Khơi dậy sức mạnh nội sinh từ mỗi làng quê

Cùng với mục tiêu tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu quả quản lý ở cơ sở, việc sắp xếp thôn, tổ dân phố được kỳ vọng sẽ mở ra cơ hội xây dựng những cộng đồng dân cư gắn kết hơn, phát huy hiệu quả các thiết chế văn hóa và khơi dậy sức mạnh nội sinh từ mỗi làng quê.

Xã Luận Thành lấy ý kiến Nhân dân, tạo sự đồng thuận trong sắp xếp thôn ở các khu dân cư trên địa bàn xã.

Những ngày cuối tháng 6, câu chuyện sắp xếp thôn trở thành chủ đề được người dân xã Luận Thành quan tâm, trao đổi trong mỗi cuộc gặp gỡ. Theo đề án sắp xếp, sáp nhập thôn của xã, từ 18 thôn trước đây sẽ sắp xếp còn 7 thôn. Đây là xã có đông đồng bào Mường sinh sống, vì vậy bên cạnh việc bảo đảm các tiêu chí về quy mô dân cư, quá trình xây dựng đề án sắp xếp luôn được địa phương quan tâm gắn với giữ gìn những giá trị văn hóa truyền thống, duy trì sự gắn kết vốn có trong cộng đồng dân cư.

Ở tuổi 63, ông Bùi Thanh Tuấn, người có uy tín trong cộng đồng dân cư thôn Vinh Quang luôn theo dõi sát quá trình triển khai chủ trương sắp xếp thôn của địa phương. Ông cho biết, ban đầu không ít người dân băn khoăn trước những thay đổi về cách thức tổ chức sinh hoạt cộng đồng sau sáp nhập. Tuy nhiên, khi được tuyên truyền, giải thích rõ về mục đích, ý nghĩa của chủ trương, đa số bà con đều đồng thuận. “Chúng tôi rất kỳ vọng, sau sắp xếp, các thôn có quy mô lớn hơn sẽ thuận lợi hơn trong việc đầu tư cơ sở hạ tầng, xây dựng các công trình phục vụ đời sống dân sinh. Cùng với đó, những nét đẹp văn hóa truyền thống của đồng bào Mường vẫn tiếp tục được giữ gìn, phát huy trong cộng đồng mới”, ông Tuấn chia sẻ.

Sự đồng thuận trong Nhân dân chính là nền tảng để các thôn mới trên địa bàn xã Luận Thành sẵn sàng đi vào hoạt động từ ngày 1/7 tới đây. Theo ông Lê Hữu Giáp, Phó Chủ tịch UBND xã Luận Thành: Cùng với việc kiện toàn tổ chức bộ máy ở cơ sở, địa phương đặc biệt quan tâm đến hệ thống thiết chế văn hóa. Dự kiến, sau sắp xếp, sẽ có 5 nhà văn hóa thôn xây mới và nâng cấp 2 nhà văn hóa thôn nhằm đáp ứng nhu cầu sinh hoạt của người dân. Trước mắt, người dân vẫn sinh hoạt tại các nhà văn hóa của những thôn trước đây để bảo đảm các hoạt động cộng đồng diễn ra bình thường. Bởi nhà văn hóa không chỉ là nơi tổ chức hội họp hay triển khai các nhiệm vụ chính trị ở cơ sở mà còn là không gian để người dân giao lưu, gặp gỡ, tổ chức các hoạt động văn nghệ, thể thao, xây dựng đời sống văn hóa. Khi quy mô thôn được mở rộng, vai trò của các thiết chế văn hóa càng trở nên quan trọng hơn trong việc kết nối cộng đồng. “Chúng tôi xác định, sau sáp nhập, việc đầu tư thiết chế văn hóa cần đặc biệt quan tâm. Nhà văn hóa sẽ là nơi gắn kết người dân, góp phần nâng cao chất lượng đời sống văn hóa tinh thần, tạo sự đồng thuận trong cộng đồng dân cư mới”.

Cùng với các địa phương khu vực miền núi, các xã, phường trên địa bàn tỉnh cũng đã sẵn sàng cho thời điểm các thôn, tổ dân phố mới chính thức đi vào hoạt động. Theo đề án sắp xếp và đổi tên thôn của xã Hoằng Thanh, từ 27 thôn địa phương sẽ sắp xếp còn 13 thôn. Xã xác định việc duy trì và phát huy các hoạt động văn hóa, thể thao cộng đồng là giải pháp quan trọng để gắn kết người dân sau sáp nhập. Phó Chủ tịch UBND xã Hoằng Thanh, Nguyễn Cao Thiên cho biết: "Quá trình sắp xếp sẽ tạo nên những khu dân cư có quy mô lớn hơn, đa dạng hơn về điều kiện sống cũng như đặc điểm dân cư. Chính vì vậy, văn hóa đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc kết nối, tạo dựng sự đồng thuận trong cộng đồng. Sau khi chính thức đi vào hoạt động các thôn mới, địa phương sẽ chú trọng đẩy mạnh các phong trào văn hóa, văn nghệ, thể thao quần chúng, nâng cao chất lượng hoạt động của các câu lạc bộ ở cơ sở; đồng thời hướng dẫn các thôn rà soát, bổ sung các hương ước, quy ước phù hợp với điều kiện mới. Cùng với đó, các hoạt động như Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc, phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” sẽ tiếp tục được đẩy mạnh nhằm tạo môi trường để người dân giao lưu, tăng cường sự gắn bó và trách nhiệm với cộng đồng".

Theo phương án tổng thể sắp xếp thôn, tổ dân phố đã được UBND tỉnh phê duyệt, toàn tỉnh sẽ thực hiện sắp xếp 4.126/4.351 thôn, tổ dân phố. Sau khi sắp xếp, toàn tỉnh còn 1.933 thôn, tổ dân phố, giảm 2.418 thôn, tổ dân phố, tương ứng giảm 55,6% số thôn, tổ dân phố so với hiện nay. Đối với các thôn mới sau sắp xếp, quy mô phải có từ 350 hộ trở lên; tổ dân phố từ 450 hộ trở lên. Riêng các địa bàn miền núi, biên giới, vùng khó khăn, khu vực dân cư phân tán hoặc thuộc diện quy hoạch, tái định cư có thể có quy mô thấp hơn tiêu chuẩn. Điều đó cho thấy, việc sắp xếp không đơn thuần là bài toán về quy mô dân số hay số lượng đơn vị hành chính mà còn là quá trình tổ chức lại không gian cộng đồng trên nền tảng của những giá trị văn hóa đã được hình thành qua nhiều thế hệ.

Ngày 1/7 tới đây sẽ mở ra một giai đoạn mới đối với các khu dân cư trên địa bàn tỉnh. Sau những thay đổi về địa giới và tổ chức, điều còn lại chính là sự gắn bó giữa con người với con người, giữa truyền thống với hiện tại. Và chính từ những giá trị văn hóa được gìn giữ, bồi đắp trong đời sống hằng ngày, sức mạnh cộng đồng sẽ tiếp tục được khơi dậy, trở thành động lực để các thôn, tổ dân phố mới cùng phát triển, cùng xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh.

Bài và ảnh: Hoài Anh