hơn, số người tìm đến đọc sách ngày càng tăng. Em Ngô Thị Thư Bình, học sinh lớp 5, thôn Ngọc Trì chia sẻ: “Vào các buổi chiều hoặc cuối tuần, em thường ra nhà văn hóa vui chơi, đọc truyện và mượn sách về nhà. Em thích nhất là sách về lịch sử, văn hóa. Những cuốn sách ấy giúp em hiểu biết thêm về lịch sử, văn hóa của dân tộc và giúp em học tốt hơn các môn học”.

Ông Ngô Quang Trực, Bí thư, trưởng thôn Ngọc Trì cho biết: “Để tủ sách hấp dẫn, ngoài lượng sách luân chuyển, thôn đã huy động nguồn sách trong cộng đồng dân cư, các nhà hảo tâm tặng sách. Nhờ đó, kho sách của thôn khá phong phú với khoảng 1.000 đầu sách, thường xuyên được làm mới. Cùng với đó, thôn đã tuyên truyền, khuyến khích người dân đọc sách, dần tạo nên không khí sinh hoạt văn hóa tích cực tại nhà văn hóa”.

Trên địa bàn xã Triệu Lộc hiện có 100% thôn có tủ sách cộng đồng với hàng trăm đầu sách. Để tủ sách cộng đồng trở thành “điểm hẹn văn hóa” tại khu dân cư, xã đã đẩy mạnh phong trào xây dựng đời sống văn hóa cơ sở và phát triển văn hóa đọc trong cộng đồng. Đồng thời, hướng dẫn các thôn rà soát số lượng sách, khảo sát nhu cầu đọc của người dân làm mới tủ sách tại nhà văn hóa.

Tại thôn Nam Hạc, xã Hoằng Châu, tủ sách cộng đồng cũng trở thành điểm đến quen thuộc của nhiều người dân sau mỗi buổi chiều. Được đặt ngay trong nhà văn hóa thôn, tủ sách hiện có hơn 300 đầu sách với nhiều thể loại như: sách thiếu nhi, lịch sử địa phương, kỹ năng sống, sản xuất nông nghiệp, pháp luật... phục vụ cho nhiều lứa tuổi. Mỗi dịp hè, tủ sách mở cửa đều đặn từ cuối chiều đến tối. Sau giờ lao động, nhiều phụ huynh đưa con đến đọc sách. Không ít người dân cho rằng, từ khi có tủ sách cộng đồng, trẻ em trong thôn có thêm sân chơi bổ ích, giảm thời gian sử dụng điện thoại và internet.

Ông Lê Quang Thạch, Bí thư chi bộ thôn Nam Hạc cho biết: “Chúng tôi vận động người dân, các tổ chức, đoàn thể đóng góp sách báo, bổ sung nhiều đầu sách phù hợp với từng lứa tuổi, đồng thời phân công người quản lý để tủ sách luôn mở cửa, tạo thuận lợi cho người dân đến đọc”.

Theo thống kê, hiện toàn tỉnh có hơn 4.100 tổ dân phố, thôn, bản xây dựng tủ sách cộng đồng với nhiều mô hình linh hoạt, phù hợp điều kiện thực tế ở cơ sở. Nhiều tủ sách không chỉ đơn thuần là nơi lưu giữ sách, mà đã và đang trở thành “điểm hẹn văn hóa” tại khu dân cư. Ở đó, người dân có thêm không gian học tập, trao đổi kiến thức; trẻ em có nơi sinh hoạt lành mạnh trong dịp hè thay vì phụ thuộc vào điện thoại, internet.

Nhìn từ thực tế, các tủ sách hoạt động hiệu quả đều có điểm chung là được xây dựng từ nhu cầu của người dân. Đầu sách được làm mới thường xuyên và phù hợp với từng nhóm đối tượng như thiếu nhi, thanh thiếu niên, người cao tuổi; không gian đọc thuận tiện, gần gũi để người dân dễ tiếp cận. Đồng thời, vai trò đồng hành của chính quyền địa phương cũng là yếu tố quan trọng giúp các tủ sách duy trì hiệu quả. Song song với đó, Thư viện tỉnh cũng thường xuyên phối hợp với các địa phương thực hiện luân chuyển sách; hướng dẫn, hỗ trợ công chức phụ trách quản lý thư viện, tủ sách cơ sở cách bố trí, sắp xếp, quản lý tủ sách và tổ chức các hoạt động đọc sách...

Trong cuộc sống hiện đại có nhiều phương tiện giải trí và nguồn thông tin kịp thời, thế nhưng những tủ sách cộng đồng ở khu dân cư vẫn lặng lẽ giữ một vai trò riêng. Đó không chỉ là nơi lưu giữ tri thức, mà còn góp phần xây dựng văn hóa đọc trong cộng đồng, hình thành xã hội học tập từ cơ sở. Bởi vậy, việc duy trì và phát huy hiệu quả các tủ sách cộng đồng không đơn thuần là bổ sung thêm đầu sách mới, mà cần sự quan tâm thường xuyên của chính quyền địa phương, sự chung tay của các tổ chức, đoàn thể và người dân để những không gian đọc tiếp tục sáng đèn, nuôi dưỡng thói quen đọc sách trong mỗi gia đình, mỗi khu dân cư.

Bài và ảnh: Thùy Linh